Zaterdag komt er met het stilleggen van de reactoren Isar II, Emsland en Neckarwestheim II een einde aan ruim zes decennia Duitse kernenergie. Vanaf het begin was er verzet. Net als elders in de wereld vrezen tegenstanders voor een kernongeluk en zijn ze bezorgd over het nucleaire afval dat nog vele duizenden jaren gevaarlijk kan blijven. Begin deze eeuw ging ook de politiek overstag, mede doordat anti-kernenergiepartij de Groenen voor het eerst in de regering zat: de centrales dienden te worden uitgefaseerd.
Wanneer precies, daar weifelden de regeringen van Angela Merkel jarenlang over. Alles raakte in een stroomversnelling door de kernramp in de Japanse prefectuur Fukushima in 2011, waar een aardbeving gevolgd door een tsunami leidde tot een meltdown in drie reactoren. Merkel besloot acht oudere kernreactoren binnen twee weken stil te leggen, en stelde de deadline voor de sluiting van de rest op eind 2022.
De drie reactoren die zaterdag nog over waren, leverden het afgelopen jaar nog zo’n 5 procent van de Duitse elektriciteit. Op het hoogtepunt, in de jaren negentig, kwam nog ongeveer eenderde van de Duitse stroom uit kerncentrales.
Na de sluiting zit Duitsland nog wel met zo’n 1.900 grote containers met sterk radioactief afval waar het een vaste opslagplek voor moet vinden. Voor 2031 moet een locatie worden aangewezen, is de afspraak.
Onder druk van de dreigende energiecrisis is het sluiten van de kerncentrales al eens uitgesteld: eigenlijk moest dit eind vorig jaar gebeuren. Wat de Duitse oppositie betreft werd de datum opnieuw verschoven: deze week pleitten Duitse oppositiepartijen en enkele leden van de centrum-rechtse coalitiepartij FDP hier nog voor. FDP-kopstok Wolfgang Kubicki sprak in een interview met de Funke Mediengruppe zelfs van ‘een dramatische fout’ met pijnlijke gevolgen voor de economie en het klimaat. Volgens minister Robert Habeck (Economie en Klimaat), lid van de Groenen, blijft de leveringszekerheid ondanks de sluitingen hoog.
Volgens recente peilingen is een meerderheid van de Duitse bevolking voor het langer openhouden van de centrales. Waarschijnlijk heeft dit grotendeels te maken met de huidige energie-onzekerheid, aldus Peter Matuschek van het Duitse peilingsbureau Forsa tegen persbureau Reuters. Zaterdag vonden in Duitsland zowel protesten vóór als tégen kernenergie plaats.
De regering hield echter voet bij stuk: de Atomausstieg is ‘een uitgemaakte zaak’, aldus een woordvoerder van bondskanselier Olaf Scholz. Hij is van de sociaal-democratische SDP, die al decennia tegen de kerncentrales is. Voor coalitiepartij de Groenen is deze zaak nog fundamenteler: die partij komt nota bene voort uit de anti-kernenergiebeweging van de jaren zeventig.
Op de korte termijn wel: bij kernsplijting komt immers geen CO2 vrij. Intussen haalt Duitsland nog altijd ongeveer de helft van zijn elektriciteit uit fossiele brandstoffen. Vorig jaar liep het aandeel van kolen door de wegvallende gastoevoer op tot eenderde.
Hoezeer het land afhankelijk is van deze relatief vervuilende fossiele brandstof, werd begin dit jaar geïllustreerd. Toen ontruimde de Duitse politie het door honderden klimaatactivisten bezette Lützerath, omdat het dorp in zijn geheel moet wijken voor de bruinkoolwinning. Het is dus onherroepelijk dat een deel van de stroom die afkomstig was van kernenergie, wordt vervangen door elektriciteit uit fossiele brandstoffen.
Maar de Duitse regering is van plan zijn stroomvoorziening snel te vergroenen. In 2030 wil Duitsland zeker 80 procent van zijn elektriciteit duurzaam opwekken. Om dat mogelijk te maken, moet Duitsland onder meer drie tot vier grote windturbines per dag plaatsen, zei Scholz begin dit jaar. Het tempo moet dus nog flink omhoog: vorig jaar kwamen minder dan twee per dag bij.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden