Hotels volgeboekt voor politieagenten. Gezinnen die een uitzettingsbevel hebben ontvangen. Slopwoningen die met verf zijn genummerd, klaar om te worden ontruimd. De voortekenen, zo melden verscheidene Franse media, stapelen zich op. Vrijdag, na het einde van de ramadan, zou in Mayotte een grootschalige actie van Franse militaire en politiediensten beginnen. Doel van Operatie Wuambushu is om duizend illegale woningen te ontruimen en zo veel mogelijk bewoners zonder verblijfspapieren uit te zetten.
Mayotte is een stukje Frankrijk in de Indische Oceaan, ten noordwesten van Madagaskar. Je betaalt er met euro’s, en ook hier is roaming gratis. Geografisch maakt het deel uit van de Comoren-archipel, maar politiek-bestuurlijk is Mayotte, een voormalige kolonie, een Frans departement. Bij een referendum over onafhankelijkheid in 1974 besloot dit deel van de Comoren dat het bij Frankrijk wilde blijven horen. Zo geschiedde, ondanks bezwaren van de Verenigde Naties en van de overige eilanden, die de scheiding van de rest van de Comoren nog altijd betwisten.
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Grofweg de helft van de inwoners van Mayotte is afkomstig uit het buitenland, in meerderheid vanuit de omliggende Comoren. De handels- en familiebanden zijn altijd sterk geweest, vanwege de gedeelde geschiedenis. En hoewel Mayotte een van de allerarmste plekken is in de Europese Unie, is het leven er vergeleken met de andere eilanden benijdenswaardig. Er is betere zorg en er is onderwijs, al is dat niet voor iedereen toegankelijk. Mayotte maakt geen deel uit van de Schengenzone, dus een verblijfsvergunning geeft niet automatisch toegang tot het Franse vasteland of de rest van de Europese Unie.
Sinds de jaren tachtig is de bevolking grofweg verviervoudigd, naar zo’n 350- tot 400 duizend inwoners. Dat zet de publieke voorzieningen onder druk. Bovendien heeft naar schatting een kwart van de mensen in Mayotte geen geldige verblijfspapieren. En de schrijnende armoede en forse criminaliteit leiden tot spanningen.
Eind vorig jaar ontaardde de rivaliteit tussen jeugdbendes in een reeks gewelddadigheden na de moord op een jonge rapper. Mayotte verkeert op de rand van een burgeroorlog, waarschuwde de burgemeester van Mamoudzou, de grootste stad op de eilandengroep. Samen met burgemeesters uit andere gemeenten vroeg hij in Parijs om op te treden tegen het geweld en de onveiligheid in Mayotte.
Operatie Wuambushu – wat ‘overname’ of ‘herstel’ betekent in het Mahorees – zou het antwoord moeten zijn. Al heeft noch president Emmanuel Macron, noch zijn minister van Binnenlandse Zaken en Overzeese Gebiedsdelen Gérald Darmanin de operatie officieel bevestigd. Het was het satirische weekblad Le canard enchaîné, ook bekend om zijn onderzoeksjournalistiek, dat voor het eerst over de plannen berichtte. Veel details zijn nog onduidelijk, maar in Frankrijk wordt het plan inmiddels alom beschouwd als een feit.
Een anonieme ingewijde onthulde vorige week de doelstellingen aan radiozender Mayotte la 1ère: duizend agenten van politie en marechaussee zouden in twee maanden tijd 10 duizend migranten zonder geldige verblijfspapieren moeten uitzetten. Elders wordt over 20 duizend uitzettingen gesproken.
Voor een deel van de bevolking geldt illegale migratie als de bron van alle kwaad. De twee parlementariërs die Mayotte in het Franse parlement vertegenwoordigen, zetten de regering onder druk om de operatie hoe dan ook door te zetten. Ook de lokale politievakbond heeft openlijk haar steun uitgesproken.
Maar maatschappelijke organisaties vrezen voor een bloedbad. Vanuit de zorg klinkt de angst voor dramatische gevolgen. Bij eerdere ontruimingen stopten patiënten uit angst voor uitzetting met hun behandeling, soms met ernstige complicaties als gevolg. Er kunnen epidemieën uitbreken, ouders die op de vlucht slaan laten mogelijk zieke kinderen alleen achter. Ook Unicef heeft grote zorgen geuit over het lot van kinderen.
Mensenrechtenorganisaties vrezen daarnaast dat bij het ‘schoonvegen’ van sloppenwijken niet alleen migranten zonder papieren worden uitgezet, maar ook armen die wel legaal in Mayotte verblijven. Een duidelijk plan voor hervestiging van mensen wier woning wordt gesloopt is nog niet bekend, terwijl de overheid wettelijk verplicht is vervangende woonruimte te bieden.
En dit alles komt op een zeer gevoelig moment: het einde van de ramadan zou voor de overwegend islamitische bevolking juist feestelijk moeten zijn.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden