In het midden van de foto staat pontificaal een viaduct boven op drie betonnen zuilen, laag bij de grond zijn de zuilen gebruikt als canvas voor graffiti-artiesten. Zo zweeft de autoweg metershoog boven een dorre begroeiing die groen, geel en bruin kleurt. Een intrigerende foto, maar hij roept wel een vraag op: wat doet deze afbeelding op een foto-expositie over scholen?
Dan valt op de achtergrond een piepklein silhouet op. Een fietser staat stil bij een kruising. Fotograaf Dirk Kome legt uit dat het meisje wacht op haar klasgenootjes met wie ze naar school fietst. ‘Ik kom zelf uit de polder, dus voor mij is dit een heel herkenbaar beeld. Maar sommigen zullen denken: wat staat ze daar nou te doen?’
De fototentoonstelling School – Verliefd, verveeld, verslapen van Dirk Kome in Fotomuseum Den Haag is een tijdreis van 150 jaar door de Nederlandse onderwijsgeschiedenis. De foto’s zijn gemaakt in Nederland en in de voormalige koloniën. Elk moment van een gemiddelde schooldag komt terug: bruggers die ’s ochtends ploeterend in de pedalen hangen, verveelde pubers tijdens de les en basisschoolkinderen die na de laatste bel kriskras over het plein rennen.
Komes liefde voor dit onderwerp is terug te voeren naar zijn eigen schooltijd, die hij ‘geweldig’ vond. Hij herinnert zich met veel plezier het maken van de schoolkrant en het rondhangen op het schoolplein terwijl er patat of pizza werd gehaald. Naar huis gingen hij en zijn vrienden pas als de schoonmakers vertrokken. In 2002, acht jaar nadat hij slaagde, keerde hij terug naar zijn ‘middelbare’ in Brielle om een jaar lang 5 havo te fotograferen voor een expositie.
Toch zit in deze expositie maar één foto van Kome zelf (van een moeizaam gesprek tussen twee meiden en hun docent). Om de Nederlandse onderwijsgeschiedenis in beeld te brengen heeft hij vijf jaar lang alle mogelijke plaatsen afgezocht: van museumcollecties en fotoseries van collega’s tot kleine stadsarchieven in Stadskanaal en Oss. Een concreet verhaal heeft de expositie niet, maar Kome hoopt dat bezoekers de diepere laag zien die hij zelf ontdekte tijdens het samenstellen. Hoe op scholen, ongeacht plaats, tijd of niveau, jonge mensen voor het eerst van het leven proeven.
‘Op school leer je vriendschappen sluiten, je wordt voor de eerste keer verliefd. Dat is van alle tijden en gebeurt over de hele wereld. Een voorbeeld van vriendschap is de foto van twee jongens waarbij de een de ander een sigaret aanreikt. Liefde zie je terug op zo’n foto van een schoolfeest waar een meisje en jongen zoenen terwijl drie meiden daarnaast erover roddelen en giechelen.’
Kome: ‘Op school word je voor het eerst geconfronteerd met de buitenwereld. Van huis uit krijg je allerlei normen en waarden mee, die pas je toe op school. Maar daar kom je in contact met mensen die heel anders over dingen denken. Iedereen zoekt naar wat zijn plaats in de groep is. Soms lukt dat niet. Op sommige foto’s zie je kinderen alleen in een hoekje staan.’
Volgens Kome zijn de foto’s zo boeiend omdat je er steeds nieuwe details uit kunt halen. Ook zelf is hij nog niet uitgekeken op het materiaal. ‘Op een foto uit 2005 is een schoolfeest in volle gang. Op de achtergrond zag ik ineens allemaal flessen sterke drank achter de bar hangen. Op een schoolfeest! Dat kun je je nu niet meer voorstellen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden