‘Gaat ING in 2030, in absolute zin, in de hele keten minimaal 45 procent minder CO₂ uitstoten ten opzichte van 2019?’
Deze vraag zullen de bestuurders van de bank maandag tientallen keren te horen krijgen tijdens de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering, dit keer in het Amsterdamse Muziekgebouw aan ’t IJ. Aanhangers van Milieudefensie willen zo de druk opvoeren op ING, en op 16 mei ook op de Rabobank, om een grotere rol te spelen bij de transitie naar meer duurzaamheid.
ING zegt te zullen luisteren naar alle aandeelhouders, dus ook naar de actievoerders. Maar het antwoord zal desondanks telkens een variant op ‘nee’ zijn.
Over de auteurs
Daan Ballegeer is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over financiële markten en centrale banken. Bard van de Weijer is economieredacteur van de Volkskrant en specialist op het gebied van de energietransitie.
Grote banken spelen een belangrijke rol in het financieren van vervuilende activiteiten zoals het oppompen van olie en gas. Dat moeten ze volgens Milieudefensie snel afbouwen, en inruilen voor leningen die het bedrijfsleven juist duurzamer maken. Vooral kredieten aan fossiele bedrijven zijn de milieuorganisatie een doorn in het oog.
Volgens onderzoek van de non-gouvernementele organisatie Rainforest Action Network leende ING van 2016 tot eind 2021 ongeveer 50 miljard euro aan fossiele bedrijven. Wereldwijd zouden slechts 27 banken hogere van dergelijke kredieten hebben verstrekt.
Milieudefensie verwacht niet dat de bank maandag meteen zal instemmen met een strenger klimaatbeleid, op basis van de gesprekken die de afgelopen tijd met ING zijn gevoerd. Als de bank weigert, brengt dit een rechtszaak dichterbij, zoals de milieuorganisatie eerder voerde tegen Shell. Daarin werd het olie- en gasconcern via de rechter met succes gedwongen de CO2-uitstoot voor 2030 met 45 procent te verlagen.
Waarschijnlijk niet. Of in elk geval niet meteen. ‘Eerst gaan we alle aandeelhoudersvergaderingen af’, zegt campagneleider Peer de Rijk. Milieudefensie strijdt namelijk niet alleen tegen ING, ze gaat bij een twintigtal bedrijven langs om dezelfde vraag te stellen. ‘Hierbij zijn we al een paar keer verrast’, aldus De Rijk. ‘Bijvoorbeeld door autofabrikant Stellantis en bouwer Bam.’ Deze ondernemingen beloofden hun uitstoot te verlagen zodat deze in lijn is met het klimaatakkoord van Parijs. ‘Hun volmondig ‘ja’ hadden we niet zien aankomen’, zegt De Rijk. ‘Dus we blijven er open in staan. Wie weet verrast ING ons.’
Na de rondgang zal Milieudefensie bekijken of ze een of meerdere partijen voor de rechter sleept. Naar eigen zeggen doet ze dat liever niet, ‘want rechtszaken vergen jaren en die tijd is er niet’. Bovendien zijn ze kostbaar.
Ook heel wat institutionele beleggers vinden dat banken geen nieuwe leningen moeten verstrekken aan fossiele bedrijven. Het gaat met name om investeerders die veel belang hechten aan ESG: dat betekent dat ze bij hun beleggingsbeleid expliciet rekening houden met milieu- en maatschappelijke overwegingen (‘E’ van environment en ‘S’ van social), alsook met de kwaliteit van het bestuur van ondernemingen (de ‘G’ van governance).
Sommigen doen dat vanuit zorgen over de klimaatverandering, terwijl anderen het als prudent ondernemingsbeleid zien om geen leningen te geven aan fossiele bedrijven. Dat laatste brengt namelijk het risico met zich mee dat deze ondernemingen straks opgescheept zitten met stranded assets. Dat zijn activa die ze niet langer kunnen verzilveren, zoals olievoorraden en gasbellen die niet meer rendabel uit de grond te halen zijn.
ING liet begin vorig jaar als eerste grote Europese bank weten dat het stopt met de financiering van nieuwe olie- en gasvelden, maar het zet geen punt achter alle kredietverlening aan deze bedrijven. Een voorbeeld dat later dat jaar werd gevolgd door grootste bank van Europa, het Britse HSBC. Dat gebeurde onder druk van ShareAction, een actiegroep die ijvert voor minder investeringen in fossiele brandstoffen.
Ook in de rest van de sector neemt de druk toe. In februari stuurde ShareAction een brief naar Barclays, BNP Paribas, Crédit Agricole, Deutsche Bank en Société Générale met de oproep om hetzelfde te doen als ING en HSBC. Die werd onderschreven door een groep institutionele beleggers die samen 1.400 miljard euro in beheer hebben, waaronder het Nederlandse Aegon Asset Management.
‘Beleggers waarschuwen deze banken dat ze steeds meer druk zullen ondervinden als ze niet snel actie ondernemen om hun financiering van nieuwe olie- en gasprojecten terug te draaien’, verklaarde Jeanne Martin van ShareAction.
ING vindt van niet. ‘De samenleving is nog steeds sterk afhankelijk van olie en gas’, zegt Arnaud Cohen Stuart, hoofd bedrijfsethiek bij ING. ‘Zo worden de meeste huizen verwarmd door cv-ketels, en gebruikt bijna alles wat rijdt, vaart en vliegt nog olie of gas. Met zoveel afhankelijkheid van fossiele brandstoffen kunnen we niet van vandaag op morgen overstappen op 100 procent hernieuwbare energie. De capaciteit en de infrastructuur zijn er simpelweg nog niet. De samenleving zou volledig ontwricht raken.’
Volgens ING is daarom een langere transitieperiode nodig naar een duurzame, door hernieuwbare energie aangedragen samenleving. Iets wat volgens de bank ook wordt gezegd door het IPCC, een klimaatpanel van de Verenigde Naties.
De bank verwacht dat zelfs tegen 2040 olie- en gasbedrijven niet uit de kredietportefeuille zijn verdwenen. Wel moet hun belang dan meer dan gehalveerd zijn. Koolstofintensieve klanten uitsluiten vindt ING ‘de makkelijke weg die ónze portefeuille wellicht groener maakt, maar dan klopt de klant de volgende dag aan bij een andere partij en hebben we geen invloed meer om verandering teweeg te brengen.’
Volgens campagneleider De Rijk vraagt Milieudefensie niet dat ING meteen helemaal stopt met fossiel. ‘Wij snappen ook wel dat je niet morgen kunt stoppen met olie en gas. Daarom vragen we een absolute reductie van minimaal 45 procent CO2 in 2030, zoals het klimaatakkoord van Parijs voorschrijft. De bank kan hier makkelijk aan voldoen.’
ING zegt intussen andere manieren te zien om verduurzaming te stimuleren. ‘We kunnen onze klanten helpen overschakelen naar een duurzamer bedrijfsmodel’, stelt Cohen Stuart. ‘Bijvoorbeeld door financieringsvoorwaarden te stellen en stimulansen te bieden die gekoppeld zijn aan duurzaamheidsdoelstellingen.’
Een recent voorbeeld daarvan is de kredietfaciliteit die KLM kreeg van een consortium van banken, waaronder ING. De rente die daarop verschuldigd is, kan lager uitvallen als de luchtvaartmaatschappij bepaalde ESG-doelstellingen haalt op het gebied van verduurzaming en maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Zij kunnen altijd nog uitwijken naar andere banken die minder bezwaren hebben tegen hun activiteiten. Ook kunnen ze rechtstreeks geld ophalen bij beleggers via de uitgifte van obligaties. De kans is wel reëel dat de rente die ze daarbij moeten betalen hoger ligt. Zeker ook omdat er steeds meer obligatiebeleggers zijn met ESG-doelstellingen die deze bedrijven in de praktijk uitsluiten als belegging.
Milieudefensie, Fossielvrij NL en Extinction Rebellion komen zondag (de dag voor de aandeelhoudersvergadering) bijeen om te demonstreren bij het hoofdkantoor van ING in Amsterdam. Met de leuze ‘tem de leeuw’ roepen de milieuorganisaties de bank op te stoppen met het ‘financieren van de klimaatcrisis’.
Zestien andere maatschappelijke organisaties, waaronder Greenpeace, Oxfam Novib en de Eerlijke Geldwijzer, steunen de actie.
‘Het gaat om geld van ons allemaal en onze planeet, dus wij zijn de echte aandeelhouders’, zegt Winnie Oussoren, voorzitter van Milieudefensie Jong. Volgens Oussoren zet ING slechts ‘ministapjes’ naar een beter klimaatbeleid.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden