Mijn dienst was net begonnen toen het traumasein ging. De ambulance was onderweg met een 8-jarig meisje. Een rottweiler had haar aangevallen terwijl zij buiten aan het spelen was. Het agressieve dier had haar zonder aanleiding zwaar toegetakeld aan haar armen, schouder en nek. Haar bovenarm was gebroken, er miste spierweefsel, huid en er was zenuwschade. Beschadigd voor het leven. De paniek in haar ogen en in die van haar ouders zal ik niet snel vergeten.
Helaas is dit meisje niet de enige. Jaarlijks worden er vele mensen behandeld in Nederlandse ziekenhuizen die door zogenaamde hoogrisicohonden zijn aangevallen. Omdat deze honden hun prooi niet meer loslaten als ze eenmaal beet hebben en hun kop krachtig heen en weer schudden (‘prooi schudden’), zijn de letsels desastreus.
Nick Brinkman is plastisch chirurg in het Haga Ziekenhuis te Den Haag.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Ook de psychologische gevolgen en maatschappelijke consequenties zoals zorgkosten, juridische procedures en arbeidsongeschiktheid zijn groot. Maar het gevaar van deze hoogrisicohonden wordt onderschat, en een goede aanpak ontbreekt.
Het feit dat het overgrote deel van het totaal aantal bijtincidenten kleine verwondingen betreft, wordt door tegenstanders van strengere regelgeving stelselmatig gebruikt om het gevaar van hoogrisicohonden te bagatelliseren; andere (laagrisico-)honden zijn namelijk verantwoordelijk voor net zoveel, of meer, bijtincidenten dan hoogrisicohonden.
Waar het echter om zou moeten gaan, is de kleinere groep patiënten met (zeer) ernstig letsel. De dwergschnauzer of pekinees bijt nu eenmaal niet zo snel een arm af. Het zijn hoogrisicohonden (én hun baas) die voor dit soort ernstige letsels verantwoordelijk zijn.
Het ontbreken van goede cijfers over het aantal hondenbeten wordt als argument opgevoerd om geen maatregelen te hoeven nemen. Alhoewel we ons kunnen afvragen of er onderzoek nodig is om aan te tonen dat deze honden gevaarlijk zijn, zijn wij vanuit de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) een registratie begonnen.
Patiënten met ernstige hondenbeten die werden behandeld door een plastisch chirurg werden geregistreerd. In ruim twaalf maanden werden bijna zeventig ernstige verwondingen geteld, variërend van amputaties van lichaamsdelen en mutilatie van het gezicht tot zenuwschade en fracturen. Ongeveer de helft van de slachtoffers waren kinderen of baby’s.
Als we ons hierbij realiseren dat dit soort registraties vaak een onderrepresentatie van de werkelijkheid zijn, ontstaat er een voorzichtig beeld van de omvang van dit probleem. Bovendien wordt een deel van de mensen met ernstige bijtwonden door andere specialisten gezien dan de plastisch chirurg, waardoor ze buiten deze registratie vallen. Aan een completere registratie wordt op dit moment gewerkt.
Maar waarom zijn er zoveel ernstige bijtwonden, en waarom wordt er niks aan gedaan? Daarvoor moeten we kijken naar het verleden. In de jaren negentig kwam er een centraal aangestuurd, doortastend beleid, nadat in korte tijd drie kinderen waren gedood door een pitbull. Er werd een uitsterfbeleid en fokverbod voor pitbulls ingesteld, hoogrisicohonden werden geregistreerd en mochten alleen aangelijnd en met een muilkorf naar buiten.
Omdat goede data over effectiviteit ontbraken, werd deze Regeling Agressieve Dieren in 2008 afgeschaft. De regelgeving werd gedecentraliseerd waarbij de verantwoordelijkheid bij de gemeenten kwam te liggen. Dit heeft geresulteerd in totale afwezigheid van regulering, wat handhaving onmogelijk maakt. Deze onoverzichtelijke situatie waarbij iedereen zomaar een agressieve hond kan aanschaffen, moet een halt worden toegeroepen.
Bovendien is aangetoond dat houderschap van hoogrisicohonden gerelateerd is aan antisociaal en crimineel gedrag. Deze combinatie van zowel hond- als mensfactoren is riskant. Vervang het woord ‘hoogrisicohond’ door ‘vuurwapen’ en het wordt duidelijk dat we een verkeerde weg zijn ingeslagen.
Terwijl bekend is dat agressief gedrag van honden erfelijk is, zegt het ministerie van Landbouw dat er op basis van de beschikbare data geen ras of type hond per definitie als agressief kan worden aangewezen. Derhalve achten zij het niet mogelijk om een juridisch houdbare lijst van agressieve hondenrassen samen te stellen.
Van enkele hondenrassen en typen staat echter als paal boven water dat zij de meeste ernstige slachtoffers maken. Deze notoire bijters horen niet thuis in een wereld waarin wij onze kinderen buiten willen laten spelen. Niemand, laat staan een kind, kan zichzelf beschermen tegen een aanval door een hoogrisicohond. Zo’n aanval komt zowel binnen als buiten vaak uit het niets. Dat is inherent aan het type hond; geen waarschuwing maar van niets naar levensgevaarlijk in een oogwenk.
Zorgprofessionals beschikken doorgaans over weinig hondenkennis en zijn al zeker geen beleidsmakers. Maar wat wij in de dagelijkse praktijk aan ellende tegenkomen veroorzaakt door agressieve honden valt niet langer te negeren. Bescherming hiertegen is een overheidstaak.
Halfslachtige maatregelen zoals een gedragscursus of het opstellen van risicoprofielen voor individuele honden zullen geen zoden aan de dijk zetten. Strikte regulering van hoogrisicohonden moet nu terug op de politieke agenda. Alleen met een gecentraliseerde, brede en eenduidige aanpak kan het aantal ernstig gewonden verminderd worden. Laten we dit regelen voordat we opnieuw in de krant moeten lezen dat er een baby is doodgebeten.
Dit artikel verscheen eerder in Medisch Contact.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden