Je wordt er even net zo moedeloos van als de vrouwelijke advocaat en mensenrechtenactivist in Continuous Black, de documentaire van de Iraanse Niloofar Azimian. Ze moet soms haar hoofd ondersteunen, zo vaak heeft ze de verhalen al gehoord: streng religieuze vrouwen die jong zijn uitgehuwelijkt aan een veel oudere man, die mishandeld werden, eigenlijk willen scheiden, en dan toch, als hun eigen dochter 15 is, niets doen om haar zo’n leven te besparen.
Toch zijn we niet voor moedeloosheid in de Amsterdamse Melkweg. Terwijl de feministische opstand, die in september 2022 in Iran oplaaide, grotendeels uit de media is verdwenen, is daar een kleine maar indrukwekkende tentoonstelling van vrouwelijke kunstenaars uit Iran en de Iraanse diaspora. Qoqnoos, samengesteld door de Iraanse kunstenaar Tina Farifteh, toont videokunstwerken, documentaires en installaties over Iraanse vrouwen in verzet. En zoals uiteindelijk in Continuous Black zal blijken: ze laten zich niet klein krijgen.
Kijk naar de fotoserie van de jonge vrouwelijke skaters en zie hoe ze hun ruimte opeisen. Naar de installatie van tapijten met geweven boodschappen om vrouwen te empoweren. Loop naar het verste hoekje van de zaal, waar de zuurstokkleuren van een beeldscherm spatten. Daar zie je iets dat lijkt op een nagelsalon, maar dan supergestileerd. De ene na de andere hand wordt neergelegd, de nepnagels met de grootste zorgvuldigheid gelijmd, geveild, gelakt en met glitters bestrooid. Terwijl de camera gericht blijft op de handen, hoor je op de hoofdtelefoon Iraanse vrouwen vertellen over hun kleine daden van verzet tegen het regime.
Fereshteh’s Beauty Salon heet de korte documentaire van Nastaran Razawi Khorasani en Davy Pieters, in Nederland bekend als theatermakers. In 2019 reisden ze samen door Iran. ‘We waren verrast’, licht Razawi Khorasani telefonisch toe, ‘ om in een dictatuur met zo weinig vrijheid constant mensen te zien die hun vrijheid organiseerden, hoe klein ook. En hoeveel plezier ze daaruit haalden. Dat inspireerde ons.’
In Nederland bouwden Razawi Khorasani en Pieters een setje van een nagelstudio – een van de plekken in Iran waar vrouwen samenkomen en elkaar dit soort verhalen vertellen, en monteerden ze gesprekken die ze met Iraanse vrouwen voerden, in Iran en in Nederland, in de beelden.
Hoor de wat oudere vrouw in Fereshte’s Beauty Salon smakelijk vertellen hoe ze eens als student door een seksegenote van de zedenpolitie werd aangehouden omdat ze met een zelfgemaakte lichtgrijze jas over straat ging. Terwijl iedereen zwart droeg. Wat er mis was, vroeg ze, waar op het ene na het andere argument volgde (‘je bent zo vrolijk’). Uiteindelijk besluit ze: alles is mis. De vrouw lacht er hartelijk om.
Mooie vondst, om de vrijheid die wordt veroverd te verbeelden door haar steeds op die paar centimeter nagel zo uitbundig te vieren. Ook al is de opstand in Iran inmiddels grotendeels neergeslagen, zegt Razawi Khorasani, er gaan nog steeds vrouwen ongesluierd de straat op. Het is zoals de ondertitel van de tentoonstelling luidt: You can’t burn women made of fire.
Qoqnoos – You can’t burn women made of fire. Melkweg, Amsterdam, t/m 24/5.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden