Door jarenlange bezuinigingen kampen toezichthouders met een gebrek aan kennis, menskracht en gevoel van urgentie bij de controle op vervuiling, stelt de OVV donderdag vast in een onderzoek naar de omgang met risico’s van de giftige uitstoot door bedrijven. Het onderzoek kijkt naar staalfabrikant Tata Steel in IJmuiden, chemiebedrijf Chemours in Dordrecht en Asfalt Productie Nijmegen. Bij de laatste klagen omwonenden onder meer over stank en de uitstoot van giftige stoffen.
Die bedrijven zelf namen weinig initiatief om hun uitstoot verder te beperken dan strikt noodzakelijk volgens hun vergunning. Volgens de OVV staren zowel bedrijven als overheden zich blind op de afgegeven vergunningen. De afspraken hierin zijn soms niet genoeg om gezondheidsschade te voorkomen.
Overheden en omgevingsdiensten die moeten controleren of bedrijven zich aan de gezondheidsnormen houden, zijn daartoe onvoldoende in staat. Dat is een gevolg van een jarenlang beleid van decentralisatie van overheidsdiensten en bezuinigingen op hun budgetten, aldus de OVV. Ambtenaren kunnen met relatief weinig middelen niet op tegen de slagkracht van de vervuilers.
Vaak kwam de overheid pas in actie nadat omwonenden of media de druk hadden opgevoerd. Dat voedt het wantrouwen jegens bedrijven en overheid, zien de onderzoekers. Bezorgde burgers die protesteren krijgen vaak alleen een ‘technisch en procedureel’ antwoord.
Verbetering is volgens de veiligheidsraad alleen mogelijk als bedrijven en overheid ook ná de vergunningverlening transparant zijn over gezondheidsrisico’s. Blijkt een stof bijvoorbeeld later toch schadelijker dan werd aangenomen, dan moet dat nieuwe inzicht actief worden gedeeld. De toezichthouders moeten ook veel vaker controlemetingen verrichten. Vergunningseisen moeten vaker tussentijds worden aangescherpt, bijvoorbeeld als er nieuwe kennis is over de giftigheid van stoffen.
Wat de veiligheidsraad betreft gaat staatssecretaris Vivianne Heinen (CDA) van Infrastructuur en Waterstaat lokale overheden helpen aan meer kennis en ambtenaren voor controle en handhaving. Het is niet de eerste keer dat onderzoek uitwijst dat het toezicht in vervuilende industrieën tekortschiet. Dat deed bijvoorbeeld de commissie-Van Aartsen twee jaar geleden al.
Staatssecretaris Heinen startte daarop een verbeterprogramma, waarvoor jaarlijks al 18 miljoen euro extra is vrijgemaakt. In januari liet zij de Tweede Kamer weten dat zij ‘onder de indruk’ is van de voortgang van dat programma. Partijen in de Tweede Kamer, van de VVD tot GroenLinks, vragen nu om extra inspanningen.
De Omgevingsdienst Nijmegen (waar asfaltproducent APN zetelt) laat in een reactie op het OVV-rapport weten dat al aan de slag te zijn met meer controles en meer overleg met burgers. De provincie Zuid-Holland en Noord-Holland (waar Chemours en Tata Steel zijn gevestigd) wijzen onder meer op betere samenwerking tussen hun omgevingsdiensten.
De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied erkent dat er eerder ‘veel meer oog was voor de economische belangen’ van Tata Steel dan voor de gezondheid van omwonenden. Die opstelling was mede ingegeven door de politiek. De dienst stelt dat inmiddels met strenger toezicht en handhaving ‘de grenzen van de wet’ worden opgezocht.
Advocaat Bénédicte Ficq vindt het OVV-rapport een bevestiging van de aangifte van omwonenden tegen Tata Steel. ‘Schade aan milieu en gezondheid is jarenlang op de koop toegenomen.’ Volgens Greenpeace Nederland legt het rapport ‘vinger precies op de zere plek. Grote vervuilers en de overheid zitten bij elkaar op schoot en het klimaat, de natuur en omwonenden zijn de klos.’
De Vereniging Dorpsbelang Hees, opponent van asfaltcentrale APN in Nijmegen, heeft genoeg van alle algemene aanbevelingen. ‘Er moet gewoon een goed plan van aanpak komen. Plan naar de minister en aan de slag.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden