‘Zit hier een pornografische auteur voor je?’ Schrijver Jean Kwok (haar leeftijd is privé) stelt de vraag, en beantwoordt die zelf door haar hoofd heen en weer te schudden. ‘Een beetje wiet roken, een paar jongens zoenen – is dat pornografie?’ Veel meer gebeurt er niet in haar roman Girl in Translation (2010), zegt ze. En toch is dit boek in een schooldistrict in de Amerikaanse staat Pennsylvania op de zwarte lijst beland – met nog zestig andere boeken.
Sinds vorig jaar zijn er in Republikeinse staten tientallen wetten aangenomen die scholen beletten te praten over seks, gender, ras of slavernij. Boekcensuur past in die trend. Meer dan duizend boeken zijn al verboden, onder druk van rechts-conservatieven, ouders en leraren. Ook gematigde staten als Pennsylvania krijgen er mee te maken. Kwok is deze week in Pennsylvania om haar boek te verdedigen tegenover het bestuur van Central Bucks, het op twee na grootste schooldistrict van de staat.
Over de auteur
Maral Noshad Sharifi is correspondent Verenigde Staten voor de Volkskrant. Ze woont in New York.
De schrijver is naast Chinees en Amerikaans ook Nederlander. Op haar 5de verruilde ze Hongkong voor New York. Ze studeerde aan Harvard en Columbia, ontmoette een Nederlander en streek neer in Voorschoten, waar ze nog altijd woont met haar twee puberzoons.
In Nederland verscheen haar roman onder de titel Bijna thuis. Het gaat over Kim, een Chinees meisje, dat in een arm gezin opgroeit in New York. In een huis vol ratten, zonder centrale verwarming. Op jonge leeftijd werkt ze na school in de sweatshops van Chinatown. Kwok wil dat haar boek, dat in zestien talen is verschenen, van de zwarte lijst af wordt gehaald en niet uit scholen en bibliotheken wordt verwijderd. ‘Zelfs in China is het niet gecensureerd.’
‘Via een Google-alert. Ik wist wel dat er boeken verboden werden in de VS, maar ik had eigenlijk nooit gedacht dat ik iets zou schrijven dat ongeschikt zou worden geacht voor pubers. Ik bedoel: ik doe mijn handen voor mijn ogen bij een Marvel-film.’
‘Ik werd door een van de ouders gevraagd om een verklaring af te leggen. Het voelde goed om over het boek te komen vertellen aan het schoolbestuur. Dit probleem gaat alleen nog maar groter worden in de VS. Een conservatieve wind trekt boeken weg onder de neuzen van scholieren. Het zijn verhalen over liefde, seksualiteit, racisme en migratie. Maar ik was ook bezorgd. Bij een eerdere vergadering was iemand met een wapen de zaal binnengekomen. Er was gelukkig politie aanwezig.’
‘Nee. Als je mijn boek leest, dan is het laatste wat je denkt dat het seksueel of provocerend is. Er worden in veel schooldistricten abstracte regels geformuleerd over wanneer iets gevaarlijk is voor scholieren. Ik denk dat er groepen Amerikanen zijn die niet willen horen over de ervaringen van migranten, zwarte mensen of anderszins gemarginaliseerde groepen. Ze zoeken naar iets seksueels dat zogenaamd gevaarlijk is. Ze hebben vier pagina’s gevonden in mijn boek. In een van de passages overweegt een personage een abortus. In een zoent ze met een jongen. Er komen een paar milde scheldwoorden in voor, niet eens woorden als fuck.’
Dinsdagavond mocht Kwok haar zegje doen. Tijdens de bijeenkomst, uitgezonden via een livestream, vraagt ze het bestuur van het schooldistrict om haar boek, en alle andere op de lijst, niet te verbieden. ‘Een boek brengt je het in het hart en het hoofd van een ander’, zegt ze, in een zaal met tientallen ouders. ‘Het leert je anders naar de wereld kijken.’ Boeken hebben haar gered, zegt Kwok. ‘Ik voelde me in boeken meer gezien dan in mijn leven.’ Het is nog maar de vraag of het schoolbestuur door haar pleidooi overstag gaat.
‘Ik kan me voorstellen dat er ouders zijn die denken hun kinderen zo te beschermen. Maar ik vrees dat zij zich niet bewust zijn van de rechts-conservatieve beweging die erachter zit. Door boeken leren kinderen ook zonder ons te overleven. Als we kinderen jong leren hun ogen te sluiten voor wat de wereld is, dan creëren we nepveiligheid. Iemand die schrijft over seks is niet gelijk een kind aan het groomen. Sommigen beweren zelfs dat boeken kinderen trans of gay maken. We kennen dit van repressieve regimes die verhalen verbieden om de emotionele en intellectuele mogelijkheden van mensen in te perken. Ze doen alsof sommige groepen niet bestaan. Ik wilde uitleggen waarom dit gevaarlijk is.’
‘Ik zag dat het inmiddels ook op lijstjes in andere districten is geplaatst. Ze copy-pasten zwarte lijsten. Zo raak je besmet. Ik ken bibliothecarissen die weigerden een boek te verwijderen. Die kregen dreigmails van ouders. Ik weet niet of mijn komst iets zal uithalen. Niemand op de vergadering heeft me persoonlijk aangevallen en daar ben ik dankbaar voor. Maar ik denk dat ze hun beleid zullen voortzetten. Ook buiten Pennsylvania.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden