Nee, bezweert Sinan Özkaya, fractievoorzitter van GroenLinks in Zuid-Holland: de gesprekken die zijn partij op advies van verkenner Fred Teeven voert met de BoerBurgerBeweging om samen met VVD, CDA en PvdA een provinciebestuur te formeren, zijn zeker niet voor de vorm, om daarna te kunnen concluderen dat verschillen onoverbrugbaar zijn. ‘Ik heb vertrouwen in de constructieve houding van alle betrokken partijen.’
In het heikele stikstofdossier is bijna geen grotere tegenstelling denkbaar dan tussen BBB en GroenLinks. Althans, afgaande op de landelijke partijvisies. Toch wordt in vijf provincies geprobeerd een bestuur te smeden met beide partijen: behalve in Zuid-Holland ook in Noord-Holland, Utrecht, Noord-Brabant en Overijssel. In die laatste provincie verkiest de BBB GroenLinks zelfs boven het CDA , dat buiten Den Haag inhoudelijk veel dichter tegen de BBB aanzit.
Een rondgang langs betrokken GroenLinks-lijsttrekkers leert dat de toenaderingspoging oprecht en kansrijk is. ‘Er is een verkiezingsuitslag waar we iets mee moeten’, zegt Özkaya. Zijn partij haalde in Zuid-Holland 6 zetels, de BBB 8 (net als de VVD). ‘Het is mooi dat we nu het gesprek met de BBB kunnen voeren over samenwerking. Die verantwoordelijkheid hebben we ook. Ik zie genoeg aanknopingspunten en gedeelde ambities. Denk aan het verbeteren van het openbaar vervoer.’
Over stikstof is het in Zuid-Holland ook al gegaan, zij het in algemene zin. De komende tijd moeten de provincies concrete plannen maken hoe ze de stikstofneerslag willen verminderen en kwestbare natuur gaan herstellen. Özkaya ziet ook op dat vlak mogelijkheden. ‘Vooral als we praten over wat we wél gaan doen, en niet alleen over wat we níet gaan doen.’
Wat de BBB níet gaat doen, maakte de partij voor de verkiezingen al duidelijk. De deadline voor het halveren van de stikstofuitstoot niet vervroegen van 2035 naar 2030, zoals in het regeerakkoord staat. En geen boeren onteigenen; de stok die het kabinet achter de deur houdt.
Landelijk volgt GroenLinks die lijn. Maar, zegt Özkaya: ‘Landelijke discussies laten we graag daar. Ik heb een eigen rol en eigen mandaat in de provincie. Wij zetten in op stikstofreductie en natuurherstel. Het is niet zo dat we 2030 bij voorbaat loslaten. Maar we kunnen ons nu wel verliezen in discussies over prachtige doelstellingen voor over tien jaar, maar wat gaan we daarvóór doen? We moeten nu aan de bak.’
Op 15 mei moet in Zuid-Holland duidelijk zijn of er genoeg basis is voor de beoogde coalitie. ‘Dan kom je niet om heikele kwesties heen’, zegt Özkaya. De BBB heeft een alternatief voor een coalitie over rechts, met JA21, PVV en SGP. ‘Maar de manier waarop het tot nu is gegaan, is vertrouwenwekkend.’
Die ervaring heeft ook Huib van Essen, lijsttrekker van GroenLinks in Utrecht. Zijn partij en BBB haalden er beide 7 zetels. Samen met VVD en PvdA onderhandelen ze nu over een coalitie.
In de eerste gesprekken is een aantal ‘denklijnen’ geformuleerd over natuur en landbouw, zegt Van Essen. ‘BBB wekte daarbij de indruk dat we over verduurzaming van de agrarische sector best dicht bij elkaar kunnen komen. Het is nog geen basis voor een coalitieakkoord, maar het is wel de moeite waard om verder te praten.’
Een disclaimer: over veel onderwerpen is in Utrecht nog niet gesproken. Maar de blokkades die de BBB in het stikstofdossier opwierp, acht Van Essen niet onoverkomelijk. ‘Over ‘2030’ gaan we als provincie niet, dus het lijkt ons niet vruchtbaar elkaar daarover in het provinciehuis te bevechten.’
Lastiger voor GroenLinks is BBB’s afwijzing van het door stikstofminister Van der Wal in het vooruitzicht gestelde ‘gedwongen instrumentarium’ van onteigening, als het vrijwillig uitkopen van boeren niet genoeg oplevert. Van Essen: ‘Wij denken dat je dat nooit helemaal kunt uitsluiten, dus dat kan spannend worden.’
Maar, zegt de GroenLinkser: begin maar eens met een goede regeling voor boeren die zelf willen stoppen. ‘Daar liggen heel veel kansen.’ GroenLinks wil zich aan landelijke wet- en regelgeving over stikstof houden. Hoe tegendraads BBB zich ook opstelt: dat heeft die partij ook al toegezegd.
‘Als je op fundamentele uitgangspunten ver uit elkaar ligt, ben je snel klaar. Dat was niet het geval’, vat Van Essen samen. ‘Het is nog niet gezegd dat we samen in een coalitie belanden, maar de gesprekken smaken naar meer.’
De verkenner in Noord-Brabant, Sacha Ausems, stelt daar een coalitie voor met VVD en PvdA. De burgemeester van Waalwijk wijst op de verschillen tussen met name BBB en GroenLinks op stikstofgebied. Toch concludeert ze in haar verslag: ‘In de gesprekken is echter helder geworden dat men bereid en van zins is elkaar hierop te vinden.’
In Noord-Holland onderhandelen BBB (8 zetels) en GroenLinks (7 zetels) eveneens met VVD en PvdA. ‘Het valt niet te ontkennen – en dat is mij ook weer tijdens de gesprekken gebleken – dat programmatisch aan de ene kant met name GroenLinks en aan de andere kant BBB en daarbij ook VVD nogal ver uit elkaar staan’, noteerde verkenner Ankie Broekers-Knol in haar eindverslag. Het wordt een ‘uitdaging’ om een college te vormen.
De vier partijen gaan in eerste instantie doorpraten over vier kerndossiers, waaronder stikstof en natuur. GroenLinks-lijsttrekker Anouk Gielen: ‘We gaan die gesprekken open in. We hebben het verkiezingsprogramma van BBB goed bestudeerd en zien zaken waarin we elkaar vinden, zoals het verbeteren van voorzieningen op het platteland. Dat we over stikstof anders denken, zal geen verrassing zijn. Maar wij gaan gesprekken aan met de instelling om er samen uit te komen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden