Door de extreem gestegen gasprijs bedroeg de omzet van het bedrijf 12 miljard euro, vier keer zoveel als een jaar eerder. Dat leverde een nettowinst op van 4,3 miljard. Daarnaast heeft EBN 5,5 miljard euro aan belastingen betaald, waarvan 3 miljard euro via de tijdelijke ‘solidariteitsheffing’ voor fossiele bedrijven. Het is met afstand de grootste afdracht die EBN de afgelopen tien jaar voor de staat opleverde.
‘Het was in vele opzichten een heel uitzonderlijk jaar’, zegt EBN-topman Jan Willem van Hoogstraten als hij samen met minister voor Klimaat en Energie Rob Jetten (D66) terugblikt op 2022. Zo was er de nieuwe taak die EBN kreeg, toen een jaar geleden de bommen op Oekraïne neer begonnen te dalen. Het bedrijf moest ervoor zorgen dat Nederland in de winter niet zonder gas zou komen te zitten. Een klus die de staat aanvankelijk veel geld leek te gaan kosten. Maar nu het gasjaar op 31 maart is afgerond, is duidelijk dat EBN er juist 75 miljoen euro aan heeft verdiend.
Jetten: ‘Binnen Europa hadden we toen net afgesproken dat alle lidstaten hun gasopslagen in de zomer voor 90 procent zouden vullen. Die 7 miljard euro was in het scenario dat wij al dat gas zelf zouden moeten kopen tegen zeer hoge prijzen en later voor veel minder weer zouden moeten verkopen. Het kabinet was unaniem bereid dat te doen. Whatever it takes eigenlijk.’
Over de auteur
Tjerk Gualthérie van Weezel schrijft voor de Volkskrant over energie en de impact van de energietransitie op het dagelijks leven.
De aandacht ging destijds ook direct naar de gasopslag Bergermeer, een leeggepompt gasveld bij Alkmaar. EBN is voor 40 procent eigenaar van die opslag en staatsbedrijf TAQA uit Abu Dhabi heeft de andere 60 procent. Het Russische Gazprom heeft 40 procent van de opslag gehuurd. Al in de zomer van 2021 was duidelijk dat de Russen die ruimte niet vulden. ‘Wij waren daar toen al bezorgd over’, zegt Van Hoogstraten. ‘Maar de strategie die erachter zat hebben we niet doorzien, omdat meer bedrijven stopten met vullen’, zegt Jetten.
Jetten: ‘Ja. De Russen dreven de gasprijs op en maakten Europa kwetsbaar voor gastekorten in de winter. Dus moesten we zo snel mogelijk de voorraden vullen. Ook Bergermeer, ook die ruimte van Gazprom.’
Jetten: ‘We hebben verschillende scenario’s bekeken met de vraag hoe we de opslagen zo snel en goedkoop mogelijk konden vullen. Dat was uiteindelijk een regeling die stimuleerde dat alle bedrijven die ruimte hadden gehuurd in de opslag, die ruimte volledig zouden benutten. EBN kreeg daarnaast geld om de ruimte van Gazprom te vullen.
Van Hoogstraten: ‘Dat gas sloegen wij op, maar verkochten we wel direct door aan partijen die het dan in de winter van ons zouden krijgen. Die handel heeft uiteindelijk dus geld opgeleverd.’
Jetten: ‘En door de ontwikkeling van de gasprijs heeft die stimuleringsregeling voor bedrijven ook amper geld gekost.’
Van Hoogstraten: ‘Ja, wij zijn daarbij eigenlijk een soort buffer. Alles wat commerciële partijen niet vullen, dat gaan wij doen. Maar er is nu veel interesse van bedrijven, dus wij verwachten dat wij weinig hoeven bij te springen. Intussen zijn wij ook bezig met de verdere toekomst. Door de energietransitie wordt opslag steeds belangrijker. Niet alleen van aardgas, maar ook van waterstof, warmte en van elektriciteit. Voor de leveringszekerheid wil je daar als overheid grip op hebben.
Jetten: ‘Ja, daarin zijn we nu wel flink wakker geschud. Daarom is de rol van EBN ook zo belangrijk.’
Van Hoogstraten: ‘Ja, al zie je dat de gaswinning in de Nederlandse kleine velden op dit moment zo’n 15 procent per jaar afneemt, dat is een natuurlijk verloop omdat de voorraden op de Noordzee opraken.’
Van Hoogstraten: ‘Europa is nu al veel te afhankelijk van import van gas. En eigen gas is goed voor de staatskas. Maar daarnaast is het ook voor het klimaat beter om Nederlands gas te gebruiken. Het vloeibare gas (lng) dat we nu importeren heeft een 30 procent hogere CO2-voetafdruk dan Noordzeegas, door alle energie die het kost om het vloeibaar te maken en te vervoeren. Bij Amerikaans schaliegas, dat we nu veel importeren, is het nog erger. Dat is heel energie-intensief om te winnen en er komt ook nog eens veel methaan bij vrij, een zeer sterk broeikasgas.’
Jetten: ‘We hebben zeker wat van een verslaafde als het gaat om fossiele brandstoffen. Maar je krijgt die afhankelijkheid nu eenmaal niet in één keer omgebogen.’
Van Hoogstraten: ‘We hebben de komende vijftien jaar nog veel gas nodig. En als we nu een nieuw veld in de Noordzee ontwikkelen, is dat binnen die periode echt helemaal leeg. Dus het is niet alsof we de verslaving extra lang in stand houden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden