‘Haha, het komt en gaat een beetje in vlagen. Aan de ene kant denk ik: laat het voorbij zijn. Er gebeuren zo veel andere belangrijke dingen in Frankrijk waar ik ook heel graag aandacht aan wil besteden. Tegelijkertijd is het pensioenprotest ook een verhaal met veel lagen. Het gaat over de positie van werk in de samenleving, over sociale en politieke onvrede en over ongelijkheid. Dat maakt het heel interessant.’
‘De belangrijkste maatregel is dat de pensioenleeftijd omhoog gaat van 62 naar 64. Daarbij moet worden toegevoegd dat Fransen ook langer moeten werken voordat ze een volledig pensioen krijgen. Straks is dat 43 jaar in plaats van 42 jaar.
‘Dat raakt de onderkant van de samenleving het hardst. Mensen die laat beginnen met werken, bijvoorbeeld omdat ze gestudeerd hebben, werken nu vaak al tot hun 67ste door voordat ze een volledig pensioen krijgen. De hervorming heeft op deze groep, generaliserend gesteld de rijkere bovenlaag, minder effect.
‘Bij mensen met zware beroepen zoals verplegers en vuilnismannen is veel onvrede. Zij zeggen: we houden het niet vol om langer te werken. Er zijn ook mensen die vinden dat op tijd met pensioen gaan een verworven recht is waar niet aan mag worden gemorreld. Maar het is vooral die ongelijkheid waarover op straat een breed gedeeld gevoel van onvrede klinkt, ook onder demonstranten die relatief minder hard worden geraakt.
‘Die onvrede is nog eens versterkt door de manier waarop Macron de wet erdoorheen heeft gedrukt. Het parlement is omzeild. De publieke opinie is in meerderheid tegen, een groot deel van het parlement ook, maar Macron luistert niet naar het volk, hoor je bij veel demonstranten.’
‘Nee, dat gebeurt regelmatig als parlementariërs of regering daartoe verzoeken. Maar zelden is met zoveel spanning naar een uitspraak van de Raad gekeken. Het is de laatste juridische etappe voor de pensioenwet.
‘De raad buigt zich over de inhoud van de wet en over hoe de wet tot stand is gekomen. De uitspraak van de raad bepaalt voor een groot deel hoe het verzet van de bonden tegen de wet straks wordt vormgegeven.’
‘In principe heeft de raad het laatste woord. Je kunt niet in beroep gaan.
‘Er zijn drie mogelijkheden. De raad keurt de hele wet af, de raad keurt de hele wet goed, of de raad keurt een deel goed en een deel af. Dat laatste is het waarschijnlijkst.
‘De regering heeft bepaalde maatregelen in de wet opgenomen die tegemoetkomen aan kritiek van de oppositie, zoals de zorg over de hoge werkloosheid onder senioren, die door de verhoging van de pensioenleeftijd nog langer afhankelijk zouden worden van een uitkering.
‘In de wet staat nu bijvoorbeeld dat bedrijven met meer dan driehonderd werknemers moeten publiceren hoeveel senioren ze in dienst hebben. Het kan dat de Raad van dit soort maatregelen zegt dat ze niet thuishoren in de pensioenhervormingswet. De vakbonden zouden de regering dan kunnen tegenwerpen dat de balans uit de wet verdwijnt.
‘Daarnaast zou de Raad zich kunnen uitspreken over het proces. De regering heeft allerlei trucjes toegepast om de wet er snel doorheen te drukken, zoals het omzeilen van het parlement, maar ook het beperken van het aantal dagen debat over de wet. Afzonderlijk zijn die trucjes waarschijnlijk allemaal grondwettelijk, maar in Franse media vragen juristen zich af of de combinatie ervan dat ook is.
‘Als laatste punt spreekt de Raad zich vandaag uit over een mogelijk referendum. Linkse partijen hebben een wetsvoorstel gedaan om de pensioenleeftijd op maximaal 62 te houden. Als de raad dat voorstel in lijn acht met de grondwet, mogen ze daarover een referendum organiseren. Als er in dat referendum genoeg steun is onder de Franse bevolking, moet het parlement zich over dat wetsvoorstel buigen.’
‘Gisteren was de twaalfde landelijke stakingsdag en je ziet dat de bereidheid om te demonstreren afneemt. Maar het is best bijzonder dat de bonden zo veel gezamenlijke stakingsdagen voor elkaar hebben gekregen, normaal zijn er flink wat meningsverschillen.
‘De vraag is of ze gezamenlijk blijven optrekken. De christelijke vakbond heeft al aangekondigd zes maanden lang niet te staken als de Raad het hele pakket van Macron goedkeurt. Er is een zekere demonstratiemoeheid, de vakanties komen eraan. De inflatie is nog torenhoog, dus blijven staken is niet voor iedereen financieel haalbaar. Maar met tweederde van de bevolking is de steun voor de demonstranten nu nog groot, blijkt uit peilingen.
‘Het verzet kan natuurlijk ook buiten de bonden omgaan. Meteen nadat de stemming in het parlement werd omzeild, ontstonden spontane, onaangekondigde demonstraties.
‘Vanavond alleen al zijn er 130 acties en demonstraties gepland. De regering houdt ook rekening met ongeorganiseerde demonstraties met radicale elementen die bereid zijn tot geweld. Er is daarom veel beveiliging bij het gebouw van de Raad, bij ministeries, het Elysée en het parlement. Qua sfeer is het gespannen grimmig, dat voel je wel.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden