Voor konijnenvoer geldt het lage btw-tarief en voor caviavoer het hoge tarief, omdat konijnen vaker worden gegeten dan cavia’s. Omdat havermelk frisdrank zou zijn en chocolademelk met suiker onder het label ‘gezonde zuivel’ kan vallen, wordt het gezondere havermelk extra belast. Door dit soort gedachtekronkels is het ook zo lastig om de btw op groenten en fruit te verlagen (al zijn lang niet alle experts het daarover eens).
Als je zaken in hokjes – zoals het lage en hoge btw-tarief – wilt stoppen, zijn er altijd zaken die lastig te classificeren zijn. Deze maand verscheen een rapport dat suggereert dat het beter is om het onderscheid tussen btw-tarieven af te schaffen: de voordelen wegen niet op tegen de nadelen.
Het idee van btw-verlaging op bepaalde producten was dat deze dan betaalbaar blijven voor mensen met een lager inkomen. Het adviesrapport stelt dat vermogende mensen veel meer voordeel van die lage btw hebben dan armere mensen. Dat is een open deur. Iemand die een biologische zalmfilet van 8 euro koopt heeft meer voordeel van het lage tarief dan iemand die een kiloknallerkip van 2 euro koopt. Bij elke generieke belasting- of subsidiemaatregel – van hypotheekrenteaftrek tot subsidie op zonnepanelen – geldt: hoe hoger het inkomen, hoe groter het voordeel. Dat neemt niet weg dat een product met weinig btw betaalbaarder is dan hetzelfde product met veel btw.
Het tweede argument – dat het huidige systeem omslachtig is en daardoor veel overhead kost (denk aan die ambtenaren die moeten nadenken over het btw-tarief van hamstervoer) – snijdt wel hout. Echter, de in het rapport voorgestelde alternatieven zijn ook weer omslachtig en daarmee duur.
Iets soortgelijks geldt voor het nieuwe schoolontbijtplan van minister Wiersma. Het is een nobel streven om armoede te willen bestrijden, al is dit symptoombestrijding. Pilots hebben laten zien dat zo’n ontbijt leidt tot betere schoolresultaten. Maar ook dit plan is gecompliceerd opgezet.
Alleen als op een school minimaal 30 procent van de leerlingen uit gezinnen met een laag inkomen komt, krijgt de school (voor alle leerlingen) zo’n ontbijt. Dat allemaal bijhouden kost behoorlijk wat bureaucratie en er komen ongewenste prikkels uit voort, zoals ouders die hun kinderen bewust naar een ‘arme’ school sturen omdat daar gratis ontbijt is, wat de segregatie in de hand werkt.
De overheid had ook voor alle kinderen gratis schoolontbijt kunnen regelen. Dat kost veel meer boterhammen en hagelslag, maar er zit ook een dubbele besparing in: veel minder bureaucratie en extra veel ouders besparen dan thuis op ontbijtkosten: voor de samenleving als geheel is het niet duurder.
Iets soortgelijks zien we bij de versterkingsoperaties in Groningen: van elke euro gaat maar 41 cent naar daadwerkelijke versterking, de rest naar adviseurs zonder beschadigd huis. Iets minder wantrouwen en bureaucratie verdient zich dubbel en dwars terug.
De goedkoopste oplossing is vaak een one size fits all-oplossing. Zorg er voor (minimumloon, basisinkomen, enz.) dat iedereen voldoende heeft om van rond te komen. Belast desgewenst via accijns ongewenste producten (tabak, benzine).
Dan hoef je vervolgens niet een waslijst aan dure symptoom bestrijdende maatregelen op te tuigen. Leuker kunnen we het wel maken, en makkelijker ook.
Source: Volkskrant