N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
ZAP De documentaire Hopper: An American Love Story (AvroTros) bevatte veel tragische sfeermuziek en schilderijen met eenzame figuren. Als tegenwicht kon Mitchel aan de Maas (SBS6) dienen. „Woehoe, dit is mooi!”
Een man en een vrouw, beide uitdrukkingsloos, zitten in een Amerikaanse diner. Een paar stoeltjes bij ze vandaan zit nog een gast, zijn rug naar de kijker gedraaid; verder staat alleen de ober wat in de zaak te rommelen. Buiten is het stil en donker. Geen van de figuren kijkt of raakt elkaar aan: samen zijn ze alleen in het flets verlichte eetcafé. „Nighthawks is waarschijnlijk Hoppers beroemdste werk”, zei museumconservator Carol Troyen dinsdagavond in de documentaire Hopper: An American Love Story (AVROTROS), terwijl het weemoedige schilderij het scherm van de kijker vulde. „Hoe langer je ernaar kijkt, hoe raadselachtiger het wordt. Je vraagt je niet alleen af wat die mensen daar midden in de nacht doen. Er hangt ook geen bord voor het raam met de naam van de zaak. Er is geen deur waardoor je bij die mensen in de tent kunt komen.”
Raadselachtigheid en isolatie: die woorden kwamen vaak terug in de documentaire over kunstschilder Edward Hopper. In de snel veranderende Amerikaanse maatschappij van de jaren 20, 30 en 40 schilderde hij talloze eenzaam ogende figuren, uit ramen of hardnekkig langs elkaar heen turend, in ondoordringbare decors. „Hij was zich bewust van een soort isolatie en reageerde daar ook op”, verklaarde hoogleraar kunstgeschiedenis Carmenita Higginbotham. „Wat gebeurt er als je alleen bent? Dat kan psychisch, fysiek of sociaal zijn. Dat was deel van de menselijke conditie die hij wilde uitdrukken.” Pittige thematiek om aldoor in je werk uit te willen drukken. Die zwaarmoedigheid merkte Alta Hilsdale, met wie een jonge Hopper tien jaar lang - zonder succes - een relatie najoeg, al vroeg op. „Mijn lieve vriend,” schreef ze hem, „nam je maar niet alles zo verontrustend serieus. Ik vind je verre van redelijk.” Later zou ook kunstenares Josephine Nivision de moeilijke kant van Hopper ervaren: zij trouwde met hem in 1924 en zou bij hem blijven tot zijn dood in 1967, ondanks zijn periodes van stilzwijgen en agressie.
Hopper: An American Love Story bood een fijne introductie tot het werk en leven van de schilder, maar begon met het verstrijken van de minuten ook aan te voelen als een dappere verkenning van hoeveel tragische sfeermuziek en in elkaar overvloeiende schilderijen met eenzame figuren in een klein uur te persen waren. En er zitten uiteindelijk grenzen aan het aantal keer dat je te horen kunt krijgen hoe een geniale doch getroebleerde kunstenaar zich afreageert op zijn vrouw voordat je bewondering en empathie overslaan in vermoeidheid en ergernis.
Zoekend naar een tegenwicht voor de zwijgzame man met zijn gevoelens van isolatie, kon de kijker die avond zomaar terechtkomen bij SBS6, waar de tweede aflevering van Mitchel aan de Maas (TALPA) te zien was. De serie volgt de Rotterdamse stadsbeheerder Mitchel Viljeer, die vorig jaar in een filmpje zo ongeremd enthousiast verslag deed van hoe hij met zijn collega's de straten van Rotterdam sneeuwvrij maakte, dat hij viral ging. Als de Freek Vonk van de straat verkondigde Viljeer nu veertig minuten lang in hoofdletters de schoonheid van zijn werk. „Woehoe! Ja! Dit is mooi!”, riep hij, bezem in de hand, tijdens zijn schoonmaakwerkzaamheden bij het Rotterdamse zomercarnaval. „Ben je in een bad met speed gevallen, of wat is dat”, vroeg chef-kok Herman den Blijker in een cameo waarvan de reden nooit echt werd opgehelderd.
Hoe langer je het programma keek, hoe raadselachtiger het werd. Maar wie zich verleid voelde tot een kunstzinnige analyse van Mitchel aan de Maas, deed er wijs aan zich Hoppers reactie te herinneren op een interviewer die hem een diepgravende interpretatie van vermeende „psychologische elementen” in zijn oeuvre voorlegde. „Dat zijn de woorden van critici. Daar kan ik het niet altijd mee eens zijn”, was Hoppers antwoord. „Misschien klopt het. Misschien ook niet.”
NieuwsbriefNRC Kijktips
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma’s, series en films
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC