Wat zou je doen als je een engel was? Die vraag stelde modetijdschrift Cosmopolitan vorig najaar aan Moonbin, een van de zes leden van de Zuid-Koreaanse boyband Astro. ‘Ik wil degenen die door zelfmoord zijn omgekomen, nog een kans geven’, antwoordde de 25-jarige artiest. ‘Ook al weten we niet wat er in ons leven gebeurt, we denken niet altijd aan de dood. Zelfs gelukkige gedachten hebben, zoals wat je vandaag moet eten en wat je morgen moet dragen, is genoeg om een hele dag mee bezig te zijn. Dus om te zien hoe iemand zijn leven beëindigt, is zo tragisch en spijtig.’
Amper een half jaar later is Moonbin zelf dood, of, zoals entertainmentbedrijf Fantagio het verwoordt, ‘een ster geworden aan de hemel’. Zijn manager vond hem in zijn appartement in Seoul, nadat hij ontbrak op repetities. Moonbin, die aan een enkel danspasje of een knipoog al genoeg had om een stadion met fans uitzinnig te maken, heeft volgens de politie van Seoul zelf een einde aan zijn leven gemaakt.
Zijn dood leidt opnieuw tot discussie over de druk waaronder K-popsterren gebukt gaan, en over de prestatiedwang in Zuid-Korea als geheel. De sterren worden als tieners ontdekt door bureaus die hun carrière nauwgezet plannen. Ze leven onder strikte controle. Hun dagen bestaan uit slopende muziek- en danstrainingen, al dan niet vergezeld door plastische chirurgie.
Op zijn 16de werd Moonbin, de artiestennaam van Moon Bin, bekend als ulzzang. Dat betekent in het Koreaans zoveel als ‘mooi gezicht’ of ‘knap’, maar de term wordt vooral gebruikt voor wie door zijn of haar uiterlijk beroemd worden. Hij werd trainee bij platenlabel annex talenttraining- en managementsbureau Fantiago.
Zijn eerste tv-rol speelde Moonbin in 2009 in de serie Boys Over Flowers, gebaseerd op een Japanse manga. Zijn doorbraak, aangemoedigd door zijn moeder die ook van dochter Moon Sua een popster wist te maken, kwam in 2016 met Astro. Het Amerikaans weekblad Billboard zette ze prompt op plek vijf in de toptien van nieuwe K-popgroepen.
De boyband is een exponent van de Korean Wave, de wereldwijde vloedgolf van Koreaanse cultuur – van muziek tot mode en van film tot eten. In de jaren negentig kwam de K-wave gestaag op, inmiddels is het een vloedgolf. Denk aan het succes van de film Parasite, die in 2020 vier Oscars won, en Squid Game, de best bekeken Netflix-serie in 2021.
Maar het is vooral de K-pop die Azië en de rest van de wereld overspoelt. Fans buiten Zuid-Korea hoeven de teksten niet te kunnen verstaan om ze intuïtief te begrijpen, en anders worden de dansmoves via sociale media wel een hype. Zelfs tijdens de coronacrisis bleef de K-pop commercieel succesvol. Zo verdiende de Zuid-Koreaanse band BTS in 2020 17 miljoen euro met de kaartverkoop voor één online concert, exclusief merchandising.
Astro, bijna 5 miljoen volgers op YouTube, leek het intussen iets rustiger aan te doen. Vier van de zes leden, onder wie Moonbin, verlengden in december 2022 hun contract bij Fantagio. De twee anderen besloten de groep te verlaten vanwege de militaire dienstplicht, maar de strak geplande carrière van Moonbin schakelde nog een versnelling hoger. Fantagio had hem in 2020 ook gecontracteerd als duo met medebandlid Sanha. In maart had Moonbin & Sanha twee uitverkochte concerten gegeven in Seoul, er stonden dit voorjaar nog optredens op het affiche in Macau, Jakarta, Tokio en Osaka.
De dood van Moonbin is voor de fans van K-pop een nieuwe schok. Eind 2017 overleed Jonghyun (27), de zanger van de groep Shinee, vermoedelijk door zelfmoord. In 2018 stierf de 33-jarige zanger Minwoo van de band 100%, volgens zijn management aan een hartstilstand. K-popster Sulli pleegde in 2019 zelfmoord nadat ze een lange strijd had gevoerd tegen online pesten. Een maand later overleed zangeres en actrice Goo Hara. Ze was misbruikt door haar ex, die haar na hun breuk chanteerde met seksvideo’s.
Deze dramatische voorvallen verbinden de K-pop met een ander fenomeen in Zuid-Korea: het land heeft een van de hoogste zelfmoordcijfers ter wereld. Volgens overheidsonderzoek is in veel gevallen sprake van depressie of angststoornissen als gevolg van stress.
Vaak wordt gewezen naar de ratrace waar Zuid-Koreanen van jongs af in verzeild raken: van eindeloze bijlessen om hoog te scoren bij het zo belangrijke universitaire examen tot de zware werkweek op kantoor. Eerder dit jaar sneuvelde een voorstel om de werkweek te verlengen van 52 naar 69 uur. De regering wilde de werkweek verlengen, zodat meer mensen genoeg zouden kunnen verdienen om rond te komen.
Het overlijden van Moonbin doet denken aan die van de Zuid-Koreaanse acteur Cha In-ha in december 2019. Ook hij werd door een manager van Fantagio dood aangetroffen in zijn appartement in de wijk Gangnam. In beide gevallen roept het entertainmentbedrijf op de familie met rust te laten en geen geruchten rond te strooien en volgt er, na de alles overheersende roem, een uitvaart in besloten kring.
Praten over gedachten aan zelfdoding kan bij 113 Zelfmoordpreventie. Bel 0800-0113 voor een gesprek. Chatten kan op www.113.nl.
BTS
Boyband BTS (een afkorting van Bangtan Sonyeondan, oftewel ‘kogelvrije scoutingjongens’) viert dit jaar zijn tienjarig bestaan. De band heeft 74,4 miljoen volgers op YouTube en speelde in 2018 in een uitverkochte Ziggo Dome in Amsterdam.
Blackpink
Blackpink belichaamt de smaak van meiden wereldwijd en strooit sinds 2016 met records: 87 miljoen volgers op YouTube, de eerste nummer één voor een K-pop-meidenband in de Amerikaanse Billboard-albumlijst en, volgens Time, entertainers van 2022. De groep stond vorig jaar in de Ziggo Dome.
G-Dragon
Rapper, singer-songwriter en mode-icoon Kwon Ji-yong (34), alias als G-Dragon, trekt 1,5 miljoen luisteraars per maand op Spotify. Hij brak door als leadzanger van de populaire groep Big Bang. In 2017 was G-Dragon in de Ziggo Dome.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden