Asielzoekers in hongerstaking, de opvang loopt opnieuw over: het asielvraagstuk blijft een doorlopende crisis. We zitten in een systeem dat in essentie niet humaan is en geen controle biedt over het aantal vluchtelingen dat ons land herbergt. Intussen hebben politici ter linkerzijde en rechterzijde zich vastgezet in wederzijds onbegrip. Maar om een oplossing te vinden zullen beide kampen hun loopgraven moeten verlaten. Om te beginnen moeten ze elkaars gelijk erkennen.
Over de auteur
Thea Hilhorst is hoogleraar humanitaire studies aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Critici op de rechterflank vinden het huidig aantal asielzoekers te groot, terwijl critici op de linkerflank het uiterste willen doen om het recht op asiel te blijven respecteren. Zij vinden dat Nederland niet moet zeuren over de 30.000 tot 40.000 vluchtelingen die jaarlijks asiel aanvragen. Terwijl links en rechts steggelen over de opvang van asielzoekers die erin slagen Ter Apel te bereiken, wordt vergeten dat het hierbij om een aantal gaat dat kunstmatig laag gehouden wordt.
Het huidige systeem dwingt asielzoekers als een hedendaagse Odysseus maanden- of zelfs jarenlang ontberingen te ondergaan om Ter Apel te bereiken. Geweld, opsluiting, ontvoering, uitbuiting, buitensporige kosten, verkrachting, de dood: iedere asielganger loopt onderweg schade op. Een bijzonder ongelukkige bijkomstigheid van dit odysseussysteem is dat alleen de allersterksten de reis wagen. Vrouwen, ouderen, gehandicapten – we zien ze nauwelijks in Ter Apel. De typische asielzoeker is een jonge man in de kracht van zijn leven. Om zijn recht op het vragen van asiel uit te oefenen heeft hij duizenden euro’s uitgegeven aan mensensmokkelaars.
In een humaan systeem zouden vluchtelingen hun leven niet op het spel hoeven te zetten om asiel aan te vragen en kan iedereen – ook of juist kwetsbare mensen – een asielaanvraag doen, bijvoorbeeld bij een Nederlandse ambassade in een buurland dat makkelijk te bereiken is. Vluchtelingen kunnen echter niet bij ambassades terecht, ongetwijfeld omdat een laagdrempelige asielprocedure een stormloop van aanvragen zou opleveren: meer dan ons land in alle redelijkheid en billijkheid aankan. Het is politiek, beheersmatig, sociaal en ruimtelijk niet werkbaar om een oneindig aantal asielzoekers op te vangen.
De uitdaging is om het systeem zo te veranderen dat het zowel humaan als controleerbaar is. Het is dan zaak om de aantallen asielaanvragen via ambassades of andere lokale kanalen zoals de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR te controleren middels afspraken, quotering of desnoods loting. Alles is humaner dan het huidige odysseussysteem waarbij asiel een overlevingsrace van de fitste mannen is. Om een systeem dat inzet op toegankelijke asielprocedures in de buurt van crisisgebieden kans van slagen te geven, moet tegelijk het aantal spontane aanmeldingen bij de poort van Ter Apel meer onder controle worden gebracht. Anders zou iedereen die geen asiel krijgt via een ambassade alsnog spontaan komen.
Het onaantrekkelijk maken van aanmeldingen in Ter Apel, bijvoorbeeld door vluchtelingen buiten Nederland op te vangen, is voor linkse critici een gruwel, maar is misschien de prijs die betaald moet worden om een humaan en toegankelijk systeem te realiseren. En als het gesprek over het noemen van aantallen mag gaan, kunnen rechtse critici hun hart misschien weer laten spreken en instemmen met een ruimhartig en humaan asielbeleid.
Op dit moment houden links en rechts elkaar in een angstgreep. Rechtse critici zijn bang dat een humane asielprocedure via ambassades in buurlanden leidt tot nog meer vluchtelingen. Hun linkse opponenten zijn bang dat hervorming van het huidige systeem leidt tot de afbraak van een humaan asielbeleid. Zo blijven we ronddraaien in een systeem dat niemand wil: geen controle op aantallen en niet-humaan. Om tot een oplossing te komen, moeten beide kanten over hun schaduw heen stappen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden