Nederland loopt vast in stikstof, Groningse ellende, de asielzoekersstroom, onoverbrugbare kloven, kinderen die niet meer kunnen lezen en rekenen, wegblokkades, zorgtekorten en de ene affaire na de andere. Het ziet ernaar uit dat het land binnenkort ten onder gaat en dat niemand weet wat we daar nog aan kunnen doen. Helemaal niemand? Jawel, woensdag werd het rapport Outlook Energiesysteem 2050 gepresenteerd en klaarde opeens de lucht op. Niks geen pessimisme, het rapport blaakt van zin in de toekomst.
Tien experts bogen zich een jaar lang over de complexe materie van het energiesysteem. De voorzitter was Bernard ter Haar, de hoge ambtenaar die ooit ons banksysteem redde door ABN Amro op te kopen – ook geen gemakkelijk klusje. In het expertpanel zaten energiehoogleraren en planologen die bij het Planbureau voor de Leefomgeving hebben geleerd om decennia vooruit te kijken, Rens van Tilburg van het Utrechtse Sustainable Finance Lab was erbij en de jonge klimaatactivist Aniek Moonen.
In de Volkskrant had Bard van de Weijer het over ‘zieners’ en dat was niets teveel gezegd. ‘Optimistische profeten’ was nog beter geweest. Minister voor Klimaat en Energie Rob Jetten was in zijn nopjes: de experts schilderden een stip aan de horizon die verdacht veel leek op een diamant. Wat staat ons te wachten?
Dit: in 2050 – over 25 jaar is het al bijna zover – is Nederland rechtvaardiger, groener, duurzamer, prettiger en stiller. Zijn er nog tegenstemmers? Niet? Dacht ik al. We recyclen in 2050 alles, eten plantaardig, zijn klimaatneutraal, en beschikken over een rechtvaardig en robuust energiesysteem.
‘Rechtvaardigheid moet vooropstaan’, zei voorzitter Ter Haar – rechtvaardigheid is een woord dat je niet direct verwacht in een rapport over het energiesysteem. Dat is meteen ook het knappe van het rapport. De experts hebben gezien dat in onze samenleving alles met elkaar samenhangt, en dat zonder robuust energiesysteem de boel in elkaar dondert en het oproer kraait – dat zag je al gebeuren toen de gasprijzen de pan uit rezen.
De revolutionaire overgang naar een nieuw energiesysteem staat niet op zichzelf. Je kunt een paar hoogspanningskabels extra aanleggen, van de Noordzee een windmolenpark maken en een kerncentrale openen – werk voor de technocraten. Maar de transitie is zo ingrijpend dat zij gepaard moet gaan met aandacht voor gezondheid, onderwijs, sociale cohesie en veiligheid, anders is zij gedoemd te mislukken of vast te lopen op de barricaden.
Eigenlijk zeggen de experts dit: als je het de Nederlander niet duidelijk kunt maken dat zijn leven er dankzij de energietransitie op vooruit zal gaan, wordt het niks. Het rapport houdt de Nederlander een wortel voor: het wordt moeilijk en het wordt duur, maar als het lukt, wordt dit een beter land. Nederland is straks de proeftuin van de Nieuwe Wereld, Jetten hoeft de ideeën van de experts alleen nog maar even om te zetten in beleid.
Aan het eind van hoofdstuk 1 wordt in het rapport ‘een dag in 2050’ geschetst. Iemand heeft net de maximale vijf minuten onder de douche gestaan in zijn superieur geïsoleerde huis en wandelt door de groene zone in zijn stille woonwijk naar zijn deelwerkkantoor, want zijn vrouw heeft de elektrische deelauto weer eens meegenomen. Thuis wacht de smart-wasmachine met draaien tot het gaat waaien en de stroom goedkoper is. Straks pakt hij de hogesnelheidstrein naar Rome.
De toekomst is zonnig en vol beloften.
Source: Volkskrant