Hamers en twee andere bankiers hebben zich niet gehouden aan de bankierseed, waarin ze hebben gezegd hun ‘verantwoordelijkheid voor de samenleving’ te kennen
Een straf krijgt voormalig ING-baas Ralph Hamers niet, maar de betekenis van de berisping die hij vorige week kreeg van het Tuchtrecht Banken kan moeilijk worden overschat. Het is voor het eerst dat een bestuursvoorzitter wordt aangesproken op zijn geweten, op zijn ethiek.
Door in 2018 in te stemmen met een salarisverhoging van 50 procent naar 3 miljoen euro hebben Ralph Hamers en twee betrokken commissarissen, onder wie voormalig Shell-topman Jeroen van der Veer, ‘onzorgvuldig gehandeld’ en daarmee ‘het vertrouwen in de samenleving geschaad’, concludeert het Tuchtrecht.
Hamers en de twee bankiers hebben zich niet gehouden aan de bankierseed, waarin ze hebben beloofd dat ze hun ‘verantwoordelijkheid voor de samenleving’ kennen en dat ze zich zullen ‘inspannen om het vertrouwen in de financiële sector te behouden en te bevorderen’.
Nederland is sinds 2015 het enige land ter wereld met tuchtrecht voor bankiers. Dat is een direct gevolg van de financiële crisis van 2008, toen veel banken door de overheid moesten worden gered – een ingreep die, zo redeneerde het kabinet, alleen te verdedigen is als de banken zich verantwoordelijk gedragen. De bankierseed en het tuchtrecht moesten daarbij helpen.
Banken zijn de afgelopen decennia steeds meer losgezongen van de samenleving. Door de opkomst van het aandeelhouderskapitalisme en de internationalisering van het kapitaal, verlegden ze hun blik en aandacht naar de internationale kapitaalmarkten. Het kon bestuurders steeds minder schelen hoe er in de Nederlandse samenleving over hen werd gedacht.
In plaats van dienstbare leiders gingen ze zich topsporters wanen, en wilden ze vergelijkbare salarissen. Van der Veer, de president-commissaris bij ING, verdedigde de loonsverhoging met ‘Hamers is eredivisie, maar werd Jupiler League betaald’. Bestuurders die niet rijkelijk werden beloond, werden niet serieus genomen. Of althans dat dachten de bestuurders zelf.
Bankiers lieten de hoogte van hun salarissen over aan ‘de markt’. Hun geweten konden ze zo ongebruikt laten, vragen als ‘is dit verantwoord?’ of ‘is dit eerlijk?’ hoefden niet te worden gesteld.
De financiële crisis van 2008 leerde dat de bancaire sector niet zonder ethiek kan. Een sector die alleen op hebzucht drijft, ontspoort vroeg of laat. De markt is een goed mechanisme om schaarse goederen te verdelen, maar niet om vast te stellen wat verantwoord en rechtvaardig is.
De bankierseed en het tuchtrecht proberen dat gat te vullen. Daarvoor is het wel nodig dat bankiers de uitspraken serieus nemen. Ralph Hamers heeft nog niet gereageerd, eerder weigerde hij al elke medewerking aan het onderzoek. Dit doet vermoeden dat hij zijn geweten nog steeds niet heeft geactiveerd.
In plaats van verantwoording af te leggen aan de samenleving, vertrok hij liever naar Zwitserland, waar hij bij de bank UBS het afgelopen jaar vier keer zoveel kon verdienen. Het zou goed zijn als Zwitserland ook een bankierseed en tuchtrecht invoert. Dan kan de ineenstorting van een grote bank als Credit Suisse in de toekomst wellicht worden voorkomen.
Ralph Hamers is inmiddels ontslagen omdat hij te licht werd bevonden om de overname van Credit Suisse in goede banen te leiden. Geen eredivisie, kennelijk. Hij dreigt zo de geschiedenisboeken in te gaan als een matig bankier die het Nederlands symbool van bancaire hebzucht werd.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant