Goodbye Stranger is een tragikomische film over Amsterdamse twintigers, gejaagde levens en de noodzaak tot bezinning. Maar filmmakers Wander Theunis en Aaron Rookus willen óók gewoon geweldige muziek laten horen.
Debuterend scenarioschrijver Wander Theunis (34) droomde al heel lang van een film zoals we die niet vaak zien in Nederland: vol popmuziek. Tijdens zijn stage bij Topkapi Films ontdekte hij dat de filmproducent dezelfde droom koesterde. Nog zonder een hoofdpersoon, verhaallijn of zelfs maar een idee van welke muziek wist Theunis toen zeker dat zo’n film zijn debuut moest worden.
Telkens als Theunis het woord neemt gaat hij een stukje op zijn stoel verzitten. Naast hem vertelt regisseur Aaron Rookus (39) hoe ze allebei gretig naar alle denkbare muziekgenres luisteren en de verhalen achter elk nummer moeiteloos kunnen oplepelen. Theunis schuift naar voren. ‘Je leert op de filmacademie dat er weinig geld is voor muziekrechten. Maar Topkapi had blijkbaar al langer de ambitie om een muziekrijke film te maken. Vanaf dag één zeiden ze daar: ‘Die kosten nemen we voor lief.’
Scenarist Theunis wilde zijn droom van een muzikale film samenbrengen met een onderwerp dat hem al langer bezighield. ‘Young professionals in de grote stad die gejaagd carrière maken. Die ratrace, jezelf voorbij lopen, wij hebben het ook meegemaakt op die leeftijd.’ Voor de twee dertigers is de film daarmee een soort terugblik op hoe zij zelf die ‘millennialproblematiek’ van ambitieuze twintigers in de grote stad beleefden.
Lees ook onze recensie
Sfeervolle momenten en sterke acteurs, maar het drama in Goodbye Stranger voelt wat onbeduidend ★★★☆☆
Op zoek naar een verhaallijn ontdekte Theunis hoe muziekliefde en millennialproblematiek toevallig samenkwamen in de persoon van zijn zwager. ‘Die werkte bij Spotify in een mooi kantoor aan een Amsterdamse gracht. Hij nam me mee naar dat kantoor en naar optredens. Het waren kleine inkijkjes, maar die boden genoeg inspiratie.’ Zo ontstond uiteindelijk het idee voor Goodbye Stranger, een tragikomisch generatieportret vol muziek, deels geïnspireerd op Theunis’ geliefde muziekfilm High Fidelity uit 2000.
Goodbye Stranger gaat over een dag in het leven van Paul, die als ‘playlistcurator’ van de fictieve streamingdienst Apollo bepaalt welke muziek trending is. In designerkleding sjeest Paul in zijn Amsterdamse yuppendroom van succes naar succes, tot een verwachte promotie naar Londen in gevaar komt. Twijfel kruist zijn pad en in die ene dag wordt hij aan het denken gezet over alles wat tot nog toe vanzelfsprekend was: zijn relatie, werk en tomeloze ambitie.
De titel van de film, naar de hit van Supertramp, refereert aan hoe Paul omgaat met relaties. Rookus: ‘Dat nummer van Supertramp gaat over iemand die je vluchtig leert kennen en die daarna weer vertrekt. Zo verloopt Pauls liefdesleven ook: hij rent constant weg voor verantwoordelijkheden, zowel bij zijn ex als zijn huidige vriendin.’
Naast de titelsong passeert in de film op de voor- en achtergrond allerlei muziek, waar Topkapi ongeveer anderhalve ton voor uittrok. Onder meer nummers van Bob Dylan en The Clash vormen de soundtrack van Pauls verhaal. Bovendien speelt de Londense singer-songwriter Jake Isaac min of meer zichzelf als de artiest Vic Sundae, die carrière maakt nadat hij ontdekt is door Paul.
Elk liedje dat in de film is beland had een andere aanvliegroute. Een lied als Nevermind van Foster the People was Theunis persoonlijk al dierbaar, maar naar andere nummers hebben de filmmakers langer moeten zoeken om precies de juiste sfeer aan een bepaalde scène te geven. De liedjes klinken als achtergrondmuziek op een feest, worden afgespeeld door een personage of maken een scène extra meeslepend. Zo voert London Calling de spanning op rond Pauls promotie naar Engeland.
Regisseur Aaron Rookus: ‘Je kunt er niet zomaar muziek uit alle windstreken in verwerken, dan wordt het een ratjetoe. Maar we wilden ook niet alleen maar één stijl muziek, zoals highlights uit de jaren negentig of zoiets. Bovendien schreef Jake Isaac speciaal voor deze film het nummer Rain Lover.’
‘In de scène waar nu Bob Dylan’s Simple Twist of Fate zit wilden we eigenlijk Too Many Birds van Bill Callahan laten klinken. Maar dat nummer mochten we niet gebruiken van Callahan omdat hij er een persoonlijke band mee heeft. Met onze editor en onze music supervisor hebben we toen duizenden nummers beluisterd voordat we iets vonden met dezelfde sfeer. Dat nummer van Bob Dylan dus.’
In Goodbye Stranger helpt muziek om tot bezinning te komen. Liever rustig en met aandacht naar een album luisteren dan gedachteloos de zoveelste playlist aanklikken. Om de juiste muziek te selecteren spendeerden de filmmakers talloze uren op Spotify – én ze hebben ironisch genoeg ook een afspeellijst gemaakt.
Rookus: ‘Met muziek spreek je het collectieve bewustzijn aan. Daarvoor hoeven mensen de nummers niet per se te kennen, het kan ook een bepaald gevoel zijn.’
Theunis: ‘De film bouwt toe naar een soort bezinning, iets wat wij associëren met muziek uit een vorig tijdperk. Met die bezinning bedoel ik de aandacht die je vroeger besteedde aan een album. Vroeger ging je naar de platenwinkel, een album uitzoeken, dat thuis opzetten en er echt voor zitten. Tegenwoordig heb je alle muziek ooit in je broekzak en is het meer een soort achtergrond, afleiding of verdoving. Er is veel veranderd in hoe we muziek consumeren. In bredere zin zegt dat ook iets over hoe we nu minder in het moment zijn.’
Rookus: ‘Er is onderzoek gedaan naar de songteksten van liedjes uit de jaren zeventig en tachtig vergeleken met de muziek van nu. Daar bleek een enorme verandering uit in het gebruik van het woord ‘we’. Eerst gingen liedteksten vaak over samenzijn en over de gemeenschap. Maar tegenwoordig gaan de nummers over ‘ik’. ‘Ik moet dit’ en ‘kijk naar mij’. Iedereen is nu meer op zichzelf gefocust. Die zie je in onze film ook terug bij Paul.’
Rookus neemt een slok van zijn koffie. ‘Toen we zeven jaar geleden begonnen had ik niet verwacht dat het zo’n energieke, dynamische film zou worden.’
Rookus: ‘De focus lag bij ons in het begin op de dialogen.’
Theunis: ‘Voor mij voelt het organisch om veel dialogen in een film te schrijven, het leven wordt immers geleefd in dialogen. Maar als je goed kijkt naar film, merk je dat er naar het einde toe steeds minder wordt gepraat. Ook dat is bezinning.’
Rookus: ‘In het begin is Paul aan het schreeuwen. Hij denkt te weten hoe alles moet en gooit het eruit. Hij leert uiteindelijk dat hij vooral moet luisteren.’
Rookus: ‘Onder meer, ja. Onze film laat op veel manieren zien hoe jonge randstedelingen proberen invulling te geven aan hun leven, hoe ze zoeken naar houvast.’
In de film zit in een scène die zich afspeelt op een afscheidsfeest van vrienden van Paul die arme kinderen gaan helpen in Zuid-Amerika en zichzelf daarmee etaleren als weldoeners. Op het feest houdt een vriendin van het stel een prachtige afscheidsspeech waarin wordt stilgestaan bij alles wat ze al hebben. De vriendschappen, de liefde, het geluk.
Rookus: ‘Terwijl Paul aan alle kanten wordt ingehaald door het leven, gaat die speech over alles waarvoor we dankbaar zouden moeten zijn.’ Maar, verrassing voor de kijker: die boodschap wordt door de vriendin uiteindelijk gekoppeld aan het geloof in God.
Rookus: ‘Omdat daar opeens God wordt genoemd, denk je als niet-religieuze kijker misschien: ‘Huh, wat raar, dat is niets voor mij.’ Maar als je gewoon luistert naar wat die vrouw vertelt, is het een belangrijke, mooie boodschap.’
Theunis: ‘Je wordt als kijker verleid om die speech een beetje weg te wuiven. ‘O, ik ben niet gelovig, dus dat is bullshit.’ Maar dat wegwuiven kan ook een manier zijn om niet toe te hoeven geven dat je rusteloos en zoekende bent.’
Theunis: ‘Ik snap dat je het kunt zien als een open einde, maar het gaat ook over het vinden van een nieuwe levenshouding. Zo’n ontwikkeling is nooit af.’
Rookus: ‘In zekere zin gaat onze film over 30 worden. Toen ik 30 werd, voelde het bijna alsof er een last van mijn schouders viel: hè hè, ik hoef niet meer zo hard te lopen. Het is een soort coming of age. Niet het einde van een ontwikkeling, maar wat Wander net zei: het ontdekken van een nieuwe modus.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar Volkskrant