Eigenlijk kan een soap het niet beter treffen: de reacties van de kijkers weerspiegelen exact het conflict dat ten grondslag ligt aan de verhaallijn. De serie Cranberry Sorbet (Kizilcik Serbeti) gaat over de grote culturele tweedeling in de Turkse samenleving: die tussen moderne seculieren en gelovige conservatieven. En wat gebeurt? Conservatieve kijkers zijn boos dat zij in de serie worden weggezet als bekrompen idioten, seculiere kijkers vinden dat zij worden geportretteerd als, nou ja, bekrompen idioten.
Bij de start van de serie, in oktober, waren het vooral moderne Turken die zich geschoffeerd voelden. Waarom, bijvoorbeeld, trok een boze seculiere vrouw in een winkel een andere vrouw de sluier van het hoofd? Dat gebeurt in werkelijkheid toch nooit? Naderhand echter zwol onder conservatieven de kritiek aan. Van de islamitische zedelijkheidsregels wordt in de serie een potje gemaakt. En waarom scheurt een boze moslim de varkentjes van het behang in een kinderkamer? Dat gebeurt in werkelijkheid toch nooit?
Vooralsnog triomfeert het conservatieve kamp. Vrijdag kreeg Show TV te horen dat de serie vijf weken lang niet uitgezonden mag worden. Volgens de Hoge Raad voor Radio en Televisie (RTÜK), de mediawaakhond in Turkije, moedigt de serie geweld tegen vrouwen aan. Een vrouw, Nursema, wordt erin van het balkon geduwd door haar echtgenoot, omdat zij in de huwelijksnacht seks weigert.
Het verbod komt hard aan in Turkije. De serie is een kijkcijferkanon. Seculieren zowel als conservatieven bleven massaal thuis als vrijdagavond om negen uur een nieuwe aflevering op het scherm verscheen. Nu moeten Meliha Çirtan en haar dochter Fisun Aldatmaz het doen met een oude aflevering op YouTube. In de huiskamer van Fisun bespreken ze de kwestie, naast elkaar op de canapé, zoals ze alle tot nu 22 afleveringen hebben bekeken.
De vrouwen zijn seculiere Turken. Net als critici in de progressieve media vermoeden zij dat van hogerhand uit ideologische motieven is ingegrepen. Het geweldsargument zou er bij de haren zijn bij gesleept. Ze tonen een fragment uit een andere serie, Drie zusters. Bij een van losbandigheid beschuldigde vrouw vliegen de stenen door de ramen; ze heeft een bloedende hoofdwond. ‘En dat mag wel!’, zegt Fisun. ‘In de balkonscène was geen bloed te zien, alleen een zacht duwtje.’
Cranberry Sorbet draait om een jong stel. Doga, uit een seculier nest, raakt zwanger van Fatih, een man uit een conservatieve familie. Ze besluiten te trouwen. Zo raken de twee families – maatschappelijk gezien tegenpolen – met elkaar verweven. De conflictstof ligt daarmee voor het oprapen, overigens ook binnen de relatie. Zo regelt Fatih stiekem dat Doga, een tandarts, geen mannelijke patiënten te behandelen krijgt. Doga pikt dat niet en het komt tot een tijdelijke breuk.
Typerend is dat Fisun en Meliha het conservatieve deel van het kijkerspubliek consequent met ‘zij’ aanduiden. ‘Zij vinden de serie ook mooi’, zegt Meliha. ‘Nee hoor, ik denk dat zij boos worden’, zegt Fisun. ‘Wij kunnen met zelfspot lachen om de moderne familie, maar lachen zij ook om de conservatieve familie?’
Journalist Nazlan Ertan prijst op de site Anka News het evenwicht in het scenario. ‘Scheuren en zwakheden’ in beide kampen worden volgens haar blootgelegd. De kracht van de serie ligt in de wijze waarop vrouwen worden verbeeld: eigengereid en zelfbewust.
Evrim Kepenek legt op de nieuwssite Bianet een lijntje naar de politiek. De culturele polarisatie in het verhaal staat volgens haar centraal bij de verkiezingen van 14 mei in Turkije. Het tijdelijke verbod is ‘een voorproefje van wat vrouwen te wachten staat’ als Erdogan wint.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden