Stemmachinebedrijf Dominion lijkt de grote winnaar en Fox News de grote verliezer in de smaadzaak met de hoogste schikking ooit in Amerika. Maar zo simpel ligt het niet. Langzaam daalt het besef in dat de nieuwszender, met deze voorwaarden, de dans is ontsprongen.
Jake Tapper krijgt de zin niet uitgesproken zonder te lachen. Live op televisie probeert de CNN-presentator dinsdag een persbericht voor te lezen van Fox News dat is gepubliceerd na de historische schikking met Dominion Voting Systems. Hij grinnikt. Begint opnieuw. De zin waarover Tapper struikelt: ‘Deze schikking weerspiegelt Fox’ voortdurende toewijding aan de hoogste journalistieke standaard.’
‘Sorry’, zegt de presentator. ‘Het is moeilijk om dit met een serieus gezicht te zeggen.’
Twee dagen later, tijdens een interview met de Dominion-baas John Poulos, is het lachen hem vergaan. Opnieuw leest hij de gewraakte passage voor. ‘Is dit ook hoe u de schikking ziet?’ vraagt Tapper aan de baas van het stemmachinebedrijf. ‘Een voorbeeld van Fox’ hoge journalistieke standaard?’
De presentator werpt een kwestie op die deze week voor consternatie zorgt. Fox News zal Dominion 787,5 miljoen dollar betalen, de hoogste schikking ooit in een Amerikaanse smaadzaak, voor het verspreiden van leugens over stemfraude. Maar excuses of een formele erkenning van fouten zijn geen onderdeel van de schikking geworden. Fox News hoeft de leugens die het heeft uitgezonden niet recht te zetten voor eigen publiek.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
Waarom heeft Dominion dat niet afgedwongen, wil Tapper weten. ‘Zeiden ze: we geven je 100 miljoen meer en dan hoeven we dat niet te doen?’ De ceo gaat er niet op in.
‘Rupert Wins again’, kopte columnist Jack Shafer op nieuwssite Politico. De schikking is een financiële klap, maar goed te dragen voor het concern van mediamagnaat Rupert Murdoch. Er zijn bij Fox News geen kijkers of adverteerders weggelopen. De aandelenprijs daalde met een magere 2 procent. The New York Times onthulde zelfs dat de organisatie zo’n 200 miljoen dollar van het schikkingsbedrag mag aftrekken van de belasting: als zakelijke uitgaven.
De Dominion-zaak was altijd méér dan een zakelijk geschil. In de kern ging deze zaak over iets fundamentelers: de verantwoordelijkheid van media binnen de democratie.
Fox News, de grootste nieuwszender in de VS, stelde haar platform beschikbaar voor de verspreiding van een complottheorie die inmiddels alle lagen van de Amerikaanse samenleving heeft geïnfecteerd: dat niet Joe Biden, maar Donald Trump de winnaar was van de verkiezingen in 2020. De stemmachines van Dominion zouden de spil zijn in dit complot.
Deze leugen, gemunt door Trump en verhandeld op Fox, vormt een gevaar voor de Amerikaanse democratie. Een op de drie Amerikanen gelooft hem nog altijd. Onder de kijkers van Fox News was dat een jaar na de verkiezingen 82 procent.
Vaandeldrager Trump, opnieuw presidentskandidaat, herhaalt zijn aantijging routineus. Republikeinen in het Congres bekrachtigen of ontwijken de leugens. Voor Trumps politieke rivalen, zoals gouverneur Ron DeSantis, oud-diplomaat Nikki Haley en voormalig vicepresident Mike Pence, is het dansen op een slap koord boven de complottheorie: soms een zijdelingse verwijzing, zelden harde kritiek. Zij vrezen de toorn van de achterban die ze hopen te erven van Trump.
Zenders als Fox News voeren een soortgelijke balanceeract op, terwijl ze intussen hun concurrenten zwartmaken als gepolitiseerd. Kijkers worden zo geconditioneerd hun waarheid uitsluitend te ontlenen aan Fox News – en juist daar krijgen ze die niet te horen.
Concurrenten CNN, NBC, ABC en PBS kunnen factchecken tot ze een ons wegen, maar het blijft preken voor eigen parochie. Voor de miljoenen Amerikanen binnen Fox’ mediabubbel wordt de leugen simpelweg door niemand ontkracht die ze vertrouwen, geen politicus, geen journalist.
Dominion Voting Systems verkeerde in de uitzonderlijke positie om die cyclus te doorbreken. Door Fox News met excuses te dwingen tot een koerscorrectie en publiekelijk rekenschap voor het eigen publiek. Dat is niet gebeurd. ‘Het land heeft verloren, de democratie heeft verloren’, concludeerde advocaat Martin Garbus, grondwetspecialist, deze week.
Dominion-ceo John Poulos noemt de schikking een grote overwinning. Zijn ‘getraumatiseerde’ medewerkers waren unaniem tevreden, herhaalt hij in interviews. Maar Poulos krijgt niet de zegetocht waarop hij hoopte. Op zender ABC kreeg hij het zwaar te verduren en bij Jake Tapper op CNN kreeg hij er pas echt van langs: ‘Heeft u enig bewijs gezien dat ze nu de waarheid gaan vertellen?’ Het antwoord moest Poulos schuldig blijven.
De schikking, groot nieuws in binnen- en buitenland, komt op Fox News nauwelijks voorbij. De hoogte van het bedrag wordt niet op de website genoemd. Sterpresentatoren als Tucker Carlson, Maria Bartiromo en Sean Hannity – hoofdrolspelers in de zaak, ternauwernood ontsnapt aan een publieke getuigenis in de rechtbank – zwijgen in hun veelbekeken programma’s in alle toonaarden.
Bij Fox News lijkt alles terug bij het oude. Volgende week is Donald Trump weer te gast op de zender. Het wereldbeeld van hun kijkers is geenszins gekanteld.
‘Om onze democratie nog 250 jaar te laten voortbestaan, en hopelijk veel langer, moeten we ons binden aan feiten’, zei advocaat Justin Nelson na afloop van de schikking namens Dominion. Maar juist de belangrijkste doelgroep, zij die de leugen geloven, blijft nu verstoken van die feiten.
Source: Volkskrant