Tot ver buiten de terminal stonden ze nu bijna een jaar geleden: vakantiegangers, bepakt en bezakt voor een reis naar de zon. Maar ze konden niet vertrekken van Schiphol, dat toch jarenlang een geoliede machine was, want de luchthaven was hopeloos vastgelopen. En dus sloten de reizigers zich aan in de lange rij, met een beetje geluk uit de zon en onder een tent, in de hoop dat ze hun vlucht nog zouden halen.
Die plotselinge drukte, die uiteindelijk leidde tot het aftreden van luchthavendirecteur Dick Benschop, had alles te maken met een tekort aan beveiligers. Om de tekorten te doen slinken tastte Schiphol na de crisis uiteindelijk diep in de buidel. Luchthavenbeveiligers verdienen nu ruim 17 euro per uur, zo’n 40 procent meer dan een jaar eerder. Dankzij een ‘agressieve en gecoördineerde wervingscampagne’ zijn er inmiddels bijna 1.000 nieuwe beveiligers.
Nee, want terwijl die beveiligers een flinke stap in hun salaris maakten, is het loon van ander personeel op Schiphol nagenoeg ongewijzigd gebleven. Het gaat om grondmedewerkers, het personeel dat reizigers incheckt, koffers sjouwt of het vliegtuig voltankt. Zij verdienen zo’n 12 euro per uur, zeiden ze eerder in de Volkskrant, ongeveer het minimumloon. Ze wijzen bovendien op de zware werkzaamheden en de beperkte doorgroeimogelijkheden. Zo vertelde een 46-jarige grondstewardess dat ze na ruim twintig jaar werken 14,18 euro per uur verdient. ‘Dat is gezien mijn ervaring om te huilen.’
Dat zorgt niet alleen voor gemopper, maar ook voor een exodus aan medewerkers. Vakbond FNV waarschuwt daarom al sinds september voor een tekort aan grondpersoneel. In februari luidde ook Schiphol de noodklok: de luchthaven had honderden nieuwe medewerkers nodig. Zelfs de doorgaans terughoudende afhandelbedrijven erkenden dat er tekorten waren.
Woensdag bleek dat de zorgen toenemen. Zo meldde Het Parool dat grondmedewerkers dreigen met een wilde staking. Nog dezelfde dag stelden ook de afhandelbedrijven, verenigd in de Werkgeversvereniging Passagiers en Bagageafhandeling Luchtvaart (WPBL), dat ze ‘grote zorgen’ hebben over de mei- en zomervakantie. ‘Personeel vertrekt omdat we de lonen niet kunnen verhogen. Dat legt grote extra druk op de aankomende vakantieperiodes.’
Bijna iedereen, van luchthaven tot afhandelbedrijven en van vakbonden tot Tweede Kamer, vindt dat grondpersoneel meer loon verdient. De grote vraag is wie dat gaat betalen. De afhandelwerkzaamheden – passagiers inchecken, bagage inladen, kerosine bijtanken en de catering aan boord brengen – worden door vliegmaatschappijen uitbesteed aan afhandelbedrijven. Op Schiphol zijn er zes firma's actief, waarvan KLM Ground Services de grootste is. De andere vijf bedrijven voeren felle strijd om de overgebleven klandizie. Ze betalen personeel beduidend slechter dan KLM: 11,50 euro per uur.
De ogen zijn daarom gericht op de vliegtuigmaatschappijen. Als die de ticketprijzen nu met twee euro verhogen, kan het grondpersoneel beter worden betaald. De maatschappijen houden zich echter afzijdig: het salaris is immers een kwestie tussen vakbond en werkgever. Een impasse die al maanden duurt en met voorlopig geen uitweg.
Gek genoeg zien de voortekenen er best goed uit. Op het grondpersoneel na lijken alle radertjes in de Schiphol-machine weer op volle toeren te draaien. Bij de beveiliging zit de luchthaven met bijna duizend nieuwe medewerkers ‘steeds ruimer in het jasje’. De Koninklijke Marechaussee, die onder meer de paspoortcontrole doet, zegt dat het soms weliswaar ‘aanpoten zal zijn, maar niet meer dan normaal’.
Er is bovendien nog steeds een reizigersplafond van kracht, waardoor er vanaf Schiphol vijf procent minder passagiers kunnen vertrekken, circa 3.500 minder reizigers per dag. Ook het animo voor een wilde staking van de koffersjouwers, waar al weken over wordt gefluisterd en die in potentie tot chaos kan leiden, is nog altijd laag, zeggen de organisatoren tegen de Volkskrant.
Onder aan de streep blijft vooral het tekort aan grondmedewerkers het grote knelpunt. Toch zien ook daar de voortekenen er gunstig uit. Het tekort slinkt, erkennen Schiphol en de WPBL. Daar is één uitzondering op: afhandelaar Swissport. Terwijl andere firma’s steeds meer mensen aannemen, lijkt dat Swissport niet goed te lukken. De stakingsplannen komen dan ook bij Swissport-medewerkers vandaan.
Er zijn al maanden zorgen over de zwakke broeder onder de afhandelbedrijven. Dat is opvallend, want qua volume is Swissport de grootste afhandelaar ter wereld, actief op bijna driehonderd luchthavens. Het bedrijf is in handen van een consortium van investeerders.
KLM Ground Services: KLM, Delta, Air France en andere SkyTeam-partners
Menzies: Easyjet, Ryanair
Viggo: Transavia
Swissport: TUI, Turkish Airlines
Aviapartner: Vueling, British Airways, Lufthansa
Dnata: Corendon, Pegasus, Emirates
Een woordvoerder van Swissport erkent vanuit Zwitserland dat er nog wat ‘uitdagingen’ zijn voor de mei- en zomervakantie. ‘We denken dat we goed zijn voorbereid, maar hebben vooral voor de zomervakantie nog wel zorgen. Nederland heeft een krappe arbeidsmarkt. We zien bijvoorbeeld veel job hopping. Of dat sollicitanten niet komen opdagen tijdens hun sollicitatiegesprek, of stoppen tijdens de inwerkperiode, omdat ze elders een beter aanbod krijgen.’
Toch zegt het bedrijf voldoende mogelijkheden te hebben om dat te ondervangen. Zo wijst het op de optie om Swissport-medewerkers uit Cyprus, Griekenland, Bulgarije of Johannesburg in te vliegen, die op piekmomenten kunnen bijspringen op Schiphol. Die moeten dan wel een veiligheidsscreening ondergaan van enkele weken.
Lopen de tekorten niet terug, dan kunnen ook reizigers last krijgen van het tekort bij Swissport. Schiphol wil namelijk problemen van één afhandelaar isoleren, zodat die niet de rest van de werkzaamheden verstoren. Swissport handelt de vluchten af van onder meer TUI en Turkish Airlines. Personeelstekorten kunnen er daarom voor zorgen dat TUI of Turkish Airlines toestellen later vertrekken, of dat het langer zal duren voordat bagage wordt verwerkt.
Of TUI en Turkish Airlines, gezien de problemen bij hun afhandelaar, nu wel bereid zijn om nog eens naar de afhandeltarieven te kijken is onduidelijk. Beide bedrijven waren niet bereikbaar voor vragen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden