Voor de pandemie rekenden centrale banken in westerse landen jarenlang met zeer lage rentes. De Europese Centrale Bank (ECB) hanteerde sinds 2014 zelfs een negatief rentepercentage. Met dat goedkope geld wakkerden centrale banken de economie aan en probeerden ze de inflatie omhoog te duwen, richting het gewenste niveau van 2 procent. De lage rente had ook negatieve gevolgen: de huizenprijzen explodeerden, investeerders namen grotere risico’s en spaarders en pensioenfondsen haalden nauwelijks nog rendement.
In het afgelopen jaar hebben centrale banken het rentepeil juist flink verhoogd, tot 3 procent in de eurozone. Ze deden dat om de inflatie te beteugelen, die vanwege de pandemie en de oorlog in Oekraïne tot recordhoogte was gestegen. Volgens de economen van het IMF is dat echter tijdelijk, en is een lage rente binnenkort weer nodig om de wereldeconomie aan te zwengelen.
Over de auteur
Maarten Albers is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Dat die lage rente ons voorland is, concludeert het IMF na berekening van de natuurlijke rente, het theoretische niveau waarop de rente de economie stimuleert noch afremt, en waarop de prijzen stabiel blijven. Die natuurlijke rente is een belangrijk richtsnoer voor centrale banken, en is in ontwikkelde economieën in de afgelopen decennia gestaag gedaald. Volgens het IMF zijn lage productiviteitsgroei en een vergrijzende bevolking daar de belangrijkste oorzaken van.
Hoogleraar politieke economie Jakob de Haan (Rijksuniversiteit Groningen) onderschrijft in principe de logica van het IMF. ‘Productiviteit en demografie duwen de natuurlijke rente al decennia naar beneden. Die trend is niet wezenlijk veranderd, de huidige rentestijging is echt tijdelijk.’
Tegelijkertijd wijst hij op drie ontwikkelingen die volgens het IMF de natuurlijke rente alsnog omhoog zouden kunnen buigen: groeiende overheidsschulden, benodigde investeringen ten behoeve van de energietransitie en een fragmentatie van de wereldeconomie. De Haan acht het alternatieve scenario waarin alle drie deze factoren een rol gaan spelen ‘minstens zo waarschijnlijk’ als het basisscenario van het IMF. ‘Dat zou een trendbreuk betekenen, met een stijging van de rente, of in ieder geval geen verdere daling.’
De Haan gaat er dus van uit dat de rente zich stabiliseert op een hoger niveau dan voor de pandemie. ‘Dat zou ook goed zijn’, zegt hij. ‘Die hele lage rentes, daar kleven toch ook allerlei nadelen aan. Niet in de laatste plaats voor spaarders.’
Lage groei, aanhoudende inflatie
In zijn dinsdag gepubliceerde World Economic Outlook voorspelt het IMF dat de wereldwijde economische groei dit jaar op 2,8 procent uitkomt, iets lager dan in 2022. Ook in de komende jaren blijft de wereldeconomie volgens het IMF relatief langzaam groeien. Ondertussen blijkt de inflatie hardnekkiger dan verwacht; het IMF voorspelt dat het nog tot 2025 duurt totdat die weer op het gewenste niveau van 2 procent ligt. Pas daarna zal de rente dalen tot het niveau van voor de pandemie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden