De uitspraak maakt een eind aan wat algemeen wordt beschouwd als een van de grootste obstakels voor de snelle integratie van vluchtelingen. Na aankomst in Nederland moeten asielzoekers vaak jarenlang wachten op de behandeling van hun asielprocedure. In die periode krijgen ze alleen onder strenge voorwaarden een werkvergunning, zoals dat ze niet meer dan 24 weken per jaar betaald werk verrichten. De overheid is bang dat asielzoekers hun werkvergunning anders interpreteren als een teken dat ze een verblijfsvergunning krijgen.
Als gevolg daarvan heeft vrijwel geen enkele asielzoeker in Nederland betaald werk, terwijl velen dat wel zouden willen. Als hun asielaanvraag eenmaal is goedgekeurd, en ze dus geen asielzoeker meer zijn maar statushouder, hebben ze vaak al jaren werkloos in een asielzoekerscentrum gezeten. Op dat moment is het veel lastiger om op de arbeidsmarkt te betreden.
Een ander doel van de 24-weken-eis is het voorkomen van WW-uitkeringen aan asielzoekers. Werklozen mogen zo’n uitkering aanvragen als ze van de 36 voorgaande weken er minstens 26 hebben gewerkt. Als asielzoekers niet in Nederland mogen blijven, zou dit volgens het UWV hun terugkeer moeilijker maken.
Over de auteur
Maarten Albers is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Voor de rechtbank van Arnhem voerden de asielzoeker en zijn werkgever aan dat de 24-weken-eis in strijd is met de Europese Opvangrichtlijn. Die schrijft voor dat asielzoekers binnen negen maanden na hun asielverzoek toegang moeten krijgen tot de arbeidsmarkt. Lidstaten mogen daaraan beperkingen opleggen, maar asielzoeker niet de toegang tot de arbeidsmarkt ontzeggen.
De rechtbank ziet de Nederlandse 24-weken-eis als een onnodige beperking van die toegang tot de arbeidsmarkt en acht die daarom in strijd met de Europese richtlijn. Als gevolg van het vonnis moet het UWV de vergunningaanvraag van de asielzoeker opnieuw beoordelen. Daarbij mag het 24-weken-criterium geen rol spelen. Aangezien de rechter de Nederlandse wet onverbindend heeft verklaard, kunnen ook andere asielzoekers vanaf nu langer dan 24 weken aan het werk.
Het argument dat het schrappen van de 24-weken-eis terugkeer van afgewezen asielzoekers zou bemoeilijken, veegt de rechtbank van tafel. Afgewezen asielzoekers verblijven namelijk niet rechtmatig in Nederland, en daarmee vervalt hun recht op een werkvergunning of WW-uitkering. Een werkende asielzoeker integreert bovendien beter in Nederland, zo stelt de rechter.
Maarten van Panhuis van RefugeeConnect, die de asielzoeker bijstond, is ‘ontzettend blij en verheugd’ met de uitspraak. ‘Dit is zó belangrijk voor de grote groep asielzoekers die de arbeidsmarkt niet op komt, en voor werkgevers die ze in dienst willen nemen.’
Volgens hem maakt de 24-weken-eis werkgevers huiverig. ‘Tegen de tijd dat een asielzoeker is ingewerkt, moet hij alweer stoppen. Door deze uitspraak kunnen werkgevers een langetermijninvestering doen in asielzoekers.’
Hoogleraar migratierecht Tesseltje de Lange (Radboud Universiteit): ‘Ik ben blij verrast. Het ministerie trekt op dit onderwerp al heel lang niet de logische conclusie, de rechter nu wel.’ Ook de landsadvocaat concludeerde in november 2021 al dat de 24-weken-eis vermoedelijk in strijd is met de Opvangrichtlijn.
Van Panhuis en De Lange verwijzen allebei naar onderzoek van Regioplan, dat in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken vorige week concludeerde dat de 24-weken-eis het belangrijkste obstakel is voor asielzoekers die aan het werk willen. Daarnaast spelen andere belemmeringen een rol, zoals het aanvragen van de vergunning, de eigen bijdrage van asielzoekers aan hun opvang, en het aanvragen van een bsn-nummer.
De Lange verwacht dat het aantal werkende asielzoekers door de uitspraak kan gaan stijgen. ‘Dan gaan ze geld verdienen, ervaring opdoen, en de taal leren op de werkvloer. En als ze een verblijfsstatus krijgen, zullen ze hopelijk sneller op de arbeidsmarkt integreren.’
De vrees van het UWV, dat werkende asielzoekers niet weg willen als ze geen verblijfsvergunning krijgen, is volgens haar ongegrond. ‘Doordat mensen werken, blijven ze actief. Als blijkt dat ze weg moeten, zijn actieve mensen juist makkelijker te motiveren om zich op een andere omgeving te oriënteren.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden