Nog niet heel lang geleden, in het najaar van 2017, bevond het Nederlandse voetbal zich op een historisch dieptepunt. Oranje slaagde er niet om zich te plaatsen voor het WK 2018, nadat het eerder al had gefaald in de kwalificatiereeks voor het EK 2016. Zeker dat laatste was gênant, aangezien de UEFA het aantal deelnemende landen had verhoogd tot 24.
In het clubvoetbal faalde die periode de ene na de andere ploeg, een hard gelag na de knappe Europa League-reeks van Ajax in het seizoen 2016/2017. De Amsterdammers reikten tot de eindstrijd, waarin Manchester United te sterk bleek.
Des te harder kwamen de Europese exits in de zomer van 2017 aan. OGC Nice en Rosenborg BK hielden Ajax uit respectievelijk de Champions League en Europa League. PSV maakte het nog bonter door in de Europa League-voorronde te struikelen over het zeer bescheiden NK Osijek uit Kroatië. In de groepsfase van 2017/2018 werd de Nederlandse eer hooggehouden door Feyenoord (Champions League) en Vitesse (Europa League), maar overwinteren zat er voor allebei niet in.
Op basis van dat rampjaar 2017/2018 eindigde Nederland als 29e met een coëfficiënt van 2,900, een score waar pak 'm beet Kazachstan en Azerbeidzjan hun neus voor ophaalden.
De terugval die eerst geleidelijk verliep, maar er al wel toe had geleid dat de Nederlandse kampioen zich moest kwalificeren voor het hoofdtoernooi van de Champions League, dreigde enorme gevolgen te krijgen.
Zomers waarin alle Nederlandse ploegen hun Europese campagne al in juli zouden moeten aanvangen dreigden. Als bij toverslag begon daarna de cyclus die dit seizoen eindigt, de vijfjaarsperiode waarin Nederland minimaal als zesde zal finishen. Vanwaar deze ommekeer?
De afgelopen seizoenen kwam het zelden voor dat een Nederlands team door het ijs zakte tegen een ploeg uit een land dat een veel minder prominente plaats inneemt in de Europese voetbalvoedselketen. Berucht is de uitschakeling van FC Utrecht in de zomer van 2013 tegen het nietige Differdange uit Luxemburg. Maar de Domstedelingen gingen in die periode niet als enigen de mist in.
Ajax verslikte zich in de eerste helft van het vorige decennium in clubs uit Roemenië, Belarus en Oostenrijk. In elk geval overwinterden de Amsterdammers nog wel vrijwel altijd, in tegenstelling tot PSV en Feyenoord. De Rotterdammers zetten medio 2018 de Nederlandse coëfficiëntenrampspoed voort met een eliminatie tegen het Slowaakse AS Trencín in de Europa League-voorronde. AZ liet zich die zomer verrassen door Kairat Almaty uit Kazachstan.
Daarna beterden de Eredivisie-clubs hun leven en kwamen pijnlijke uitglijders nog maar zelden voor. Alleen al door de wedstrijden te winnen die je aan je stand verplicht bent te winnen, boek je snel terreinwinst op de coëfficiëntenlijst.
In het eerste seizoen van deze cyclus - 2018/2019 - redde Ajax de huid van Nederland met een Champions League-optreden dat pas in de halve finale eindigde. In de jaargang daarna leverde geen enkele Eredivisie-club een tot de verbeelding sprekende prestatie, maar lag de coëfficiënt wel hoger dan het seizoen daarvoor. Dat kwam doordat vrijwel iedereen (FC Utrecht liet zich verrassen door het Bosnische Zrinjski Mostar en gold als dissonant) een behoorlijke bijdrage leverde door in elk geval de voorronde te overleven.
De gouden coëfficiëntenregel is dat je met zoveel mogelijk ploegen de groepsfase moet zien te halen. Dan kun je niet alleen per wedstrijd het dubbele aantal punten verdienen ten opzichte van de kwalificatie, maar krijg je per club ook minimaal zes extra duels de kans om te oogsten.
In het seizoen 2021/2022 haalde Nederland een 100 procent-score: alle deelnemers overzomerden. Deze jaargang strandde alleen FC Twente terwijl de 'r' nog niet in de maand zat, maar het was geen schande dat Fiorentina een te hoge horde was. De landen in de coëfficiëntenregio van Nederland kenden de laatste jaren veel meer zomerse afvallers.
In de zomer van 2018 bivakkeerde Nederland dus op de beschamende veertiende plaats. Tijdens het eerste deel van de wederopstanding plukte de Eredivisie het laaghangend fruit weg door niet meer het schip in te gaan tegen de zeer zwakke broeders. Daardoor werden Tsjechië, Zwitserland en Oostenrijk overvleugeld, allemaal landen waarvan het onbegrijpelijk was dat ze met hun in economisch opzicht kleine competitie boven de Eredivisie stonden.
Daarna bonkte Nederland op de deur bij landen die het jarenlang boven zich moest dulden. De Eredivisie profiteerde volop van een Belgisch dipje en een jarenlange Turkse malaise. Oekraïne en Rusland waren Nederland ook lang de baas op de coëfficiëntenlijst, maar zijn door de Russische invasie in het buurland voor onbepaalde tijd weggevallen. Oekraïne doordat de competitie is gemarginaliseerd en Rusland door een UEFA-straf.
In de afgelopen seizoenen voerde Nederland een intense strijd met Portugal, dat zeker niet in een crisis verkeert. De Primeira Liga overwinterde dit seizoen zelfs nog met twee clubs in de Champions League, maar presteerde in de nieuwe Conference League beroerd.
De zege van AZ op FC Vaduz in de Conference League leverde dit seizoen voor Nederland net zoveel punten op als Portugal in de vorige jaargang overhield aan de triomf van Benfica tegen FC Barcelona. Doordat Nederland het aantal punten mag delen door vijf en bij Portugal elke score door zes moet (corresponderend met het aantal clubs bij de start van het seizoen) hield de Eredivisie er zelfs een hogere coëfficiëntenscore aan over.
Alleen met bonussen creëert de UEFA een verschil tussen de drie Europese toernooien. Nederland presteert formidabel in de Conference League, waardoor de uitvinding van de UEFA vooralsnog een zegen blijkt voor de Eredivisie. Feyenoord schopte het vorig seizoen tot de (verloren) finale, maar ook AZ en Vitesse manifesteerden zich in de Conference League.
Portugal liet het met veel zomerse uitschakelingen afweten in het nieuwe toernooi en betaalt daarvoor de tol op de coëfficiëntenlijst. Het is overigens nog niet bekend hoeveel Europa League- en Conference League-tickets vastzitten aan de zesde plaats in de cyclus 2018-2023. De UEFA moet de precieze ticketverdeling in het seizoen 2024/2025 nog bekendmaken. De toernooien veranderen van opzet (van 32 naar 36 deelnemers), waardoor de verdeling licht zal afwijken ten opzichte van dit seizoen. Het aantal tickets wordt niet teruggeschroefd, aangezien er dus meer ploegen meedoen aan de hoofdfase.
Verder profiteerde Nederland in de zo succesvolle cyclus 2018-2023 van de tactische kunde van Erik ten Hag en Arne Slot. Trainers die uitgaan van eigen kracht, maar zich in (delen van) wedstrijden ook durven aan te passen aan de kracht van de tegenstander. Net als hun collega-oefenmeesters namen Ten Hag en Slot de Europese wedstrijden altijd serieus. Dat klinkt logisch, maar een decennium geleden spaarden Steve McClaren en Dick Advocaat in dienst van FC Twente en PSV geregeld basisspelers in de Europa League.
De opmars hoeft nog lang niet voorbij te zijn. Nederland vormt door de constante prestaties zelfs een gevaar voor Frankrijk, dat de vijfde positie bezet. Het absurd goede seizoen 2021/2022 (toen alleen Engeland een hoger coëfficiënt noteerde) telt nog wel even mee, waardoor een vrije val voorlopig uitgesloten is, zelfs bij een herhaling van de rampspoed uit 2017/2018.
De Nederlandse voetballiefhebber kan daardoor in alle rust genieten van het nieuwe Eredivisie-seizoen, waarin liefst drie Champions League-tickets (twee voor de hoofdfase, één voor de kwalificatie) op het spel staan.
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl sport