In het tweede gesprek met de verkenners werd het de CDA-lijsttrekker in Overijssel, Rick Brink, pas echt duidelijk. ‘Ze gaan zwaar laten wegen wie de winnaars zijn en wie de verliezers’, zegt hij. ‘In mijn beleving te zwaar.’
Ondanks de monsterzege van BBB leek in Overijssel de vorming van een nieuw bestuur een formaliteit. Met VVD en CDA was er een meerderheid, met grote inhoudelijke overeenstemming. Het CDA en de VVD namen in campagnetijd ook al openlijk afstand van de landelijke partijlijn in het stikstofdossier. Niks stond samenwerking met de BBB in de weg.
Maar woensdagavond adviseerden verkenners Wout Wagenmans en Jolanda Waaijer de haalbaarheid te onderzoeken van een coalitie in Overijssel tussen BBB (17 zetels), VVD (4), GroenLinks (4), PvdA (3) en SGP (2).
Het CDA ging in Overijssel van negen naar vier zetels. Maar lang niet in elke provincie was een groot verlies voor de partij reden ze dan maar te passeren. Zo schuift in Drenthe het CDA gewoon aan.
Sinds 1980, toen drie christelijke partijen fuseerden tot het CDA, zijn de christendemocraten in Overijssel altijd de grootste geweest en zat de partij telkens in het college. Bij de verkiezingen van 15 maart ging de dominantie al verloren. Nu lijkt ook besturen uit beeld te raken. Dat is nogal wat, voor de nog altijd tweede partij in plattelandsprovincie Overijssel.
Verkenner Wagenmans bevestigt dat het verlies voor CDA in zijn ogen te groot was. ‘Van negen naar vier zetels is heel fors’, zegt hij. ‘Dat is van belang in de beeldvorming. De VVD verloor maar twee zetels.’
Wat verder meespeelt: uit het vorige college gaven alleen de PvdA- en SGP-gedeputeerden te kennen door te willen. Die wilde Wagenmans er voor de continuïteit bij houden. Uit de gesprekken bleek verder dat GroenLinks qua bestuursstijl het beste de club ‘van links tot rechts’ kon aanvullen. ‘Dit heeft ons wel verrast’, zegt Brink van het CDA. ‘Inhoudelijk staan wij veel dichter bij de BBB.’
Dat moge zo zijn, de BBB moet met 17 van de 47 zetels wel met het CDA willen besturen. Dit is niet het geval, blijkt terloops uit het verkennersverslag. Besturen met het CDA lijkt voor de BBB van meet af aan geen optie geweest. Op de vraag welke coalitie de voorkeur heeft voor BBB, luidt het antwoord: ‘Het liefst een mooie mix van links naar rechts’, bij voorkeur ‘een meerderheidscoalitie’, met ‘bijvoorbeeld BBB, VVD, SGP, PvdA en/of PVV.’
Liever de PVV (2) dan het CDA; een ‘mooie mix’ die dus ver naar rechts uitslaat. BBB-fractievoorzitter Carla Evers vroeg zich woensdagavond in het provinciehuis in Zwolle af waarom haar BBB, die ze zelf een ‘middenpartij’ noemt, zo vaak het label ‘rechts’ krijgt opgeplakt. Op het voorstel om in plaats van met de PVV te onderhandelen met GroenLinks, zegt Evers: ‘We missen aan de rechterkant wat comfort.’
Wagenmans is overtuigd dat hij van het bonte gezelschap een coalitie kan smeden en wordt na verkenner nu formateur in Overijssel. ‘Een gedurfde stap’, noemt hij het avontuur met deze vijf partijen. ‘Maar als dit lukt, dan staat er een stabiel bestuur.’
Brink van het CDA moet nog zien dat lukt. Zo niet, dan mag de formateur hem altijd bellen. ‘Carla heeft mijn nummer.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden