Charissa Koster en Eva Toorenent (O&D, 20/4) pleiten voor politieke en juridische acties tegen kunstmatige intelligentie oftewel Artificial Intelligence (AI), met als argument dat gebruik van AI meer kunst kapot maakt dan ons lief is. Hoewel het belangrijk is om vraagstukken rondom intellectueel eigendom en auteursrecht aan te pakken, mogen we niet voorbijgaan aan de positieve invloed van AI op kunst en creativiteit.
In tegenstelling tot de negatieve zienswijze van Koster en Toorenent, biedt AI juist nieuwe kansen voor kunstenaars en creatievelingen. AI kan een waardevolle aanvulling zijn op menselijke creativiteit en levert nieuwe perspectieven, technieken en ideeën op voor het maken van kunst. In plaats van kunst kapot te maken, bevordert AI de evolutie van kunst en de manier waarop we kunst ervaren en creëren.
Over de auteur
Dimitry van den Berg is AI-kunstenaar en gemeenteraadslid in Haarlem voor D66. Voor dit stuk gebruikte hij Microsoft Word, Google Search en OpenAI ChatGPT v4.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Er zijn historische parallellen te vinden. Toen fotografie in de 19de eeuw opkwam, waren de reacties binnen artistieke kringen ook verdeeld. Sommige kunstenaars omarmden fotografie en gebruikten het als hulpmiddel bij hun artistieke werk, terwijl anderen deze uitvinding bekritiseerden en het niet als waardevol voor kunstenaars zagen.
Toch zorgde de opkomst van fotografie voor een revolutie in de Europese samenleving van de 19de eeuw. Fotografie maakte mogelijk dat gezinnen uit de midden- en arbeidersklasse tegen betaalbare prijzen snel portretten konden laten maken in fotostudio’s. Deze ontwikkeling leidde tot een democratisering van kunst en beeld. Iedereen kon een foto maken en dat is nu ook zo met de opkomst van AI-kunst. Iedereen kan nu kunst maken.
Daarnaast is er veel onduidelijkheid over de technieken die AI gebruikt om tot indrukwekkende resultaten te komen. In plaats van kunstmatige intelligentie enkel als een passieve database te beschouwen, is het belangrijk om te beseffen dat AI een actief systeem is dat leert, verwerkt en reageert op de gegevens die het ontvangt.
In het geval van het kunst voortbrengende AI-programma Midjourney heeft het systeem geleerd van afbeeldingen die vrij op het internet beschikbaar zijn, wat tot ongenoegen leidt bij veel rechthebbenden van die afbeeldingen, zoals kunstenaars. Het kan dit geleerde toepassen om nieuwe afbeeldingen te creëren. Het is dus niet zo dat AI-systemen simpelweg van bestaande foto’s een collage maken en dat als nieuw presenteren. De AI-systemen hebben geleerd hoe de kunstwerken eruitzien en creëren, in een bestaande stijl, iets nieuws en unieks.
Overigens is er geen auteursrecht op stijl. In een relevant arrest uit 2013 van de Hoge Raad over schilderijen is de rechtspraak helder: het nabootsen van iemands stijl betekent niet dat je een concreet werk verveelvoudigt. In het genoemde arrest maakt de Hoge Raad duidelijk onderscheid tussen enerzijds de schilderijen en anderzijds de afgebeelde lichamen en gezichten, waarbij alleen de schilderijen zelf onder het auteursrecht vallen.
Dit betekent dat specifieke stijlelementen, zoals lichaamshoudingen, geen auteursrechtelijke bescherming genieten, aangezien dit een onnodige beperking zou vormen voor de creatieve sector. En laat dit nu precies zijn wat AI-kunst doet. Het werkt vaak in een stijl of een combinatie van stijlen van kunstenaars.
Uit het artikel ontstaat verder ook de indruk dat de schrijvers zelf weinig geëxperimenteerd hebben met AI-kunst. Inderdaad is het mogelijk om met enkel het invoeren van een (eenvoudige) tekst al een prachtige afbeelding te creëren. Maar daarnaast zijn ook meer complexe AI-hulpmiddelen beschikbaar, zoals ‘Stable Diffusion’, waarmee een kunstenaar aspecten als compositie, houding en getoonde objecten tot in detail in het kunstwerk kan verwerken.
In plaats van AI als een bedreiging voor de kunst te zien, moeten we de technologie omarmen als een kans om kunst te innoveren, toegankelijker te maken en nieuwe creatieve mogelijkheden te ontdekken. Het is essentieel om te erkennen dat kunst en technologie altijd hand in hand zijn gegaan (zelfs in de tijd van rotstekeningen) en dat AI een volgende stap in die evolutie kan zijn. Beleidsmakers moeten inderdaad aan de slag om de ontwikkelingen van AI in goede banen te leiden. Maar hierbij dienen zij ook te luisteren naar de kunstenaars die deze nieuwe technologie omarmen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden