Hij was niet van plan asielzoekers in dienst te nemen, zegt directeur Jeroen IJzerman van eendenslachterij Tomassen Duck-To in Ermelo. Twee keer had hij Elvis en Elvis – ‘geen grap, ze heten allebei zo’ – al weggestuurd. ‘Ik zei: jullie komen uit Nigeria, dat is veel te lastig, dat mag niet. En ik ga hier geen illegalen laten werken.’
Toen ze op hun banenjacht voor een derde keer ‘met die pretoogjes’ bij hem aanklopten, was hij om. ‘Ik dacht: als jullie zó graag willen, dan moeten we kijken wat er mogelijk is.’ Samen met hr-adviseur Maarten van Panhuis ontdekte de directeur dat hij een tewerkstellingsvergunning kon aanvragen voor de asielzoekers. Acht weken wachten, en dan mochten ze 24 weken per jaar aan de slag in de productie.
Bij een slachterij sta je dan de ene keer bij ‘de levende aanvoer’ eenden aan haken te hangen, en de andere keer eendenbouten in te pakken. ‘Dat ging fantastisch’, zegt IJzerman. ‘Maar dan heb je mensen net lekker ingewerkt, en dan moeten ze weer een half jaar stilzitten.’
Elvis en Elvis wonen allebei in het asielzoekerscentrum in Harderwijk. Ze willen niet met hun achternaam in de krant en geven liever geen interviews. Een van hen won dinsdag samen met Van Panhuis een rechtszaak tegen uitkeringsinstantie UWV. Met succes maakten ze bezwaar tegen de regel dat een asielzoeker zonder verblijfsvergunning maar 24 weken per jaar mag werken. Volgens de rechtbank is die regel in strijd met de Europese opvangrichtlijn, die voorschrijft dat asielzoekers binnen negen maanden toegang moeten krijgen tot de arbeidsmarkt.
‘Dat is toch het mooiste wat er kon gebeuren?’, zegt IJzerman een dag na de uitspraak opgetogen. Hij is blij dat de Volkskrant hem eens een keer belt over een positief verhaal. Tomassen Duck-To, een slachterij waar jaarlijks miljoenen eenden de dood vinden, haalde eerder vooral de pers met verhalen over illegale slachtpraktijken en overlastklachten. Klachten die volgens IJzerman schromelijk worden overdreven, ‘dus dan is het ook weleens leuk om op een andere manier in het nieuws te komen’.
Als ondernemer begreep IJzerman er niks van: al die asielzoekers die je rondjes ziet lopen door Harderwijk, ‘waar iedereen toch al een mening over heeft omdat ze een ander kleurtje hebben’, waarom zou je die in tijden van personeelstekort niet lekker laten werken? ‘Dan verdienen ze hun eigen geld en voelen ze zich nuttig. De piramide van Maslow, weet je wel.’
Dat de 24-wekengrens een onnodige belemmering is voor de toetreding van asielzoekers tot de arbeidsmarkt, werd vorige week ook al geconcludeerd in een rapport van Regioplan in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken. Volgens dat onderzoek werkt nu maar 4 procent van de asielzoekers. Dat komt volgens Regioplan door de rompslomp voor werkgevers, als ze eerst een vergunning moeten aanvragen terwijl iemand vervolgens maar een halfjaar mag werken.
Daarnaast zijn er volgens het rapport soms te weinig financiële prikkels, omdat asielzoekers moeten meebetalen aan hun opvang zodra ze een salaris verdienen. Voor een alleenstaande valt dat bedrag te overzien. Maar een asielzoeker met een partner en twee kinderen die het minimumloon verdient (1.725 euro bruto) moest in 2022 bijna 1.200 euro per maand betalen aan opvangorganisatie COA.
Maarten van Panhuis, de hr-adviseur die door de eendenslachterij werd ingevlogen, heeft er sinds de zaak van ‘de twee Elvissen’ een missie van gemaakt om de belemmeringen voor asielzoekers op de arbeidsmarkt te bestrijden. Hij richtte er een stichting voor op: RefugeeConnect. ‘Nadat die twee mannen succesvol waren geplaatst, kreeg ik van allerlei bedrijven rondom Harderwijk aanvragen dat zij ook werk hadden voor asielzoekers. Maar als ik dan vertelde over de 24-wekenregel, haakten de meesten af.’
Dat de rechter nu gehakt maakt van die belemmering, noemt Van Panhuis dus ‘fantastisch’. Hij heeft ook nog een procedure lopen om de IND aan te sporen sneller BSN-nummers toe te kennen aan asielzoekers, een andere bureaucratische horde voor het vinden van werk.
Directeur IJzerman heeft intussen al meerdere asielzoekers aan het werk gehad. Hij kan altijd mensen gebruiken en haalt inmiddels 20 procent van zijn personeel als arbeidsmigrant uit het buitenland, dus waarom dan niet uit het azc? ‘Al is niet iedereen geschikt. Er zijn ook asielzoekers vertrokken omdat ze het werk niet leuk vonden of omdat ze vaak te laat kwamen. Dat heb je met andere werknemers soms ook. Simpel: dan vlieg je er gewoon uit.’
Hij is daarentegen blij dat hij Elvis en Elvis binnenkort weer kan verwelkomen op de werkvloer. Hij heeft ze onlangs nog een personeelscadeautje bezorgd op het azc. ‘Een chocolade paaseend en een Duck-To bordspel, een eendenversie van ganzenbord. Om even te laten weten: jullie horen nog steeds bij de familie.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden