De trapleuningen zijn van glanzend zilver, de dubbele zaaldeuren van notenhout met ingelegde bloemmotieven en onder je voeten strekt zich een meterslange ‘loper’ van marmer uit. De ontvangst in het gerenoveerde en uitgebreide Museum Paleis Het Loo bij Apeldoorn is wat je noemt royaal, om niet te zeggen over the top. Maar als uitbreiding van het zomerverblijf annex jachthuis dat stadhouder Willem III en zijn echtgenote Mary in 1686 Apeldoorn lieten bouwen, past het.
Met dit paleis, bestaand uit een bakstenen, in classicistische stijl ontworpen hoofdgebouw en twee vleugels rond een voorplein, wilden Willem en Mary de Hollandse evenknie van Versailles realiseren. Rondom lagen barokke tuinen en, essentieel om indruk te maken, fonteinen. Met de renovatie van Het Loo, sinds 1984 in gebruik als museum, heeft Kaan Architecten daaraan een verrassend waterkunstwerk toegevoegd, ontworpen rond de bestaande fontein op het voorplein.
De vier graspartijen die daar waren aangelegd hebben de architecten vervangen door gelijkvormige vlakken met natuursteen en (beloopbare) glasplaten, waarop een dun laagje water in het zonlicht flonkert. Als je erop gaat staan en je blik omlaag richt, kijk je ineens in de duizelingwekkende diepte van de ondergrondse nieuwbouw.
Over de auteur
Kirsten Hannema is architectuurrecensent van de Volkskrant. Zij schrijft sinds 2007 over architectuur, stedenbouw en landschapsontwerp.
Het wonder van deze kelder is dat hij, dankzij die daklichten, niet zo voelt; de metershoge ruimte baadt in daglicht en biedt doorkijkjes richting het bovengelegen paleis. Als de zon door het met water bedekte glas schijnt, ontstaat een schitterend lichtspel op de witte plafonds en wanden. Van een wat verstoft paleis is Het Loo getransformeerd in een museum met internationale allure. Op 21 april wordt het in aanwezigheid van Koning Willem Alexander heropend.
Aanleiding voor de verbouwing was de noodzakelijke verwijdering van 4.300 vierkante meter asbest. Het museum greep de gelegenheid aan om dan meteen een ruime entree, garderobe, toiletten, museumwinkel en extra expositiezalen te realiseren. In 2016 werd daartoe een ontwerpprijsvraag uitgeschreven met een harde eis: het gevelbeeld moest onaangetast blijven. Kaan Architecten won met het plan om de gevraagde functies (bij elkaar 5.000 vierkante meter) ‘onder het voorplein te vegen’.
Op het eerste gezicht zullen bezoekers dus niets nieuws zien, maar de ervaring is totaal anders. Kwam je voorheen binnen via een deurtje onder de bordestrap, nu zijn er twee ruime ingangen in de oost- en westvleugel. Van daaruit daal je via een monumentale trappartij af naar de ondergrondse ontvangsthal. Haaks op deze ruimte opent zich de Grand Foyer, die is verbonden met het souterrain van het paleis. In het midden van de marmeren foyervloer is een windroosmozaïek ingelegd. Hier kies je: ga je rechtdoor naar het paleis met zijn gerestaureerde stijlkamers, linksaf voor de wisseltentoonstelling of het Kindermuseum in de Westvleugel, of rechtsaf richting de vaste presentatie De Oranjes in de Oostvleugel. Op een bankje neerstrijken om te genieten van het lichtspel is ook een optie.
Meer dan een aanbouw laat de nieuwbouw zich lezen als een verzonken uitbreiding van het tuinlandschap, waarop de ontwerpers met de strikt symmetrische plattegrond knap voortborduren. Met chique materialen hebben de architecten een klassiek-modern interieur ontworpen dat in afwerkingsniveau niet onderdoet voor het paleis. De oorspronkelijke naaldhouten vloeren in de zijvleugels steken zelfs wat flets af bij het nieuwe notenhout.
De verbouwing (kosten: 171 miljoen euro) past in een reeks spectaculaire ‘onzichtbare’ museumrenovaties, van de ondergrondse uitbreidingen van het Mauritshuis en het Van Goghmuseum (beide door architect Hans van Heeswijk) tot het Koninklijk Museum voor de Schone Kunsten in Antwerpen, waar Kaan extra expositieruimtes in de binnenhoven plaatste. Sindsdien trekken deze musea navenant meer publiek. Paleis het Loo wil doorgroeien van 350 duizend naar 500 duizend bezoekers per jaar, met wisseltentoonstellingen en evenementen in de foyer – die op zichzelf al een reden is om naar Apeldoorn te reizen.
‘Boek’ is een bescheiden woord voor het standaardwerk dat bij de heropening van paleis Het Loo verscheen. Deze vuistdikke geschiedschrijving biedt de lezer een encyclopedische ervaring. 21 auteurs droegen bij aan acht tijdvakken, steeds onderverdeeld in thematische hoofdstukken. Zij bieden onder eindredactie van oud-bibliothecaris Anne-Dirk Renting een synthese van alles wat over Het Loo door de eeuwen heen te vertellen valt. Ook aan de illustraties is veel aandacht besteed, waardoor duidelijk wordt waarom deze plek mensen al zolang fascineert.
Paleis Het Loo. Een koninklijk huis. Samengesteld door Anne-Dirk Renting.
Uitgeverij Waanders; 695 pagina’s; 75 euro.
Architectuur
★★★★★
Architect: Kaan Architecten
Opdrachtgever: Stichting Paleis Het Loo Nationaal Museum Apeldoorn
Adres: Koninklijk Park 16, Apeldoorn
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden