Het valt actrice Joy Delima op dat oudere acteurs – ook vrouwelijke – vaak melancholisch spreken over vroeger. Toen er nog geen intimiteitscoördinatoren op de set waren en nee zeggen preuts was.
Er zijn mensen, en zeker niet alleen maar mannen, die vinden dat het vragen van consent (instemming) voor seksuele handelingen de seks onnodig preuts maakt. Grappig genoeg blijkt vaak dat die mensen het idee om consent te vragen preuts vinden, want in werkelijkheid hebben ze nog nooit geprobeerd om ernaar te vragen. Er ontstaat al gauw een gevoel van ‘ook dat nog?’ En ‘Ik mag ook niks meer’, zoals we dat wel vaker horen.
Hetzelfde principe kom ik tegen in mijn werk als acteur, waar we sinds een paar jaar werken met intimiteitscoördinatoren. Dat zijn mensen die voor film, tv of toneel de regisseur en acteurs begeleiden in het maken en spelen van intieme scènes. Eigenlijk net zoals een stuntchoreograaf dat doet: zij zorgt ervoor dat niemand gewond raakt tijdens de vechtscènes, dat het er zo realistisch mogelijk uitziet en dat er voldoende wordt gerepeteerd, zodat alles vloeiend kan verlopen op de set of op het toneel. Dat een stuntchoreograaf verplicht is, roept bij de meerderheid van de mensen geen vraagtekens op. Maar een intimiteitscoördinator? Dat maakt veel los bij acterend Nederland.
Vroegâh, voor de komst van de intimiteitscoördinatie, verliepen intieme scènes vaak als volgt: in het script stond ‘en ze hebben seks’. Als je geluk had kreeg je een toque voor je geslachtsdelen of een plakstringetje, maar het kwam vaak genoeg voor dat je volledig naakt was, ook al kwam alleen je achterzijde in beeld. De regisseur gaf dan een beetje halfslachtig aan wat hij verlangde van de scène en dan deed je wat er van je werd gevraagd. Soms had je je tegenspeler die dag pas leren kennen en van repeteren was meestal geen sprake. Het was effe doorbijten en hopen dat je een leuke klik had met de andere acteur(s).
Het valt me op dat oudere acteurs vaak melancholisch spreken over deze vervlogen tijd. Dat ze toen nog ‘echte’ kunst maakten. ‘Ja, dat déden we gewoon vroeger’, zeiden veel vrouwen.
Maar vrouwen uit vorige generaties hebben, denk ik, het grootste gedeelte van hun leven geleefd met het idee dat ze hun eigen grenzen moesten verleggen voor een ander, voor mannen. Als je dat met z’n allen maar vaak genoeg zegt, ga je er zelf ook in geloven, zelfs als je er geen profijt van hebt.
Er is een lange periode geweest waarin de wereld – en zo ook de acteerwereld – een onveiligere plek was voor vrouwen dan nu. Een plek waar je niet samen online de barricades op kon om te beseffen dat wat we als normaal bestempelden eigenlijk schadelijk was. Het was een tijd waarin veel vrouwen in cinema werden verbeeld vanuit de mannelijke blik. Vooral in Nederland was een tietje hier en wat schaamhaar daar de norm. En als je dat weigerde, was jíj raar. Dan was je preuts. Want het zijn maar borsten en het is maar een tong die over je billen glijdt en we zijn toch aan het acteren? Jij wilde toch kunst maken? Kunst zijn?
De meerderheid van de betrokkenen verandert van mening zodra ze met een intimiteitscoördinator hebben gewerkt. Er komt veel emotie los, en het besef dat wat vroeger als normaal werd bestempeld eigenlijk grensoverschrijdend was.
Alles is mogelijk in samenwerking met een coördinator, maar nu doen we het veilig en in overeenstemming met ieders aangegeven grenzen, zodat we zeker weten dat iedereen enthousiast ja heeft kunnen zeggen. Dat is voor suggestieve acteerseks én voor echte seks alleen maar iets om toe te juichen, toch?
joy.delima@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden