Regisseur Lars von Trier maakte een nieuw seizoen van zijn cult-ziekenhuisserie The Kingdom uit de jaren negentig. De Volkskrant videobelde met de bekendste cineast van Denemarken.
Lars von Trier verschijnt op een groot scherm, via een live-videoverbinding.
‘Goed om jou te zien. Ik heb een vraag voor je: hoe kan het toch dat iedereen in Europa denkt dat Nederlanders zulke klootzakken zijn?’
‘Ja, het viel me op een gegeven moment op, dat iedereen zei: de Nederlanders, die kun je niet vertrouwen. Wel interessant: dat het plots zo fout was om Nederlander te zijn. Maar misschien verandert het ook weer? Nu zijn de Russen toch erger.’
‘Ik herinner me geen slechte ervaringen. Dus ja… dat moet wel.’
Afgelopen zomer werd bekend dat de 66-jarige Von Trier de ziekte van Parkinson heeft. Dat was kort voor de wereldpremière van The Kingdom Exodus op het filmfestival van Venetië, het vervolg op zijn televisiehit The Kingdom uit de jaren negentig. Von Trier, toch al nooit zo reislustig, is thuisgebleven in Denemarken, maar maakt wel wat tijd vrij voor de pers bij de presentatie van het derde (en laatste) seizoen van zijn bovennatuurlijke ziekenhuisserie. De filmmaker trilt iets meer dan bij de laatste ontmoeting; een tremor waarvan toen nog werd gezegd dat het een bijeffect betrof van zijn medicatie tegen alcoholgebruik. Wat er bij is gekomen: de aanlooppauzes voorafgaand aan zijn zinnen, ook kenmerkend voor parkinson. Maar of het nu 5 of 15 seconden duurt, altijd rolt er zo’n typisch Von Trier-antwoord uit. Soms plagerig, vaak cynisch, altijd gevat. Over het regisseren: ‘Ik hoop dat ik het nog kan. Dat dénk ik wel hoor.’
Het donkerkomische The Kingdom Exodus speelt zich wederom af in het kolossale Kopenhaagse Rigshospitalet. Daar beklaagt men zich zoveel jaar later nog over de serie van ‘die idioot van een Von Trier’, terwijl het ontwaakte ‘gebroed van Babylon’ alweer aan de krochten van het tamelijk krankzinnig gerunde ziekenhuis knaagt. De per helikopter ingevlogen nieuwe Zweedse chirurg raakt betrokken bij de onderlinge strijd tussen het Deense en Zweedse personeel. De cast kent veel bekende acteurs, van de Denen Lars Mikkelsen, Bodil Jorgensen en Nicolas Bro tot de Amerikaan Willem Dafoe.
‘Als je eenmaal ziek genoeg bent, krijg je vanzelf waardering voor het feit er zoiets bestaat als een ziekenhuis. Tegelijk voelt het als een club waarvoor je je nooit hebt ingeschreven, maar waarvan je ineens wel lid blijkt te zijn. Plots ben je patiënt. Maar ik moet zeggen dat we zeer aardig werden ontvangen door het ziekenhuis waar we opnamen maakten voor de serie. Zo aardig zelfs, dat ik me weleens afvroeg of ze het script écht hadden gelezen.’
‘Nee, maar ik zie sowieso weinig nieuwe dingen. Ik kijk vooral oude films: titels uit de gouden kist voor beste films. En dan krijg ik altijd weer zin om te werken. Zo kwam ik bij The Kingdom: van alle onafgemaakte dingen in mijn oeuvre leek die serie me het leukst om naar terug te keren. Ik had er echt lol in.’
‘De Spiegel. In de Sovjet-Unie werd die film als een mislukking beschouwd, maar ik moet nog steeds huilen als ik ’m bekijk. Meneer Tarkovski is een van mijn helden.’ Korte pauze. ‘O, ik denk ineens aan mijn cameraman, Robby. Dát was een hele aardige en lieve man. En een Nederlander. Weet je waarom hij cameraman werd? Hij behoorde tot een clubje dat samen films maakte en veel hasj rookte, maar hij was de enige die als hij veel hasj had gerookt nog steeds de film in de camera kon laden!’
‘Absoluut! En een heel lief persoon. Heel precies in zijn werk. Ik hoop dat hij een acceptabele dood had, dat het niet ondraaglijk was. (Müller overleed in 2018, hij was al lange tijd ziek.)
‘Toen had ik een behoorlijk humoristische benadering. En die vroege afleveringen van The Kingdom maakten we in kort tijdsbestek. Het was rennen van locatie naar locatie, maar als je jong bent, is dat allemaal niet zo moeilijk. De serie was niet het belangrijkste in mijn carrière: het bedrijf (filmbedrijf Zentropa, red.) joeg er zoveel geld doorheen, we moesten wat maken. Dat motief: financiële zekerheid, speelt nu geen rol van betekenis meer voor me. Die jaren liggen achter me. Ik weet ook niet waar ik heenga, hierna. Ik ben gestopt met drinken. Het is zoals ze zeggen: het maakt de nachten lang. Alcohol is een fantastische drug, maar na een lange worsteling blijf ik er nu van weg.’
‘Jarenlang zou ik hebben geantwoord dat Dogville het interessantst was, met die soort van theatrale scenografie (in de film wordt het dorpsdecor slechts gevormd door krijtstrepen, red.). Toen was ik sterk genoeg om een grote camera te torsen, én microfoons én lampen. Het enige wat er nog aan ontbrak was een grote trommel, waarmee ik de maat sloeg. En elke dag op de set – het was een grote set – begon ermee dat ik Lauren Bacall hoorde zeggen: meneer de regisseur, ik heb een vraag! En dan rende ik naar haar toe, met al die uitrusting, en vroeg ze: welke kant van mijn rug wilt u vandaag filmen?
Hij glimlacht. ‘Wat kun je daarop antwoorden? ‘Het beste deel’, zei ik elke keer. En dan rende ik weer terug om te regisseren. Ben Gazzara, nog zo’n oude held van me, filmde ik ook alleen op de achtergrond. Je zag hem nauwelijks. Toch deed hij zo z’n best: vandaag maak ik er iets groots van, zei hij dan. Ik ben trots op Dogville. Maar ik heb Melancholia onlangs weer gekeken. Eerst was ik er niet zo gek op. Maar nu denk ik: Melancholia is wel de betere.’
Dan breekt een Deense assistent het gesprek af, de tijd zit erop. Von Trier, met opgestoken hand: ‘Zeg iedereen gedag van me, in Nederland. En vergeet je stelten niet, of hoe heet dat… Je stok, voor als je over een slootje moet springen. Vergeet ’m niet! Dag!’
The Kingdom Exodus (5 afleveringen) wordt als marathonvoorstelling vertoond in diverse theaters. 15/4 in Filmhuis Alkmaar, Kijkhuis (Leiden), Louis Hartlooper (Utrecht), Lantarenvenster (Rotterdam) en Filmschuur (Haarlem), 16/4 in Het Ketelhuis (Amsterdam) en 30/4 in LUX Nijmegen. De complete serie (alle drie de seizoenen) is vanaf 19/4 te zien bij het platform CineMember.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden