‘Een aantal jaar geleden werden er boomkikkers en knoflookpadden gesignaleerd in de duinen van West-Nederland. Van nature leven zij alleen in het oosten en het zuiden van het land. Daarom onderzocht ik, samen met zeven andere studenten, welke soorten boomkikkers en knoflookpadden in de Nederlandse duinen leven en waar ze oorspronkelijk vandaan komen.
‘Van tevoren wisten we al dat de kikkers en de padden niet op een natuurlijke manier in de duinen waren terechtgekomen. Amfibieën verspreiden zich nooit over zulke lange afstanden. Ze komen ook niet zomaar uit de lucht vallen. Dit moest de schuld zijn van mensen.
‘Eerst verzamelden we materialen van kikkers en padden. We gingen met schepnetten en wattenstaafjes de natuur in om voorzichtig speeksel en huidslijm af te nemen van boomkikkers en knoflookpadden.
‘Vervolgens analyseerden we specifieke stukjes in het dna van de dieren. Die stukjes kun je zien als een soort genetische streepjescode: als je ze scant, krijg je informatie over de precieze soort en de afkomst van een dier.
‘Tot onze grote verrassing bleken er drie soorten boomkikkers in de duinen te leven. Een ervan, de Europese boomkikker, hadden we verwacht, want die komt ook in andere gebieden van Nederland voor. Maar we kwamen ook de Italiaanse boomkikker en de Oostelijke boomkikker tegen. De Italiaanse boomkikker heeft zijn oorsprong in Italië en de Oostelijke boomkikker in Lesbos, Griekenland.
‘De knoflookpadden waren allemaal van dezelfde soort, de soort die ook van nature in Nederland leeft. Toch hebben ook de knoflookpadden een buitenlandse achtergrond. We zagen in hun streepjescode dat ze oorspronkelijk uit Oost-Europa komen.
‘Waarschijnlijk zijn de amfibieën via de exotische huisdierenhandel in Nederland terechtgekomen. Vervolgens hebben eigenaren hun kikkers en padden uitgezet. Daar kunnen meerdere beweegredenen voor zijn. Soms hebben mensen er te veel, weten ze niet wat ze ermee moeten doen, of vinden ze de natuur een betere plek voor hun huisdier.
‘Onze ontdekking heeft belangrijke implicaties voor de oorspronkelijke amfibiepopulaties in de Nederlandse duinen. De exoten kunnen met hen concurreren om leefgebied en voedsel. Zo leeft de knoflookpad in hetzelfde gebied als de Nederlandse rugstreeppad. Het is onbekend wat de uitbreiding van de knoflookpad voor de rugstreeppad zal betekenen.
‘Daarnaast kunnen de buitenlandse populaties kruisen met de Nederlandse populaties. Dat leidt tot genetische vervuiling van de Nederlandse amfibieën. Als de buitenlandse stukjes dna de overhand krijgen, kunnen we zelfs unieke Nederlandse dna-profielen verliezen en is er minder genetische variatie in het algemeen. Daar kan de soort minder sterk van worden.
‘Een ander gevaar is dat geïmporteerde dieren ziekten kunnen overdragen. In sommige gebieden heersen virussen en schimmels die dodelijk kunnen zijn voor amfibieën. Dat is een groot gevaar: door dit soort ziekten zijn er al diersoorten uitgestorven. Ten slotte kunnen verschillende amfibieën soms zelfs op elkaar gaan jagen.
‘De buitenlandse kikkers en padden vormen dus een probleem dat we niet kunnen negeren. Zelfs als de exotische dieren van dezelfde soort zijn, kunnen ze onze Nederlandse populaties bedreigen.
‘Er zullen altijd mensen zijn die denken dat hun ene kikkertje geen kwaad kan. Maar amfibieën kunnen zich ontzettend snel vermeerderen. Daarom proberen we zo veel mogelijk aandacht te trekken voor dit probleem. Mensen die weten hoeveel kwaad het kan, zullen hopelijk wel twee keer nadenken voordat ze hun amfibieën uitzetten.’
Nienke Prins studeert biologie aan de Universiteit Leiden. Haar bachelorstage was een samenwerking tussen de Universiteit Leiden, Naturalis Biodiversity Center en Ravon (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland). Momenteel volgt ze de master Biologie en Wetenschapscommunicatie, ook in Leiden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden