Nadat Casper en zijn vrouw Laura hun beide kinderen zijn kwijtgeraakt aan hetzelfde syndroom, moeten ze afscheid nemen van hun kinderwens. Maar hoe doe je dat?
Casper van Koppenhagen (52): ‘Alles ging volgens het boekje. Laura en ik leerden elkaar rond ons 30ste kennen, vonden allebei een goede baan, Laura als business controller en ik als arts, we trouwden, kochten een huis. Laura raakte in verwachting en beviel in het ziekenhuis van onze zoon Lennard. Ze had een heel goede zwangerschap gehad van de volle 40 weken – dat vinden we nog steeds iets moois om op terug te kijken.
‘Want daarna ging het niet meer volgens het boekje. De meest bijzondere, indrukwekkende en rauwe week van ons leven volgde, de week waarin Lennard heeft geleefd. Aan het eind daarvan moesten we hem laten gaan; hij had veel aangeboren afwijkingen, een syndroom dat niet verenigbaar was met een menswaardig leven. Zijn hersenen waren niet goed aangelegd, onder meer, hij zou ernstig onderontwikkeld zijn geweest, mentaal en fysiek. Laura heeft een broertje gehad met hetzelfde syndroom dat maar heel kort heeft geleefd. We wisten allebei wat het betekende. ‘Wat wordt zijn kwaliteit van leven, dokter?’, vroeg Laura al op dag twee. ‘Zullen we ervoor zorgen dat hij niet hoeft te lijden?’
‘Hij lag op mijn borst toen hij ophield met ademen. Paniek alom, maar niet bij mij. ‘Toe maar, jongen, ga maar’, heb ik tegen hem gezegd. ‘Hier is niks voor jou.’ Dat is de grootste vorm van liefde, zei een verpleegkundige tegen ons.
‘Een jaar later beviel Laura van onze zoon Simon. Hij is vlak na de geboorte overleden; hij had hetzelfde syndroom. De bodem werd onder ons bestaan weggeslagen. Ik werd er cynisch van: wat vragen we nou helemaal van het leven? Iederéén krijgt kinderen, we zijn toch prima mensen, waarom is het ons niet gegund?
‘Het werd nog zwaarder in de jaren die volgden. Omdat het een geslachts-gebonden syndroom was, dat alleen bij jongetjes voorkomt, hebben we met ivf geprobeerd zwanger te worden van een meisje. Daarbij werden alleen embryo’s van meisjes teruggeplaatst. Dat hele traject heeft nog eens drie jaar geduurd. Zes ivf-pogingen, zes keer mislukt. Toen moesten we afscheid nemen van onze kinderwens. De oerdrift die je hebt moet je zomaar uitschakelen – hoe doe je dat?
‘Het was zo verschrikkelijk stil in die tijd. Bij Lennard en Simon stond het huis nog vol bloemen en kaarten, en daarbij: ik was toch vader geworden, dat gaf ondanks alles ook trots en kracht. Nu was er niets. Geen toekomst waarin ik als voetbalvader langs de lijn zou staan. Waarin Laura moeder zou zijn, ons huis vol leven. Iedereen om ons heen kreeg kinderen – alles deed in die jaren pijn. Wat zeg je in een voorstelrondje als iemand vraagt: heb jij kinderen? ‘Ja, twee, ze zijn allebei dood en nu dealen we met onze ongewenste kinderloosheid?’ Ga je mensen confronteren met de Champions League in rouw of zullen we het liever gezellig houden?
‘Een vriend zei in die tijd: ‘Het ergste wat ik heb meegemaakt, heb jij meegemaakt.’ En ja, er is daarna nog van alles gebeurd in ons leven – mijn vader is overleden, Laura heeft borstkanker gehad en momenteel ben ik uitgevallen door ziekte – maar dit is het ergst. We hebben het overleefd, al is het heel hard werken geweest. En dat is het nog steeds. Want straks krijgt iedereen kleinkinderen en weer maken wij dat niet mee.
‘Laura zei: ik ga geen leven leiden zonder kinderen om me heen, dus we hebben altijd neefjes, nichtjes of kinderen van vrienden te logeren gehad. Ik heb ook voetbaltraining gegeven aan buurjongetjes, al ging me dat niet in de koude kleren zitten. In de gezinnen om ons heen was altijd reuring, bij ons heerste het gemis. Voortplanting is de essentie van het leven, als je het tot op het bot uitkleedt, en als je daarnaast grijpt is dat hard. Maar het is iets anders dan de zín van het leven, daarvan ben ik overtuigd geraakt. Die zit in verbinding met anderen, in je kennis doorgeven, in goed doen voor de mensen om je heen. In die zin heb ik het makkelijk als revalidatiearts; ik kan een hele hoop zinvolle dingen doen in mijn vak.
‘Bij revalidatie, zeker bij een dwarslaesie zoals veel van mijn patiënten hebben, komt ook altijd verlies kijken, en dus rouw. Daarin voel ik me met mijn patiënten verbonden. Ik kan iets voor hen betekenen, maar zij betekenen ook ontzaglijk veel voor mij. De veerkracht van soms jonge gozers die voor de rest van hun leven in een rolstoel belanden is zo indrukwekkend, daar leer ik elke dag van. Al jaren ben ik betrokken bij de Handbike Battle, een tocht van 20 kilometer bergop in Oostenrijk. Die berg is met de fiets al niet te doen, laat staan met een handbike, maar de deelnemers fiksen het. Het is ongelooflijk mooi om daaraan te kunnen bijdragen als begeleider, en als maker van een podcast erover, Bergen verzetten.
‘Ik heb ook een podcast gemaakt over rouw in de zorg – artsen zouden daar best wat beter op voorbereid mogen worden. Leren erover te praten met patiënten, zoals ik zelf steeds beter ben gaan doen. Een andere podcast waarin ik met deskundigen praat heet Van geluk spreken. Die gaat onder meer over het welzijn van jonge artsen. Hoe gaan we de uitval door burn-outs tegen die zoveel voorkomt? Maar de podcast gaat in wezen ook over mijn eigen zoektocht naar hoe weer gelukkig te worden na wat er is gebeurd.
‘Laura is coach geworden, ook op zoek naar zingeving in het werk. Ze is weer een opleiding gaan volgen nadat ze haar baan bij Heineken had opgezegd. Niet dat bier niet onwijs zinvol is – net als voetbal trouwens, dat heeft me ook door de meest waardeloze periodes heen gesleept. Mijn club, Feyenoord, is net het leven zelf: veel teleurstellingen, soms juichen, altijd blijven hopen. Maar, snap je, naast afleiding zoek je vooral verdieping na wat wij hebben meegemaakt. En dat hebben we gevonden. In ons werk, in onze liefde voor elkaar, in alles wat het leven weer mooi maakt.
‘Een buurman zei laatst: ‘Ik begrijp niet hoe jullie het voor elkaar hebben gekregen om weer zo vrolijk door het leven te gaan.’ Vorig jaar hebben we een groot feest gegeven. Toen heb ik met de band van mijn zanglerares een lied voor Laura gezongen: We’ll make it through. Lang is in de gezondheidswetenschap gedacht dat mensen na een ingrijpende gebeurtenis altijd weer terugveren naar hun oude geluksniveau, maar dat ligt toch genuanceerder. Dwarslaesiepatiënten, bijvoorbeeld, daar heb ik onderzoek naar gedaan, komen terug tot net onder hun vroegere niveau.
‘Ikzelf denk ook dat ik gelukkiger was geweest als de jongens waren blijven leven. Het koord waarop ik wankel is nog altijd dun. De dalen zijn dieper, maar daar staat tegenover dat de pieken hoger zijn. Op zo’n verjaardagsfeest als vorig jaar in onze tuin, met allemaal leuke en dierbare mensen om ons heen, is er denk ik niemand die zo hard staat te genieten als ik.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden