Het staatsbezoek van president Macron kan u nauwelijks zijn ontgaan. Er ging een uitglijder aan vooraf over China en dat was jammer, want hij kraakte in zijn Nexus-speech een paar goede noten. De afgelopen twee jaar zijn we ruw ontwaakt, zei M. le président. Het Europa van de eeuwige vrede is op zijn nummer gezet. De pandemie en de oorlog in Oekraïne leerden dat we te afhankelijk zijn. Van goedkope Chinese producten, van Russisch gas, van Amerikaanse bescherming. Europa is te veel klant en te weinig burger voor een unie die over zijn eigen lotsbestemming wil gaan. Het speelveld is drastisch veranderd en wat er moet komen is meer Europese soevereiniteit.
Nederland schampert graag over Frankrijk. De Europese soevereiniteit van Macron zien wij als de Franse haan die zich hult in een blauw Europees jasje. Nederland houdt niet van soevereiniteit. Bij Buitenlandse Zaken spreken ze van ‘Open Strategische Autonomie’, met de nadruk op Open, omdat we als de dood zijn voor protectionisme en Colbert (minister van Financiën onder Lodewijk XIV die beperkingen oplegde aan de invoer). Toch wijkt de recente Kamerbrief hierover van minister Hoekstra niet veel af van Macrons verhaal. Ook Nederland is voorstander van de ‘volwassenwording van de EU als geopolitieke én geo-economische speler’. Net als Macron wil Nederland een slagvaardige, economisch sterke en concurrerende EU. Je zou bijna op zijn Frans spreken van een politiek van de wil.
Ook bij Defensie kun je boeiende geluiden over de nieuwe weerbaarheid horen. Onlangs sprak de Volkskrant met de commandant der landstrijdkrachten, Martin Wijnen. Hij herinnerde eraan dat de eerste taak van de krijgsmacht bestaat uit ‘warfighting’. Hij had het over een ‘dienjaar’ (het woord ‘dienstplicht’ is nog een brug te ver) voor jongeren, gezien het gierende tekort aan defensiepersoneel. Hij wees op de noodzaak van zware infanterie voor de open vlakte, precies als in de Koude Oorlog. En, sprak de commandant, van de ene op de andere dag zijn ons de ogen geopend.
Die ene op de andere dag wekte mijn argwaan. Nederland blaast zijn deuntje mee en wil in de steun aan Oekraïne vooroplopen. Pacifisten van gisteren ontbloten de borst voor de strijd met de Russische beer. Premier Rutte gaat naar Kyiv of belt met Zelensky; we huren tanks om ze aan te bieden en de Nederlandse financiële hulp is aanzienlijk groter dan die van de Fransen. Tegelijk heerst er een diepe stilte over de consequenties van het openen van die ogen waarover de commandant sprak. President Macron wees in zijn lezing op het ‘trilemma’ van méér Europese weerbaarheid, de noodzaak van klimaatpolitiek én het overeind houden van een kostbaar sociaal stelsel. Hij betaalt daar nu in Frankrijk de tol voor en ook vanaf de tribune werd hem zijn pensioenhervorming in het gezicht geslingerd.
In Nederland heb ik niemand over een trilemma gehoord. Wekelijks verschijnt er een nieuw rapport over klimaatbeleid en wordt ons ingepeperd dat er geen tijd te verliezen is, dat we in 2050 allemaal fietsen en vegetarisch zijn. Nederland loopt niet alleen voorop in de steun aan Oekraïne, maar ook in de klimaattransitie. Weliswaar zijn de stukken op het bord door Poetin en Xi omgegooid, maar de noodzaak van 2050 blijft de noodzaak van 2050. De klimaatdoelen zijn wenselijk en goed voor de kleinkinderen, maar bovenal zijn ze onwrikbaar.
Leerzaam is de genoemde Kamerbrief van BZ waarin Europa niet langer de speelbal van andere machten wil zijn. Alleen in één voetnoot wordt verwezen naar een CBS-berekening van de gevolgen als er Europese invoertarieven op Chinese producten komen. Nederlandse prijzen ‘van veel producten’ zouden tussen de 2 en 6 procent omhooggaan. Als rekening wordt gehouden met ‘keteneffecten’ kunnen de gevolgen nog twee- tot driemaal zo hoog worden. Elders las ik over de Duitse auto-industrie, die alleen schoon en betaalbaar kan worden als de productie én de afzet in China overeind blijft. Zo niet, dan zijn Duitse auto’s niet langer concurrerend op de wereldmarkt.
Weerbaarheid en veerkracht zijn boeiende woorden in kringen die zich bezighouden met Open Strategische Autonomie. De groene revolutie uit de rapporten van klimaatambtenaren, consultants en adviseurs trekt zich daar niets van aan. Extra kosten en andere prioriteiten bestaan niet. Energiedeskundige Han de Jong zei in het FD dat de mensheid vooruitgang heeft geboekt dankzij energiebronnen die efficiënter, goedkoper en betrouwbaarder werden. Nu gaan we het omgekeerde proberen, en hoe je het wendt of keert, dat gaat welvaart kosten. Dat moet je erbij vertellen, zegt hij. Ik denk dat er nog meer te vertellen valt.
Niet in 2050, maar nu al loopt de welvaart drastisch terug. De krimp van de wereldhandel voltrekt zich voor onze ogen. Gewild of niet, Europa moet meer zelf doen en dat wordt een dure grap. Tel de vergrijzing en de zorgkosten daarbij op. Migratie verslindt jaarlijks miljarden, waarover ook al ijverig wordt gezwegen. Frankrijk heeft president Macron. Wij hebben klimaatminister Jetten, en die heeft de woorden ‘haalbaar en betaalbaar’ verboden.
Source: Volkskrant