Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán, lang de leider van het beruchte Sinaloa-kartel, zit sinds 2019 een levenslange celstraf uit in de Verenigde Staten. Nu heeft de Amerikaanse minister van Justititie Merrick Garland zijn pijlen gericht op ‘Los Chapitos’, oftewel ‘de kleine Chapo’s’. De VS houden het Sinaloa-kartel en de zonen van Guzmán verantwoordelijk voor de dodelijkste Amerikaanse drugsepidemie ooit.
In een vijftal aanklachten ingediend bij rechtbanken in New York, Illinois en Washington D.C. beschuldigt de Amerikaanse justitie de broers van onder andere drugs- en wapensmokkel, marteling, moord en medeplichtigheid aan honderdduizenden drugsdoden. Deze zaak draait niet om marihuana, cocaïne of heroïne – eveneens populaire producten van het Sinaloa-kartel – maar om de vele malen dodelijkere synthetische drug fentanyl.
Deze ‘pijnstiller’ is vijftig keer zo krachtig als heroïne, een kleine dosis kan al fataal zijn. In 2021 telden de Verenigde Staten 67 duizend fentanyl-doden, het jaar daarvoor 53 duizend. Dagelijks overlijden bijna tweehonderd Amerikanen aan een overdosis. De kans is groot, stellen de aanklagers, dat zij een pilletje slikten of lijntje snoven afkomstig van de gebroeders Guzmán.
Over de auteur
Joost de Vries is correspondent Latijns-Amerika voor de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad. De Vries werkte eerder op de economische en politieke redactie.
Maar wie zijn deze kleine Chapo’s? Voormalig drugsbaas en rokkenjager Joaquín Guzmán (66) verwekte minstens elf kinderen. De Amerikanen zien de vier meest ambitieuze zonen van El Chapo als de koningen van de fentanyl. ‘De Chapitos pionierden met de productie en het verhandelen van fentanyl’, zei minister Garland. ‘In de afgelopen acht jaar overspoelden ze de VS met de drug.’
Justitie zit de criminelen op de hielen, stelde hij. Agenten van drugsautoriteit DEA infiltreerden tot in de hoogste regionen van het Sinaloa-kartel en het ‘Chapitos-netwerk’. Dat spitwerk leidde tot de aanklachten die een gedetailleerde inkijk geven in de werkwijze van de Guzmán-broers. Maak kennis met vier van Mexico’s meest geharde criminelen.
El Chapo’s oudste zoon leidt samen met broer Jesús Alfredo het omvangrijke veiligheidsapparaat van de Chapitos, onder andere bestaande uit tientallen huurmoordenaars. De DEA tekende op uit zijn mond dat de Chapitos de Amerikaanse markt wilden overspoelen met fentanyl zodat de organisatie kon leveren aan ‘straten vol junkies’.
De twee Salazar-broers (kinderen uit El Chapo’s eerste huwelijk) bezitten een ranch in Sinaloa waar de Chapitos veelvuldig mensen (politieagenten, rivalen van andere kartels) martelden en vermoorden. Een van talloze gruwelijke details uit de aanklachten: sommige slachtoffers werden dood of levend gevoerd aan de tijgers die Iván en Jesús Alfredo hielden als huisdieren op hun boerderij.
De tweede Salazar staat te boek als smokkelaar van fentanyl en ingrediënten voor de pijnstiller. Hij slaagde er volgens justitie in de grondstoffen voor de drug vanuit China via het internationale vliegveld van Mexico-Stad het land in te smokkelen.
Jesús Alfredo Guzmán Salazar gaf onder andere opdracht tot marteling van drie leden van het rivaliserende Zetas-kartel, waarna broer Iván de drie gegijzelden doodschoot.
De zoon die is vernoemd naar zijn vader is volgens de Amerikanen een ‘logistieke coördinator’ die grote hoeveelheden marihuana, cocaïne, heroïne en methamfetamine vanuit Mexico naar de VS smokkelde. In de VS overziet hij het innen en witwassen van het drugsgeld. Soms keerden de opbrengsten terug naar Mexico als stapels biljetten in dubbele wanden van auto’s, andere keren stopte het kartel de winst in cryptomunten.
Eén aanklacht beschrijft hoe Joaquín en zijn broers zichzelf na de arrestatie van hun vader in 2016 met geweld omhoog werkten in het Sinaloa-kartel. El Chapo leidde de organisatie samen met Ismael ‘El Mayo’ Zambado, alom gezien als het brein op de achtergrond. Toen vader Guzmán in de gevangenis verdween, bedreigden zijn zonen de familie van een andere ‘narco’ die in het gat hoopte te springen, en ‘zo werden zij de belangrijkste leiders’ van het kartel.
De jongste van de Chapitos, bijnaam El Raton (De Muis), is volgens de Amerikanen al jaren hoofd fentanyl-productie en -handel. Als twintiger overzag hij het eerste fentanyl-laboratorium van de Chapitos. Sindsdien zou hij zich hebben ontfermd over de groei van het pijnstillerimperium. Hij stuitte met de nieuwe drug op een goudmijn. Het spul levert op straat tweehonderd tot achthonderd keer meer op dan de productiekosten.
De broers mengden fentanyl door heroïne of vermomden de drug als legale pijnstiller om meer mensen verslaafd te maken. Ovidio Guzmán wist hoe dodelijk de drug is, stellen de aanklagers. Meerdere van zijn ‘koks’ die fentanyl produceerden in clandestiene laboratoria dienden tevens als proefpersoon bij het testen van de drug. En al waren sommige van hun eigen ‘koks’ eraan gestorven, de Chapitos bleven de drug naar de VS sturen.
Ovidio is de bekendste van de Chapitos omdat hij in recente jaren twee keer werd gearresteerd. Toen hij in 2019 werd opgepakt, dreigden zijn broers een bloedbad aan te richten in Culiacán, de hoofdstad van deelstaat Sinaloa. Broer Iván gaf zijn sicarios (huurmoordenaars) opdracht om te schieten op elke politieagent en militair en met bazooka’s vliegtuigen en helikopters uit de lucht te schieten. President López Obrador zwichtte voor het geweld en liet Ovidio vrij.
Op 5 januari van dit jaar werd hij opnieuw opgepakt in Culiacán en opnieuw reageerde het kartel met grof geweld. Dit keer stierven tien militairen en bijna twintig kartelleden. Maar ‘De Muis’ ging naar de gevangenis. De VS hebben inmiddels om zijn uitlevering gevraagd.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden