De Oekraïnse fotograaf Evgeniy Maloletka won donderdag de World Press Photo 2023, met een foto van een gewonde hoogzwangere vrouw die wordt weggedragen uit een door de Russen gebombardeerde kraamkliniek in Marioepol, in het oosten van Oekraïne, een foto die al beroemd was voor hij tot nieuwsfoto van het jaar werd gekozen. Vijf mannen dragen de brancard waarop de vrouw ligt. De foto werd genomen op 9 maart 2022 en ze breekt je hart.
De gewonde vrouw heette Irina Kalinina, ze was 32, getrouwd met Ivan en ze was zwanger van haar eerste kind, een jongetje dat al een naam had gekregen: Miron – mir betekent vrede. Het kind kwam, even nadat de foto was genomen, dood ter wereld. De moeder, een verkoopster in een kledingwinkel, overleed een half uur later. Het ziekenhuispersoneel legde het kind in een zwarte zak op haar moeders borst, waarna ze werden begraven.
Het zijn de nuchtere feiten achter een fractie van een seconde, een moment dat met een druk op de knop werd vastgelegd, terwijl de vader in de puinhopen op zoek was naar zijn vrouw. De fotograaf heeft zijn best gedaan de foto van context te voorzien: dit was een mens met een naam en dit is wat er daarna gebeurde: een afgerond verhaal van leven en dood.
Maloletka verbleef tijdens het beleg van Marioepol twintig dagen in de stad. Toen moest hij als een van de laatste journalisten vluchten: de Russen waren naar hem op zoek. Ze hadden te veel last van zijn foto’s, die de wereld lieten zien wat er in de stad gebeurde. Niemand geloofde het Russische verhaal dat de vrouw op de foto een actrice was, de foto een nepfoto en dat het hele tafereel in scène was gezet. Niemand trapte in de absurde Russische poging om Maloletka af te schilderen als een ‘informatieterrorist’.
Voor de World Press Photo van het jaar bestaan geen objectieve criteria, zelfs geen technische: de beste nieuwsfoto kan heel goed een overbelicht beeld zijn dat je toch raakt als een vuistslag tussen de ogen. Vanaf het moment dat de jury een keuze heeft gemaakt, ís de gekozen foto de nieuwsfoto van het jaar en krijgt ze eeuwigheidswaarde. Kijk naar de lijst van gelauwerde foto’s op de site van World Press Photo en je ziet alleen maar terechte uitverkiezingen.
De winnende foto’s staan altijd voor iets groters, meestal iets ellendigs; ze tonen bijna altijd wat mensen andere mensen aandoen, zoals in dit geval, in de woorden van de jury, ‘de moord op toekomstige generaties Oekraïners’. Het nieuws van het jaar, samengevat in één beeld. ‘Het is een beeld dat ik wilde vergeten’, zei Maloletka, ‘maar dat kon ik niet.’ Hij maakte ook een foto van een bebloede vader in een ambulance, met in zijn handen zijn 3-jarige dochter Evangelina. ‘Evangelina overleefde het niet’, staat er koeltjes bij. Horror is het die je het liefst zou vergeten, maar juist daarom is het goed dat we ermee worden geconfronteerd.
In november interviewde de BBC Ivan Kalinina, die inmiddels was opgevangen in Porthcawl, Wales. Ze vroegen hem of hij een boodschap had voor Vladimir Poetin. ‘Ik zou tegen hem zeggen: waarvoor? Waarom?’ Het was een eeuwenoude aanklacht, telkens opnieuw hoor je hem en nooit komt er een antwoord, het kwaad is nogal zwijgzaam.
Source: Volkskrant