Egypte, een van Amerika’s trouwste bondgenoten in de Arabische wereld, wilde Rusland helpen in de oorlog tegen Oekraïne. Volgens een geheim stuk in handen van The Washington Post zouden de VS erachter zijn gekomen dat president Abdel al-Sisi onlangs opdracht heeft gegeven om 40 duizend raketten aan Moskou te leveren. Sisi wilde de levering geheim houden ‘om problemen met het Westen te voorkomen’. Ook overwoog Egypte, dat elk jaar voor zo’n 1,3 miljard dollar aan militaire steun van de VS krijgt, granaten en kruit aan de Russen te geven.
Een andere Amerikaanse bondgenoot, Zuid-Korea, is boos over een gesprek tussen twee hoge Zuid-Koreaanse presidentiële functionarissen dat de VS zouden hebben opgepikt. Ze bespraken een Amerikaans verzoek aan Seoul om munitie te leveren, die Washington wilde doorsturen naar Oekraïne. Omdat Zuid-Korea geen wapens levert aan landen in oorlog, stelde een van hen voor dit beleid te omzeilen door de munitie te leveren aan Oekraïne-bondgenoot Polen. Warschau zou de wapens daarna doorsturen naar Kyiv, aldus een geheim stuk.
Over de auteur
Stieven Ramdharie is ruim 20 jaar buitenlandredacteur van de Volkskrant met defensie als belangrijkste specialisme.
Net als Egypte en andere Amerikaanse bondgenoten die nu in de stukken te kijk worden gezet, vraagt Seoul zich af of het wordt afgeluisterd door de VS. De Amerikaanse minister van Defensie Lloyd Austin belde dinsdag met zijn collega in Seoul. Volgens Zuid-Korea is een deel van het gewraakte stuk gemanipuleerd, maar welk deel werd niet gemeld.
Andere gelekte documenten wekken de suggestie dat de Amerikaanse inlichtingendiensten goede bronnen hebben in het Russische leger en zo Kyiv konden waarschuwen voor geplande aanvallen. Opmerkelijk is ook de onthulling dat de Russische huurlingengroep Wagner, die meevecht in Oekraïne en actief is in Afrika, Haïti wilde helpen bij de bestrijding van de vele criminele bendes in het land. Ook wilde de groep wapens kopen van Turkije, lid van de Navo.
Nog niet, maar in Washington is het alle hens aan dek. Het ministerie van Justitie is een onderzoek gestart, het Pentagon en de spionagediensten proberen te achterhalen wie de bron is en het Congres eist opheldering.
Op vrijdag, toen The New York Times het lek wereldkundig maakte, werd geopperd dat de Russen verantwoordelijk waren. Sindsdien groeit in de VS de verdenking dat de boosdoener moet worden gezocht onder een van de honderden personen die dagelijks deze vertrouwelijke informatie in handen krijgen. Het zou een ambtenaar kunnen zijn van de Nationale Veiligheidsraad, het Pentagon of van een van de vele spionagediensten. Of zelfs iemand verantwoordelijk voor de vernietiging van geheime documenten.
De stukken verschene vorige maand voor het eerst op het onlineplatform Discord, dat populair is bij gamers. De documenten, waarvan sommige zijn voorzien van de classificatie ‘top secret’, werden gefotografeerd tussen magazines en andere spullen. Sommige zijn gekreukeld, alsof ze snel werden verstopt.
Veel stukken zijn afkomstig van de Joint Staff, de hoogste militairen die de president adviseren, en het lijkt te gaan om materiaal voor briefings. Het Pentagon onderzoekt nu wie betrokken is bij deze stroom geheime informatie.
Oud-directeur Pieter Cobelens van de militaire inlichtingendienst MIVD is voorzichtig. ‘Als het waar is dat het lek uit de VS komt, dan is de schade heel groot. Het kan ook een Russisch rookgordijn zijn. Wij weten het gewoon niet. De enige partij die weet of deze stukken waar zijn, zijn de Oekraïners. Zij weten goed of hun militaire voorraden opraken, zoals in de stukken wordt beweerd.’
Rusland kreeg de afgelopen dagen een inkijkje in de Oekraïense voorbereidingen voor het voorjaarsoffensief en de steun daarbij van het Westen. Het Russische opperbevel kon ook lezen hoe kwetsbaar Kyiv is. Zo dreigt de Oekraïense luchtverdediging flink te worden verzwakt, omdat in mei het arsenaal S-300-raketten zal opraken. Als dit inderdaad zo is, kan Rusland overgaan tot het op grotere schaal inzetten van de luchtmacht.
Het gelekte stuk waarin dat staat, dateert echter van februari. Onduidelijk is of Oekraïne daarna een nieuwe partij S-300’s heeft gekregen. Russische militaire bloggers waarschuwen Moskou niet overmoedig te raken en wijzen erop dat het lek mogelijk een val is.
Ook in de VS werd de afgelopen dagen benadrukt dat veel informatie gedateerd is en dat de voorbereidingen voor het offensief gewoon doorgaan. Oud-officier Ryan denkt dat de onthullingen evenwel fnuikend zijn voor het moreel van de Oekraïners. ‘Deze lekken zijn een nachtmerrie voor de soldaten die proberen stand te houden. Ze verdienen beter.’
Het lek van naar schatting honderd geheime documenten is het grootste van het laatste decennium. Maar het heeft niet de omvang van het WikiLeaks-schandaal uit 2010, toen soldaat Chelsea Manning driekwart miljoen stukken lekte. Ook is het niet te vergelijken met de publicatie in 2013 van de geheime stukken die Edward Snowden ontvreemdde bij de spionagedienst NSA.
Net als toen maakt dit lek duidelijk dat de VS zelfs hun trouwste bondgenoten in de gaten houden. Ook valt eruit af te leiden hoe Washington aan zijn inlichtingen komt en denkt over tal van conflicten. De Russen zullen het materiaal doorspitten om erachter te komen wie de bronnen van de Amerikanen zijn. In die zin kan het lek een gevaar vormen voor hen.
Daarnaast moet Washington de gemoederen van bondgenoten kalmeren, nu blijkt dat ze zelf doelwit van spionagepraktijken zijn geweest, tot aan de Oekraïense president Volodymyr Zelensky aan toe. ‘Dit is een droom die uitkomt voor Poetin en Xi’, twitterde de Australische generaal-majoor b.d. Mick Ryan, verbonden aan de denktank CSIS.
De VS, in het bijzonder de NSA, komen aan veel informatie door gesprekken te onderscheppen en af te luisteren. Luisteren ze daarbij zelfs het presidentiële kantoor af, vraagt Zuid-Korea zich nu af. ‘Als dit waar is, is het teleurstellend en schadelijk voor de alliantie tussen de VS en Zuid-Korea, die gebaseerd is op vertrouwen’, aldus oppositieleider Lee Jae-myung.
Ter relativering: dat geluid klonk een aantal jaar geleden ook toen er berichten verschenen dat de VS zelfs bondskanselier Angela Merkel afluisterden. De woede daarover hield niet lang aan. Daarvoor hebben de bondgenoten elkaar te hard nodig.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden