Het is lastig te zeggen waar het streven naar maatwerk door de overheid precies begon, maar de invoering van het persoonsgebonden budget in de zorg, 28 jaar geleden, is een prima ijkpunt. Het was de ultieme poging om de zorg, inclusief de financiering, helemaal toe te spitsen op de persoonlijke behoefte van de patiënt.
We weten wat daar van kwam: de beoogde kleine doelgroep explodeerde van 13 duizend mensen in 1998 naar 130 duizend mensen vijftien jaar later. De kranten stonden vol verhalen over de pgb-bureaus die wel de budgetten inden maar niet of nauwelijks zorg leverden, en over artsen die hielpen pgb’s binnen te hengelen met verzonnen diagnoses. Toen het tweede kabinet-Rutte vervolgens ingreep, regende het verhalen van mensen die opeens hun wél gerechtvaardigde beroep op zorg geweigerd zagen en compleet verdwaalden in het bureaucratische doolhof, waarop het kabinet in paniek tijdelijk met alle controles stopte. Inmiddels wordt alweer enkele jaren in stilte gezocht naar een wél werkend stelsel.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Dat bedoelt de Raad van State, de belangrijkste adviseur van het kabinet over wetgeving, in het woensdag verschenen jaarverslag. ‘De complexiteit van wetgeving wordt mede in de hand gewerkt door de behoefte om elke mogelijke bijzondere situatie toch onder de algemene werking van de regels te brengen.’
Als het kabinet het zelf niet doet, is het wel de Tweede Kamer met allerlei wijzigingsvoorstellen. ‘Niet elke casus kan in algemene regels worden gevangen’, waarschuwt de Raad. ‘Als dat toch wordt geprobeerd, leidt dit niet zelden tot nodeloos ingewikkelde wetgeving die in de uitvoeringspraktijk lastig toe te passen is en voor burgers moeilijk te begrijpen.’
Het woord ‘Toeslagenaffaire’ hoeft daar niet eens te klinken om zich toch op te dringen: ook daar leidde de behoefte aan maatwerk uiteindelijk tot een regelmoeras waarin te veel ‘zelfredzame burgers’, voor wie het allemaal bedoeld was, vooral verdwaalden.
Intussen ziet de Raad van State nieuw onheil opdoemen: bij de afwikkeling van die affaire, maar ook bij de compensatie van de mijnbouwschade, de afbouw van het studieleenstelsel en in het stikstofdossier, wil de overheid het weer voor iedereen goed doen, waardoor de compensatieregelingen onuitvoerbaar worden en de afwikkeling jaren op zich laat wachten.
Deels is die politieke neiging het gevolg van de versnippering van de Tweede Kamer en het verdwijnen van de brede volkspartijen. Fracties staan meer en meer op de bres voor hun eigen beperkte doelgroep, die dus in elk politiek compromis specifiek aan bod moet komen. ‘Er zullen altijd situaties blijven bestaan die als individueel onrecht worden ervaren en die de overheid niet kan herstellen of verhelpen’, maant de Raad. ‘De overheid kan niet ieder leed of ongenoegen in de samenleving dragen.’
Het zijn teksten die het verdienen om te worden opgehangen aan de muren van de Trêveszaal, als daar op vrijdag het kabinet vergadert. Maar aangezien Rutte IV nog zeer recentelijk besloot de kritiek van diezelfde Raad van State op de Spreidingswet voor asielzoekers (‘onnodig complex en moeilijk uitvoerbaar’) straal te negeren om politieke redenen, mogen we helaas nergens op rekenen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden