Oeigoeren en gevluchte dissidenten kregen al eerder te maken met de lange arm van China, maar niet eerder werd een journalist in het Westen bedreigd en geïntimideerd, zoals Volkskrant-journalist Marije Vlaskamp overkwam.
We waren eraan gewend dat correspondenten in China worden gehinderd bij hun werk, enkelen van hen werden zelfs het land uitgezet, nu blijken ook journalisten in Nederland het mikpunt te zijn. Dat raakt ons professioneel en persoonlijk. Het is een verbijsterende aanval op een geliefd en gewaardeerd collega en een onacceptabele inbreuk op de persvrijheid.
Het is ook een symptoom van een wereld die uiteenvalt in verschillende werkelijkheden die met steeds meer agressie worden verdedigd. Machtige heersers als Vladimir Poetin en Xi Jinping vergiftigen hun bevolking met hun hoogstpersoonlijke idee van de werkelijkheid. Dissidente geluiden worden steeds harder onderdrukt. Binnen de eigen landsgrenzen gebeurt dat met indoctrinatie en harde hand, buiten de landsgrenzen met psychologische oorlogsvoering, die vaak grotendeels onzichtbaar blijft, maar niet minder effectief is. Ze gaan hierbij steeds schaamtelozer te werk.
Rusland gaat het verst. Met de opsluiting van Evan Gershkovich, correspondent voor The Wall Street Journal, laat Poetin zien dat hij geen grenzen meer kent bij het beschermen van zijn eigen waarheid. Tegelijkertijd probeert Rusland met digitale oorlogsvoering de democratie in het Westen te ondermijnen.
Chinezen gaan minstens zo geraffineerd te werk, leert de bedreiging en intimidatie van Vlaskamp. Ze opereren in het buitenland onder de naam Verenigd Front, een organisatie met een onduidelijke gezagsstructuur. Door digitale vermommingen is het onmogelijk te achterhalen wie de afzenders van de bedreigingen precies zijn. Dankzij het internet kunnen ze vanuit China en Hongkong werken, waar ze ongrijpbaar zijn voor de Nederlandse justitie.
Het doel is het aanwakkeren van een verlammende angst en verwarring, zodat dissidenten en journalisten worden ontmoedigd om zich kritisch over China uit te laten. Marije Vlaskamp, die achttien jaar correspondent in China is geweest en het land als geen ander kent en doorgrondt, moest monddood worden gemaakt.
Het is een groot verlies als een kritische, deskundige blik op China wordt gesmoord. Het beeld van China in het Westen zou eendimensionaler worden, wat slecht zou zijn voor het onderling begrip en dat zou vooral ook slecht zijn voor China zelf. Een land dat niet kritisch naar zichzelf laat kijken, isoleert zich. Het snelgroeiende wantrouwen van de VS kan niet los worden gezien van de persbreidel die Xi Jinping heeft doorgevoerd.
Zoals een gezonde democratie een gedeelde werkelijkheid nodig heeft, is ook de internationale rechtsorde gebaat bij een gemeenschappelijk idee van de werkelijkheid. De trieste waarheid is dat de werkelijkheden van de wereldmachten steeds minder raakvlakken hebben.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de bedreiging en intimidatie van Vlaskamp in stevige bewoordingen veroordeeld, en bij de Chinese ambassade om opheldering gevraagd. Dat is een belangrijk signaal. Maar er is ook concrete actie nodig, bijvoorbeeld in de vorm van een meldpunt voor intimidatie en bedreiging van immigranten door het land dat ze zijn ontvlucht.
De regering mag niet laten gebeuren dat burgers in Nederland door China of andere landen worden lastiggevallen. Ze mag vooral ook niet toestaan dat de autocraten ons beeld van de werkelijkheid nog verder manipuleren.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden