Ik heb bijna een voltijdbaan aan het bijhouden van de deeltijddiscussie in Nederland. ‘De overheid vraagt te veel van de burger’, zei Karen van Oudenhoven, directeur van het SCP, donderdag bij het verschijnen van een lijvig rapport. Prima sneertje naar de recente campagne van Sociale Zaken, die tegen vrouwen zei: ‘Wil je meer werken? Laat het merken!’ Want ja: aan de ene kant tikt Volksgezondheid op je schouder met de vraag of je meer wilt mantelzorgen, aan de andere kant hangt Sociale Zaken aan je mouw of er geen werkdagje bij kan. Dinsdag schreef het CBS dat vrouwen al ver vóór de kinderen voor deeltijd kiezen. Wat moesten we dáár nou weer uit opmaken? Was het ambitiegebrek, ligt het aan mannen met huishoudhuiver, of heeft het toch te maken met onwrikbare deeltijdbanen?
Wat opvalt in de publieke discussie, is dat de probleemgroep ‘deeltijdwerkende vrouwen’ vaak als homogene klont wordt besproken – ook hun werkuren. Het aandeel vrouwen met een baan van 28 tot 35 uur beslaat inmiddels 26,6 procent, en hoogopgeleide vrouwen werken gemiddeld 32 uur. Maar alles tot 35 uur is volgens het CBS deeltijd – ik val óók onder die onwillige probleemgroep die de overheid meent te moeten aansporen. Vertekent die waterscheiding tussen echt werk en de zogenaamde bijbanen de discussie niet een beetje? Er is immers nogal wat verschil tussen een baan van twee dagen en een van vier; in vier dagen kun je namelijk best gestaag doorwerken aan een carrière. Waarom morrelen we niet veel meer aan die vijf dagen als gouden standaard, zoals in Amerika en Engeland?
In februari werden daar de resultaten van een proef met de vierdaagse werkweek door de universiteiten van Oxford, Cambridge en Boston College jubelend onthaald: bijna 3.000 werknemers bij 61 bedrijven gingen vier dagen werken in plaats van vijf, met behoud van hun vijfdaagse salaris én met dezelfde hoeveelheid werk. Bijna iedereen was blij: 92 procent van de bedrijven zegt door te gaan met de methode, 49 procent van de bedrijven zei zelfs productiever te zijn én 60 procent van de werknemers vond het makkelijker om werk en zorgtaken te combineren. Minder burn-outs, minder stress, minder ziekteverlof.
Hoe deden ze dat? Werknemers werden aangemoedigd vergaderingen te verlaten als ze er niets aan bijdroegen, ze moesten collega’s zeer gericht mailen en nimmer nietsvermoedende omstanders cc’en. Ze moesten met elkaars tijd omspringen alsof het hun enige Wonka-reepje van dat jaar was. Nu is het niet verrassend dat je tijd bespaart door gebabbel te elimineren, maar wat wél nieuw is, is dat je die winst niet direct gebruikt om het bedrijf efficiënter te maken, maar inzet als vrije tijd.
Er valt een boel af te dingen op het krimpen van vijfdaagsbanen, zoals dat het in sommige sectoren niet haalbaar is, maar het experiment is op zijn minst interessant. Tweederde van de Nederlandse deeltijdwerkende vrouwen wil onder voorwaarden méér werken, en 6 op 10 mannen zou graag in deeltijd werken. Maar doen we iets aan die voorwaarden? Het serieus nemen van een vierdaagse werkweek kan een begin maken aan het loswrikken van de deeltijdklem voor jonge (hetero)stellen die hun kinderen ook nog eens in het echt willen zien. Het stelt mannen in staat thuis mee te draaien, wat vrouwen in staat stelt meer te werken. Het idee dat je alleen carrière kunt maken in 40 uur houdt zowel mannen als vrouwen in de klassieke huishoudgreep.
Want ja, zoals ook Van Oudenhoven zegt: er zitten 24 uur in een dag. Vandaar dat de overheid kan horen hoe miljoenen schouders worden opgehaald als ze vrouwen vraagt of ze op het werk een tandje willen bijzetten. Als het een kwestie van willen zou zijn, was die deeltijdklem al lang opgelost.
Source: Volkskrant