Na het winnen van de Britse Formule 3-titel van 1983 kreeg Ayrton Senna in 1984 de kans om in dienst van Toleman zijn debuut te maken in de Formule 1. De renstal stond niet te boek als een topteam, maar na de introductie van de TG184 wist hij toch drie keer op het podium te eindigen. Het absolute hoogtepunt was het optreden van de Braziliaan tijdens de Grand Prix van Monaco. Daarin werkte Senna zich onder moeilijke, regenachtige omstandigheden op naar de tweede plaats, alvorens de race vanwege de zware omstandigheden werd gestaakt en niet meer werd hervat.
Met die prestatie zette Senna zich definitief op de kaart bij Team Lotus, dat hem graag wilde aantrekken voor het F1-seizoen 1985. Doordat hij de gesprekken begon zonder Toleman daarover te informeren, moest hij de race in Italië nog aan zich voorbij laten gaan, maar het weerhield hem er niet van om de overstap inderdaad te maken. Tijdens de tests in de aanloop naar het nieuwe seizoen liet Senna goede tijden noteren in de Lotus 97T, maar dat wist hij op 7 april bij de seizoensopening in Brazilië nog niet om te zetten in een goed resultaat. Door elektrische problemen viel Senna uit op het circuit van Jacarepaguá, nadat hij zich nog op de vierde positie had gekwalificeerd.
Twee weken na de Braziliaanse GP was het F1-circuits aanbeland in Estoril, waar de veertiende editie van de Grand Prix van Portugal op het programma stond. De nog puntloze Senna begon goed aan het weekend door in de eerste kwalificatie op vrijdag meteen de snelste tijd te rijden. Met 1.21.708 was hij op dat moment 1,1 seconde sneller dan de tweede man, Ferrari-coureur Michele Alboreto. Op zaterdag zou Alain Prost tijdens de tweede kwalificatie onder de tijd van Senna duiken, maar de coureur uit Sao Paulo wist zijn eigen tijd ook te verbeteren en klokte uiteindelijk 1.21.007.
Dat was ruimschoots voldoende voor Senna om zijn eerste pole-position in F1 veilig te stellen. Prost volgde op vier tienden van een seconde als nummer twee, terwijl teamgenoot Elio de Angelis - die in Brazilië nog sneller was geweest in de kwalificatie - op 1,1 seconde de vierde tijd reed. Daar waar de Italiaan van Lotus niet blij was, leek Senna zelf niet al te lang stil te staan bij zijn eerste van uiteindelijk maar liefst 65 F1-poles.
"Ik wil graag de leiding behouden bij de start, want dan blijf je de problemen in de eerste ronde voor", blikte hij na afloop van de kwalificatie meteen vooruit naar de zondag. "Daarna zullen we zien hoe snel ik kan gaan en daarop pas ik mijn tempo aan. We hebben de auto met veel brandstof getest en dat voelde goed, maar er is geen algemeen plan voor de race. We moeten afwachten hoe de omstandigheden zijn, maar als alles in orde is, hoop ik dat ik mijn eerste Grand Prix kan winnen."
Ayrton Senna pakt de leiding bij de start in Portugal, om die daarna niet meer af te staan.
Foto: Motorsport Images
Daarmee maakte Senna een belangrijk voorbehoud, want de omstandigheden waren op zondag compleet anders dan eerder in het weekend. Daar waar de vrijdag en zaterdag droog verliepen, regende het op de dag van de race pijpenstelen. Met zijn race in Monaco in 1984 had Senna al naam gemaakt als regenrijder, maar de vraag was of hij dat aan boord van de Lotus 97T kon bevestigen - zonder dat hij voorafgaand aan de race ook maar een meter in de regen had getest met deze auto.
Dat de omstandigheden op Estoril lastig waren, bleek wel toen Williams-coureur Nigel Mansell al in de formatieronde spinde. Dat zou de besnorde Brit in de openingsronde nog eens dunnetjes overdoen, terwijl teamgenoot Keke Rosberg bleef staan op de grid, maar wonderwel door niemand werd geraakt. Vooraan kwam Senna uitstekend van zijn plek, waardoor hij voor De Angelis als leider door de eerste bocht ging. Terwijl de Braziliaan in de openingsronde meteen een gat van 2,5 seconden sloeg richting zijn teamgenoot, had de concurrentie de grootste moeite om de auto in het rechte spoor te houden.
Daarbij werden de coureurs niet geholpen door het weer, want in de loop van de race begon de intensiteit van de regen toe te nemen. Zo waren er na twaalf van de zeventig geplande ronden al zes uitvallers, van wie er vier uit de race waren gespind. In ronde zestien werd Rosberg de volgende uitvaller nadat hij een stevige crash meemaakte in de laatste bocht, waarna zijn gestrande bolide rondenlang midden op de baan bleef staan. Toen Mauro Baldi enkele ronden later eveneens uitviel, had Senna aan het front al een marge van twintig seconden opgebouwd richting De Angelis, die op zijn beurt een kleine voorsprong had op Prost en Alboreto.
Hoe moeilijk de omstandigheden waren, werd bewezen toen Prost ter hoogte van start-finish aquaplaneerde en met de achterkant van zijn bolide in de muur eindigde. De race van de McLaren-coureur zat erop en ook Senna leek er genoeg van te hebben. Hij probeerde de wedstrijdleiding te overtuigen om de race vroegtijdig te beëindigen, omdat er door de zware regenval veel plassen op de baan stonden. De wedstrijdleiding wilde er echter alles aan doen om in ieder geval tweederde van de oorspronkelijk geplande afstand af te leggen, zodat er in ieder gevel volledige punten uitgedeeld konden worden.
Dat plan slaagde, want uiteindelijk werden 67 van de geplande 70 ronden afgelegd op Estoril. Dat de laatste drie ronden niet gereden konden worden, had te maken met het overschrijden van de tijdslimiet. Na 2 uur, 28 seconden en 6 duizendsten reed Senna onder de finishvlag door om zo zijn eerste overwinning in F1 veilig te stellen. Dat de Lotus-coureur in zijn zeventiende GP-start met afstand de beste was, bleek uit de voorsprong van 1 minuut en 3 seconden op naaste achtervolger Alboreto. Op het podium kregen ze gezelschap van Renault-rijder Patrick Tambay, al had hij al meer dan een ronde achterstand op de winnaar. De Angelis zakte terug naar de vierde plek, terwijl Mansell en Stefan Bellof de laatste punten pakten.
Ayrton Senna wordt door Team Lotus opgewacht in parc fermé na zijn eerste F1-zege.
Foto: Motorsport Images
Na afloop van de race was de vreugde vanzelfsprekend groot bij Lotus en Senna, zoals op de bovenstaande foto te zien is. Tegenover de pers liet de winnaar weten dat hij vond dat de race eigenlijk stopgezet had moeten worden en dat hij bijna op dezelfde manier was gecrasht als Prost, die later zou uitgroeien tot zijn grote rivaal. "Ik had toen geluk dat ik op de baan bleef", zei Senna over dat voorval. "De auto gleed alle kanten op en het was moeilijk om die onder controle te houden."
"Je zag auto's vaak alle kanten op glijden door een gebrek aan grip en een overschot aan vermogen. Het enige probleem dat ik in de auto had, was met de remmen, maar dat mag je onder deze omstandigheden ook verwachten. Men denkt dat ik geen fouten heb gemaakt, maar dat is niet waar. Ik heb geen idee hoe vaak ik van de baan ben gegaan! Eenmaal met vier banden buiten de baan had ik geen controle meer, maar de auto kwam telkens terug op de baan. Iedereen zei 'fantastische wagenbeheersing', maar het was gewoon geluk."
De overwinning van Senna in Portugal in 1985 was zijn eerste in de Formule 1, maar zeker niet de laatste. In de rest van zijn carrière, die door zijn dodelijke ongeval in Imola in 1994 te vroeg ten einde kwam, zou het Braziliaanse volkslied nog veertig keer voor hem worden gespeeld. Een van zijn meest iconische overwinningen is de dominante vertoning op het natte Donington in 1993, maar zelf zag Senna die zege niet als zijn beste prestatie. "Absoluut niet! Ik had traction control. Oké, ik heb op Donington geen echte fouten gemaakt, maar de auto was zoveel makkelijker te besturen. Het was zeker een goede zege, maar in vergelijking met Estoril 1985 was het een peulenschil."
Source: Motorsport