Wat is eigenlijk het nut van een decor als een programma er niets mee doet? Neem De Geknipte Gast, het interviewprogramma waarin Özcan Akyol en zijn gast in een kapperszaak zitten, maar waarin geen schaar wordt vastgehouden. Akyol volgde ooit een knipcursus, maar door de coronacrisis verdween zijn schaar voorgoed in de la.
Toen ik afgelopen weekend inschakelde om te kijken of Chef’Special-zanger Joshua Nolet iets interessants te vertellen had in die kappersstoel, viel daarom vooral op dat dit net zo goed een aflevering had kunnen zijn van Sterren op het Doek, Boerderij Van Dorst of Lago di Beau. We worden bedolven onder de gekunstelde formats waarin een BN’er even lekker op de denkbeeldige sofa wordt gelegd. Het is symptomatisch voor een BN’er-ziek land, waarin programmamakers hardnekkig vasthouden aan de gedachte dat kijkers nooit uitgekeken raken op gebabbel.
Gelukkig is er enig tegengif met het subliem-minimalistische VPRO-programma Hoofdzaken, waarin drie kinderen op de kappersstoel van interviewer (en kapper!) Marko Suds worden gezet om uit te weiden over hun leven. In de meest recente aflevering was dat bijvoorbeeld Sanne, die al haar hele leven stottert en daarvoor al jaren in therapie is. Of de 10-jarige Emma, die al enige tijd weet dat haar moeder binnenkort zal overlijden, en nachtenlang wakker ligt door ‘heel diep in de dood te denken’ (‘Dat je maar blijft denken: wat gaat er hierna gebeuren?’)
Maar het verhaal met de meeste impact kwam van Anashya, van wie het gezin slachtoffer werd van de toeslagenaffaire. Haar jeugd kwam ineens in het teken te staan van ruzies, huisuitzettingen, en douchen met water uit de waterkoker. Een jeugd waarin de voedselbank vaste prik werd. Een jeugd waarin Anashya door monsterlijk falen van volwassenen van negens en tienen naar een 5,5 ging op school. Een jeugd waarin Anashya liever naar school ging, zodat ze niet thuis hoefde te zijn. Hoewel Anashya zich – zoals veel kinderen in erbarmelijke omstandigheden – lang groot houdt, kan ze de tranen uiteindelijk niet bedwingen als Suds haar vraagt naar haar eenzaamheid. Door de intieme close-up is ook de kijker weerloos.
In Anashya’s tranen zat het verhaal van een moreel failliet systeem, dat er nog altijd niet in is geslaagd om de slachtoffers van het toeslagenschandaal recht te doen. Je kon alleen maar hopen dat er een eenkoppig publiek meekeek in het Torentje, maar dat publiek kiest er doorgaans liever voor om gezellig mee te lachen om een dildohelm. Verhalen van echte mensen zijn toch vooral heel erg eng.
Dat laatste lijkt ook te gelden voor de BN’er-fetisjisten in Hilversum, terwijl Hoofdzaken laat zien dat we de wereld veel beter gaan begrijpen als we die zien door kinderogen. In de verhalen van Sanne, Emma en Anashya zit immers de hele wereld. En er wordt nog daadwerkelijk geknipt ook!
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden