Een medewerker van theater LantarenVenster in Rotterdam komt net na het middaguur uit zaal 1 met een blad vol half leeggedronken glazen roze limonade. Achter haar lopen een paar lachende kleuters naar buiten. Ze hebben net geluisterd naar het kinderboek De Neehoorn, over een rebelse eenhoorn, voorgelezen door dragqueen Ma’maQueen. Voor de gelegenheid heeft die zich uitgedost in een blauwe glitterjurk en een eenhoorn-diadeem in haar blonde pruik gestoken.
Buiten lijnen de eerste activisten met vlaggen zich op om te komen demonstreren vóór dan wel tegen de voorleesmiddag. Dranghekken staan klaar. Later zal blijken dat de politie voor iedereen een eigen hoekje heeft gereserveerd: voor het handjevol ultraconservatieve homo’s van de Roze Leeuw die opriepen tot deze actie, voor een stuk of twintig aanhangers van het extreem-rechtse Voorpost en evenzoveel jongeren van Forum voor de Democratie, en voor de groep die uiteindelijk het grootste zal blijken – de honderden met regenboogvlaggen getooide ‘tegendemonstranten’ die zijn gekomen om de dragqueens te steunen.
Wat verder niemand buiten weet: om de kinderen te behoeden voor schreeuwende activisten, is de voorleesmiddag met Ma’maQueen en haar drag ‘dochter’ Xtra Xceptit stiekem veranderd in een voorleesochtend. De prentenboeken zijn allang weer dichtgeklapt als de megafoons uit de tassen komen.
Zo is haar eerste en belangrijkste missie van zondag alvast geslaagd, vertelt Ma’maQueen opgelucht: de kinderen een gezellig uur bezorgen. ‘Ze luisterden heel aandachtig.’ Sinds een paar jaar leest ze geregeld voor aan kinderen en hun ouders. Daar kreeg ze nooit eerder commentaar op.
Nu regende het ineens bedreigingen, zowel bij theater LantarenVenster als bij het agentschap van Ma’maQueen. Mogelijk heeft dat iets te maken met het voornemen van de Amerikaanse staat Tennessee om dragshows aan banden te leggen, waardoor dragevenementen meer in de belangstelling staan. Al gebeurde het in 2018 in Nijmegen ook al eens dat een voorleesuurtje werd verstoord door extreem-rechtse activisten. Die vonden het ‘indoctrinatie’ om kinderen te laten kennismaken met dragqueens.
Met het voorlezen hopen de dragqueens alleen maar te tonen dat iedereen er mag zijn, ook als je niet voldoet aan een standaardnorm. ‘Ik dacht: als ik kleine kinderen kan laten zien dat je jezelf mag zijn, kan ik ze misschien besparen wat mij is overkomen’, aldus Ma’maQueen, die 32 jaar geleden in Doetinchem werd geboren als Dennis Bijleveld.
‘Ik werd in de klas vaak gepest en op mijn middelbare school waren er zelfs leraren die daar aan meededen. Ik ben ook weleens op straat vastgegrepen en achternagezeten. Ik heb vroeger vaak gedacht: waarom overkomt mij dit allemaal? Nu pas begrijp ik dat alles gebeurt met een reden. Dankzij alle shit die ik over me heen heb gekregen, ben ik nu sterk genoeg om hier te staan en als voorbeeld naar buiten te treden namens de queer community.’
Voor haar in glitterpak gestoken vriendin Xtra Xceptit – ‘ik ben vandaag een discobol’ – was het de eerste keer dat ze in drag voorlas aan kinderen. Haar motivatie: ‘Had ik vroeger meer en andere voorbeelden voorgespiegeld gekregen, dan had het misschien niet zo lang hoeven duren voordat ik helemaal mezelf kon zijn.’
Xtra Xceptit (nu 50) was 46 toen ze zich voor het eerst uitdoste als dragqueen. ‘Ik ging altijd heel erg mee in wat moest. Ik studeerde, ik nam mijn verantwoordelijkheden, ik zorgde voor mijn gezin. Het is dankzij mijn zoon van 25 dat ik heb kennisgemaakt met drag. Het is een kunstvorm waarin je kunt laten zien wie je bent.’
Xtra Xceptit gaat als Odette Baars door het dagelijks leven. Ze benadrukt dat drag niet alleen gaat over gender. ‘Ik ben als vrouw mijn hele leven geconfronteerd met het ideaal: je moet slank zijn. Dankzij drag heb ik omarmd dat het oké is om dik te zijn, en dat je dan ook sexy mag zijn.’
Nu ze deze ruimte voor zichzelf hebben gevonden, laten de dragqueens zich niet uit het veld slaan door een paar demonstranten. ‘Dat er zoveel tegengeluid komt, komt ook doordat wij steeds zichtbaarder zijn’, zegt Ma’maQueen, vlak voordat ze de demonstranten op straat tegemoet treedt. ‘Er is ergens wel dat gevoel van angst. Maar ik weet waarvoor ik sta. Ik probeer mijn blik op de toekomst te houden. Er zijn mensen die vijf jaar een oorlog hebben overleefd, dan moet ik drie weken gedoe over een voorleesmiddag ook kunnen doorstaan.’
De straat voor het theater wordt inmiddels door een linie agenten in gele hesjes in tweeën gedeeld. Aan de ene kant staat onder anderen Lennard van Mil, voorzitter van de Roze Leeuw, een stichting voor conservatieve homo’s. ‘Jullie zorgen ervoor dat wij worden gehaat’, schreeuwt hij door een megafoon naar de queer activisten. Die worden op hun beurt ongevraagd bijgestaan door Antifa-aanhangers met half bedekte gezichten. ‘1, 2, 3, 4, we willen geen fascisten hier! 5, 6, 7, 8, gooi die nazi’s in de gracht’, klinkt het.
De politie lukt het niet de demonstranten achter de dranghekken te dirigeren. Maar dan schrijden de dragqueens op hun hoge hakken naar buiten. ‘Jullie komen om ons te supporteren. Zouden jullie dan nu ook even naar mij willen luisteren?’, spreekt Ma’maQueen op moederlijke toon tegen de Antifa-aanhang. ‘ Willen jullie alsjeblieft lief zijn, en aan die kant gaan staan? De politie is hier om ons te helpen.’
Een in het zwart gestoken activist mompelt vanachter haar mondkapje teleurgesteld: ‘Zo soft dit.’ Maar even later zet ze toch braaf een paar stappen achteruit.
Over de auteur
Anneke Stoffelen is verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over de multiculturele samenleving. Voor de podcastserie Een soort God onderzocht ze hoe mensen in een sekte belanden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden