Journalistiek onderzoekscollectief Bellingcat heeft het spoor van een aantal documenten weten terug te volgen tot 4 maart. Op het bij gamers populaire platform Discord had een groepje Minecraftspelers ruzie, waarna een van de spelers tien documenten op het net zette met de mededeling: ‘Hier heb je wat gelekte documenten.’
Waar deze gamer ze had opgedoken is niet bekend. Wel is duidelijk dat in de weken die volgden steeds meer materiaal verscheen via kanalen als 4Chan en Telegram. ‘Geprinte pagina’s, opengevouwen en gefotografeerd’, aldus de BBC, die zegt twintig van de bijna honderd documenten te hebben bestudeerd. Sommige dragen het opschrift ‘Geheim’ of ‘Top Secret’, andere ‘Nofor’ wat staat voor ‘no foreigners’, oftewel niet bestemd voor buitenlandse ogen.
Over de auteur
Michel Maas is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij oorlogsverslaggever en correspondent in Oost-Europa en in Zuidoost-Azië.
Veel documenten schetsen een zeer gedetailleerd beeld van de situatie in Oekraïne. De BBC heeft een kaart onder ogen gehad die een tijdlijn geeft van de vorst en de bodemgesteldheid bij het vorderen van de lente in Oekraïne. Deze informatie is belangrijk in verband met een alom verwacht lente-offensief van Oekraïense troepen – al zal ook het Kremlin vermoedelijk over dezelfde bodemgegevens beschikken.
Gevoeliger zijn stukken die inzicht geven in de aan Oekraïne verleende hulp uit het buitenland, waaronder aanwezigheid van tientallen westerse militaire adviseurs (onder wie een Nederlandse militair), hoeveelheden tanks, pantserwagens en artillerie die het Westen stuurt. Ook blijkt uit de documenten welke Oekraïense brigades gevechtsklaar zijn voor een lente-offensief.
Nog gevoeliger liggen de stukken die een wat somber beeld schetsen van de staat van de Oekraïense verdediging. Daaruit blijkt dat de voorraden munitie en afweerraketten slinken en dat Oekraïne zuinig moet zijn: het moet de beschikbare luchtverdediging steeds dunner uitsmeren over het hele land, en daarbij telkens de afweging maken of het burgers, kritische infrastructuur of de troepen aan het front wil beschermen.
Van de honderd online ontdekte documenten is er volgens de BBC zeker één waarmee duidelijk is geknoeid. Dat is het stuk waarin schattingen van de verliezen aan Russische en Oekraïense kant worden genoemd. De VS schatten dat aan Russische kant zeker 61.000 tot 71.500 militairen zijn gedood en aan Oekraïense kant 16.000 tot 17.500. In het document, dat op Telegram verscheen, lijken deze aantallen (nogal ‘onhandig’, volgens de BBC) te zijn verwisseld. Rusland zou daardoor aanzienlijk minder doden te betreuren hebben dan Oekraïne. Dat staat haaks op alle bestaande informatie, volgens welke Rusland verreweg de zwaarste verliezen lijdt.
De herkomst van de documenten is nog onduidelijk, maar zeker een deel van de stukken ging de afgelopen maanden rond in het Amerikaanse Pentagon. The Washington Post citeert een anonieme bron bij Defensie die zegt dat veel van de stukken kennelijk zijn gemaakt als informatiemateriaal voor generaal Mark A. Milley, voorzitter van de Amerikaanse chefs van staven. Ze zouden niet alleen aan hem en zijn naaste omgeving zijn overhandigd, maar in bredere kring zijn verspreid onder mensen ‘met de vereiste veiligheidsmachtiging’, aldus de krant.
Het nu ontdekte lek is het grootste sinds het begin van de oorlog in Oekraïne, veertien maanden geleden. Op dit moment wordt onderzocht of de Oekraïnestukken echt veel nieuws bevatten voor het Kremlin.
Enkele van de gelekte documenten geven een pijnlijk inkijkje in de werkzaamheden van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA, aldus The Washington Post. Deze stukken bevatten gegevens over het rekruteren van agenten die meeluisteren bij gesprekken die ‘achter gesloten deuren’ worden gevoerd met bezoekende staatshoofden. Ook onthullen de documenten dat mogelijk zelfs de bevriende Israëlische geheime dienst Mossad in de gaten werd gehouden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden