Dat Oekraïne alweer energie exporteert, is zeer opmerkelijk. Oekraïne stopte de uitvoer naar Europa oktober vorig jaar, na maandenlange drone- en raketaanvallen op de energie-infrastructuur door het Russische leger. Het was ‘de moeilijkste winter ooit’ aldus minister van Energie Herman Haloesjtsjenko. Iets minder dan de helft van het Oekraïense energienetwerk raakte beschadigd, door grote stroomuitvallen zaten tientallen miljoenen Oekraïners in de kou.
De export is nog lang niet op volle kracht. Om te beginnen wordt alleen stroom uitgevoerd naar Moldavië met een maximale capaciteit van 400 megawatt. Dat kan later meer worden, zei Haloesjtsjenko tegen persbureau AP. Bij een prijs van 100 euro per megawattuur gaat Oekraïne nu 30 miljoen euro per maand verdienen.
Haloesjtsjenko wil ook snel beginnen met de export naar Polen en de capaciteit van het stroomnet naar het buurland uitbreiden van 200 naar 400 megawatt. Daarna zijn Roemenië en Slowakije aan de beurt. Om te voorkomen dat er straks onverhoopt geen stroom genoeg is voor de eigen bevolking, start Oekraïne de export gefaseerd weer op. Maar uiteindelijk wil de minister de uitvoercapaciteit uitbreiden naar 2 gigawatt (2 duizend megawatt).
Met financiële en materiële donaties uit het Westen is het Oekraïne gelukt om het energienetwerk in anderhalve maand te herstellen; eerder werd verwacht dat dit zeker negen maanden zou duren.
De Wereldbank heeft becijferd dat de Russen voor miljarden aan schade hebben aangericht. Alleen al het aanleggen van nieuwe transformatoren, waarvan Rusland er tientallen verwoestte, kostte bijna 2 miljoen euro per stuk. Volgens het Oekraïense leger waren de Russische aanvallen vooral bedoeld om de moraal te breken van Oekraïense burgers en soldaten. Dat is niet gelukt; elektriciteitsmedewerkers werkten vaak de klok rond om de energievoorziening te herstellen. In Kyiv hingen posters met foto’s van elektriciteitsmonteurs om ze te bedanken voor hun harde werk.
De aanvallen kwamen bovendien als een boomerang terug in het gezicht van Rusland: volgens The New York Times waren zij een belangrijk argument voor westerse landen om de luchtverdedigingssystemen te leveren waar Oekraïne al sinds het begin van de oorlog om vroeg. Dankzij die nieuwe verdedigingssystemen en door het analyseren van het patroon achter de aanvallen nam het effect daarvan snel af, zei baas van nationale energiemaatschappij Ukrenergo Volodymyr Koedrytsky vorige maand.
Het netwerk is nog niet af, belangrijke verbindingen moeten nog worden hersteld. Dat wil Oekraïne voor een deel financieren met het geld dat het verdient met de export van energie naar Europa. Volgens minister Haloesjtsjenko kan Oekraïne nu weer volledig voorzien in de eigen energiebehoefte. Relatief warm winterweer, een landelijke afname van het energiegebruik met 30 procent en investeringen in herbruikbare energie helpen daarbij.
Ongeveer de helft van de energie die Oekraïne opwekt, is volgens het Internationaal Energieagentschap afkomstig van kerncentrales. Een kwart komt van kolen. Volgens de in Kyiv gestationeerde denktank Dixie Group kan Europa profiteren van energie-import uit Oekraïne. ‘Het verhoogt de concurrentie op de Europese markt, verlaagt de prijzen en vergroot de energiezekerheid’, zegt energieanalist Olena Pavlenko tegen AP. ‘Dit is een goede start van het begin van een sterke zakenrelatie tussen Oekraïne en de Europese Unie.’
Voorheen was Oekraïne een belangrijke schakel in de doorvoer van Russisch gas naar Europa, maar door de aanleg van de Nord Stream-pijpleidingen was die stroom in 2014 al gehalveerd. Door de oorlog stokte die doorvoer volledig.
Voor de invasie deelden Oekraïne Moldavië, Rusland en Wit-Rusland gezamenlijk een energienetwerk. Vlak na het begin van de Russische invasie in februari van vorig jaar, begonnen de EU, Oekraïne en Moldavië met het gelijkschakelen van de energiekabels tussen deze landen. Deels was dit om het stoppen van de toevoer van Russisch gas naar Oekraïne te compenseren, maar ook om de export van Oekraïense energie naar Europa mogelijk te maken.
Vanaf juni vorig jaar begon Oekraïne met het exporteren van gas naar Europa, ook toen met een capaciteit van 400 megawatt. De Oekraïense regering sprak destijds de hoop uit jaarlijks 3 miljard euro te verdienen met de export.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden