‘Een ander maakt een wereldreis, dit is mijn tussendoortje’, zei bedrijfseconoom Gijs de Werker toen hij zijn baan opgaf om een carrière als schrijver na te jagen. Het was 2006 en De Gelderlander interviewde de 34-jarige ‘Amsterdamse schrijver met veel aspiratie’, die met een verhaal zojuist de schrijfwedstrijd van het eerste Arnhemse boekenbal had gewonnen.
Hij ‘koesterde het romantische idee dat je met pen en papier in de weer kunt zijn om een ander aan het denken te zetten’. Toch bleek het schrijverschap na een aantal prijzen en publicaties niets voor hem te zijn; te eenzaam en somber voor iemand die toch al met donkere periodes kampte. Zijn eerste roman moet nog ergens ongepubliceerd op de plank liggen.
‘Hij was goed. Niet literair, maar meer satirisch, ironisch. Zoals hij was’, herinnert zich literair agent Paul Sebes, die hem een masterclass gaf. ‘Als dat boek opduikt, wil ik er graag naar kijken.’ Hoewel de twee elkaar regelmatig zagen, liet De Werker hem nooit meer iets lezen. ‘Onzekerheid, denk ik.’
Want de lat lag hoog. Zijn stand-upcomedy-act moest kunnen tippen aan Hans Teeuwen. Toen er de eerste keer niet hard genoeg werd gelachen, stopte hij ermee. ‘Als je jezelf zulke hoge eisen oplegt, wordt het wel heel lastig om succesvol te worden’, zegt goede vriend Jeroen van Heiningen. ‘Hij had een goed verhaal, maar het was een bulderlach of niets.’
Schrijven deed hij alleen nog voor anderen. Als freelancer maakte hij bestaande teksten beter. Beleidsnota’s voor het ministerie van Volksgezondheid ontdeed hij van ambtenarenjargon, waarvoor de toenmalige minister Ab Klink hem per mail bedankte.
Tal van drukkers liep hij af, op zoek naar de allerbeste partner voor zijn bedrijf Usem, dat notitiekaartjes verkocht in het formaat van een creditcard. Ze werden door de ‘zelfbenoemd ambassadeur van het handgeschreven woord’ uitgestanst en in doosjes verpakt, met een persoonlijk kaartje erbij. Monnikenwerk, maar niets was te veel voor zijn ‘liefdesbaby’, waarvoor zijn familie nu een nieuwe eigenaar zoekt.
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
In 2011 nam ontwerper Marcel Wanders Usem mee naar de Designweek in Milaan. De Werker was trots, hoewel het hem niet om succes ging, maar om de verbinding tussen mensen. Van commerciële opdrachten wilde hij niets weten, zijn product bracht hij het liefst zelf rond op de racefiets.
De details, daarop focuste hij zich. Met de grote lijnen had hij meer moeite. Vragen over hoe het echt met hem ging, ontweek hij. Van Heiningen: ‘Hij begon nooit uit zichzelf over zijn donkere periodes, en als je hem hiernaar vroeg, probeerde hij het onderwerp zo snel mogelijk op iets luchtigers te brengen.’
Op Twitter kon hij zelf bepalen wanneer en hoe hij met mensen communiceerde. Zo had hij de controle over hoe hij zichzelf liet zien. Meer dan 70 duizend berichten verstuurde hij sinds zijn debuut in 2009, en hij genoot ervan als een tweet ‘viral’ ging.
Maar het contrast met de echte wereld was soms groot, zegt zijn vriendin Eva Lemaier, met wie hij de laatste drie jaar samen was. De twee vonden elkaar in hun liefde voor taal. Samen vroeg naar bed gaan met een boek maakte hen het allergelukkigst.
De laatste maanden woonden ze samen in Den Haag, omdat de tinnitus, waarvan hij al jaren last had, steeds erger werd. Met een vogelgeluiden-app, ventilator en de televisie trachtte De Werker het lawaai te overstemmen. Ronde na ronde liep hij door het bos, 30 duizend stappen per dag.
Zijn laatste woorden schreef hij 30 januari op een usem-kaartje: ‘De herrie in mijn hoofd was niet meer te harden. Weet dat ik nu rust heb.’
Praten over gedachten aan zelfdoding kan bij 113 Zelfmoordpreventie. Bel 0800-0113 of 113 voor een gesprek. U kunt ook chatten op www.113.nl.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden