Te midden van alle onheilspellende berichten over grote verliezen onder de soldaten, problemen met de aanvoer van westerse wapens en munitietekorten, is na 419 dagen strijd met ’s werelds grootste kernmacht één ding duidelijk: nog altijd dreigt de Oekraïense krijgsmacht niet door zijn hoeven te zakken.
Op het hoogtepunt van de oorlog, zomer vorig jaar, vuurden de Russen elke dag zo’n 20 tot 30 duizend artilleriegranaten af op Oekraïense stellingen langs het meer dan duizend kilometer lange front. Het aantal door de Russen afgevuurde granaten zou volgens Amerikaanse schattingen nu zijn gedaald tot zo’n 10 duizend per dag.Dat is nog altijd een enorm aantal. Ter vergelijking: de Oekraïners kunnen dagelijks ‘slechts’ terugslaan met het afvuren van zo’n 4 tot 7 duizend granaten.
Ondanks de Russische pogingen om de Oekraïners te verpulveren, en ondanks de enorme Russische overmacht aan soldaten en andere wapens – inclusief de inzet van hypersonische raketten – staan de Oekraïense eenheden langs de frontlinie nog altijd niet op omvallen.
Of het nu gaat om Bachmoet, Koepjansk of Kreminna, het lukt de Russen maar niet om door de Oekraïense linies heen te breken. Overal is het strijdbeeld hetzelfde: Russische eenheden proberen op te rukken, maar stuiten vervolgens op sterke tegenstand. En als ze al terreinwinst boeken, is dat een marginale winst. Vaak moeten de Russen zich na grote verliezen terugtrekken. Dit overkomt zelfs hun elite-eenheden, zoals de luchtlandingstroepen.
Natuurlijk, het Oekraïense leger kraakt aan alle kanten. Maar van een overrompeling, laat staan een naderende ineenstorting, is na het winteroffensief van Moskou nog altijd geen sprake. Dick Berlijn, tussen 2004 en 2008 Nederlands hoogste militair: ‘De gelekte Amerikaanse stukken geven geen ander doorslaggevend beeld dan wat we al wisten. Dat er wapentekorten zijn, is niets nieuws. President Zelensky hamert er al een jaar op.’
Berlijn vindt het te vroeg voor de conclusie dat het Oekraïense leger een verloren strijd vecht. ‘Belangrijk is of de Oekraïense soldaten nog gemotiveerd zijn. Dat is nog steeds zo. Ze blijven bereid om te vechten en te sterven voor hun land. Ze houden het vol, ondanks de grote Russische militaire kracht.’
Amerikaanse functionarissen, zowel in het Pentagon als in het Witte Huis, kunnen het niet genoeg benadrukken: de geheime documenten zijn momentopnames en geven niet de actuele situatie weer. Dat werd dinsdag opnieuw duidelijk: in een van de gelekte stukken stond dat Egypte, een grote bondgenoot van de VS, 40 duizend granaten aan Rusland wilde leveren, maar nu blijkt dat de Amerikanen daar tijdig een stokje voor wisten te steken.
Veel ophef veroorzaakte ook het document waaruit zou blijken dat de Oekraïense luchtverdediging begin mei vleugellam raakt als gevolg van een gebrek aan raketten. Maar dat document dateert van februari, onbekend is of Oekraïne nadien extra raketten heeft gekregen. Oud-bevelhebber Berlijn: ‘Zo’n gelekt stuk zegt niet veel als je de context niet weet, en als het onduidelijk is of de situatie daarna is veranderd.’
Momenteel probeert Kyiv onder andere Griekenland en Cyprus over te halen de slinkende raketvoorraad aan te vullen. De Oekraïense minister van Defensie Oleksii Reznikov bezocht de afgelopen weken ook Spanje en Roemenië met het doel om tijdig aan raketten te komen. Volgens Reznikov waren de onderhandelingen daarover ‘vruchtbaar’.
De levering van wapentuig zal vrijdag ook een belangrijk onderwerp zijn tijdens een conferentie van vijftig landen die Oekraïne voorzien van wapens. In de afgelopen weken besloten de VS al de Patriot, een van de beste luchtverdedigingssystemen in de wereld, versneld naar Oekraïne te sturen. Ook krijgt Kyiv van de Amerikanen extra Patriot-raketten.
Dick Berlijn wijst erop dat het ook belangrijk is dat de Russische raketinstallaties vanuit de lucht worden uitgeschakeld. Hij is daarom een voorstander van het leveren van F-16’s aan Oekraïne: ‘Naast de Himars is ook de leverantie van westerse gevechtsvliegtuigen zoals de F-16 heel belangrijk. Natuurlijk, F-16’s sturen gaat met onzekerheden gepaard. Dat bagatelliseer ik niet. Escalatie dreigt met de Russen. Maar we zijn als het Westen al wat opgeschoven. Met de leverantie van tanks hebben we deze discussie ook gehad.’
Vorig jaar zomer verbaasde het Oekraïense leger de wereld door na de mislukte Russische inname van Kyiv met succes in het offensief te gaan. Mede dankzij het geavanceerde Amerikaanse raketsysteem Himars kwamen de Russen bij Cherson in de verdrukking. Bij Charkiv liep het Oekraïense leger de Russische troepen zelfs in korte tijd onder de voet. De Russen lieten veel van hun materieel in paniek achter.
Oekraïne kreeg dit voor elkaar zonder modern westers pantsermaterieel. Wat zal dan de impact zijn als de moderne tanks en pantsergevechtsvoertuigen van het Westen straks in de strijd worden geworpen? Een herhaling is denkbaar van de situatie tijdens de Irak-oorlog, toen de Russische T-72’s van Saddams Republikeinse Garde met gemak van grote afstand werden vernietigd door de Amerikaanse Abrams-tanks.
Ook de Duitse Leopard-2, waarmee de Oekraïners nu oefenen, kan vijandelijke tanks tot op zo’n 3,5 kilometer kapotschieten. De Leopards, Abrams en Challengers kunnen een nieuwe gamechanger worden in deze fase van de oorlog, net zoals de antitankwapens zoals de Javelin dat vorig jaar waren. Oud-bevelhebber Berlijn: ‘Vooral de tanks zullen heel wat uitmaken. Onderschat hun gevechtskracht niet. Zij zullen het Oekraïense voorjaarsoffensief flink versterken.’
Hij waarschuwt ook: Rusland leert wel degelijk van zijn fouten. Volgens Berlijn hebben de Russen hun logistiek verbeterd en zich daarmee minder kwetsbaar gemaakt. ‘Een belangrijke factor zal het luchtoverwicht zijn’, zegt hij. ‘Gaat de Russische luchtmacht zich meer laten zien?’
Ondanks de lichtpuntjes voor de Oekraïners ligt de sleutel uiteindelijk wel in het Westen, benadrukt Berlijn: ‘Wil het Westen doorgaan zoals nu, met pappen en nathouden? Of ervoor zorgen dat Oekraïne wint? In dat laatste geval zal het meer moeten leveren. Dit is een ongekende agressie van Rusland. Dit stopt niet bij Oekraïne. Europa zal zich lang in een crisissituatie bevinden als wij niet bereid zijn militair meer te doen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden