Het regeringsleger vecht tegen de Rapid Support Forces (RSF). Het leger staat onder leiding van generaal Abdel Fattah al-Burhan, een carrièremilitair. De RSF is tien jaar geleden opgericht als een privéleger voor dictator Omar al-Bashir. De 100 duizend man tellende paramilitaire organisatie staat los van het reguliere leger. Bashir stelde Mohamed Hamdan Dagalo (bijnaam ‘Hemeti’) aan als commandant.
Hemeti leidde oorspronkelijk de beruchte janjaweed-milities: lokale Arabisch-Soedanese groepen die in Darfur vochten tegen het Soedanese Bevrijdingsleger. Burhan en Hemeti vochten daar tussen 2003 en 2008 allebei aan de kant van dictator Bashir. Burhan was regionaal commandant van het regeringsleger, Hemeti leider van de janjaweed. Vooral deze millities stonden bekend als uiterst bloeddorstig. In Darfur vielen 300 duizend doden, miljoenen mensen sloegen op de vlucht.
President Omar al-Bashir zou later door het Internationaal Strafhof in Den Haag voor zijn Darfur-campagne worden aangeklaagd wegens oorlogsmisdaden, moord, genocide en een hele reeks andere schendingen van de mensenrechten. Hij is nog niet berecht. Hij zit sinds 2019 gevangen in Khartoem.
Over de auteur
Michel Maas is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij oorlogsverslaggever en correspondent in Oost-Europa en in Zuidoost-Azië.
Burhan en Hemeti waren beiden vertrouwelingen van Bashir, maar keerden zich in 2019 tegen de dictator: ze kozen de kant van het volk dat Bashir in massale straatprotesten tot aftreden dwong. Uiteindelijk lieten de generaals ook het volk in de steek en pleegden, in 2021, samen een coup.
Het feit dat Burhan niets te zeggen had over Hemeti’s troepen dreef de twee uit elkaar. RSF is een paramilitaire organisatie, Hemeti verhuurde zelfs soldaten aan Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten voor klussen in Jemen en Libië. In eigen land deed hij zaken met de beruchte Russische Wagnergroep, die zich liet betalen met een lucratieve goud-concessie. Hemeti werd dankzij zijn leger een van de rijkste mannen van Soedan.
Het plan was dat de RSF op termijn zou worden opgenomen in het reguliere leger van Burhan. De twee generaals kregen ruzie, en die is nu geëxplodeerd. Hemeti vecht om zijn eigen leger te behouden, Burhan wil van hem af. Maandag verklaarde hij de RSF officieel tot een ‘rebellenbeweging’, die onmiddellijk ontbonden moest worden. De paramilitaire organisatie is daarmee formeel een vijand geworden. De gevechten gaan ondertussen door.
In 2019, toen dictator Bashir na massale straatprotesten tot aftreden was gedwongen, leek Soedan – na dertig jaar Bashir – voorzichtig de weg naar de democratie te hebben ingeslagen. Het leger en de Soedanese politieke partijen deelden de macht in een soevereiniteitsraad. Burhan werd voorzitter van die raad, en daarmee de facto de leider van het land. Afgesproken werd dat de militairen de macht na een tijdje helemaal zouden overdragen aan de burgers.
Toen het moment van de overdracht dichterbij kwam bedacht Burhan zich. Samen met Hemeti pleegde hij op 25 oktober 2021 een coup. De twee generaals trokken alle macht naar zich toe. De droom van een Soedanese democratie lag opnieuw in duigen.
Door de gevechten die zaterdag begonnen, is die democratie nu nog verder uit zicht geraakt. Als er niet snel een einde komt aan de gevechten, wordt gevreesd dat de strijdende partijen zich ingraven in de plaatsen waar ze het sterkst zijn, en dat het geweld uitdraait op een lange en uitzichtloze burgeroorlog. De angst bestaat ook dat andere gewapende groepen mee gaan vechten en dat zelfs buitenlandse mogendheden zich in de strijd mengen. Dan is Soedan nog verder van huis.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden