Een financieel massavernietigingswapen is soms sterker dan een militair afschrikmiddel. Sinds 1945 garandeert de dollar de financiële suprematie van de VS in de wereld, net zoals de atoombom de militaire en politieke. Alleen heeft een aantal andere landen ook dit wapen.
Voor de dollar heeft de rest van de wereld nooit een eigen tegenhanger kunnen creëren. Het lukte niet met de yen, de euro of de yuan. De dollar is de enige reservevaluta van de wereldeconomie. Niet alleen wordt de mondiale handel – van olie en graan tot chips – afgerekend in dollars, ook houden bijna alle landen, instituten en multinationals in de wereld hun spaarpotjes aan in dollars.
Dat is een zegen voor de VS, omdat niemand de dollar kan laten vallen. De Amerikanen kunnen zich straffeloos handelstekorten veroorloven, terwijl ieder ander land hierdoor zou worden gedwongen te bezuinigen of de geldkraan dicht te draaien. De Amerikanen kunnen zogezegd royaal boven hun stand leven.
Maar behalve een zegen is het voor de VS ook een vloek. De overgewaardeerde dollar leidt ertoe dat importen goedkoop zijn en op exporten een hoge heffing ligt. Donald Trump zag de sterke dollar zelfs als oorzaak voor de teloorgang van de Amerikaanse industriële productie.
Maar het probleem kon hij niet verhelpen, ondanks draconische importheffingen. Biden lukt dat mogelijk wel. Die heeft zoveel machtige economieën tegen zich in het harnas gejaagd dat ze na bijna acht decennia een eind willen maken aan de dollardominantie. ‘De de-dollarisatie van de wereld staat in de overdrive’, zo schreef de financiële website Zero Hedge.
Tijdens de top van de zogenoemde Brics (Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika) in augustus moet een nieuwe ‘digitale’ munt worden gelanceerd, waarin deze landen handelstransacties kunnen betalen. China en Brazilië kondigden onlangs aan hun onderlinge handelsverkeer in het vervolg in eigen valuta te verrekenen in plaats van in dollars. De Asean-naties – het handelsblok waar ook landen als Indonesië, Maleisië, Thailand en Vietnam deel van uitmaken – verklaarden eind maart de afhankelijkheid van de dollar te willen verminderen. China heeft voor het eerst ook aankopen van vloeibaar gas (lng) uit de Verenigde Arabische Emiraten kunnen afrekenen in yuans. Kenia betaalt Saoedi-Arabië voor de olie nu in de eigen valuta.
Deze signalen blijven niet onopgemerkt op de financiële markten. De goudprijs is gestegen tot 2.000 dollar per ounce en de bitcoin is ondanks alle schandalen weer boven de 30.000 dollar gekropen. De zogenoemde Dxy, de dollarindex vergeleken met die van een mandje van andere munten in de wereld, staat op het laagste punt in twee maanden. Voor de euro moeten de Amerikanen nu bijna 1,10 dollar neertellen.
Koersen gaan vaker op en neer, meestal als gevolg van monetaire maatregelen zoals renteveranderingen. Maar nu is er een periode van ijzige politieke relaties aangebroken die de wereldsuprematie van de dollar kan breken. Het verschil met de vorige Koude Oorlog was dat de niet-westerse landen nu economisch veel machtiger zijn. Zelfs de dollardominantie is niet voor de eeuwigheid gegarandeerd.
Source: Volkskrant