Voor het eerst in lange tijd kan theatermaker Nastaran Razawi Khorasani (35) zich weer volledig richten op acteren. In de afgelopen twee jaar toerde ze in binnen- en buitenland met de door haar gecreëerde voorstelling Songs for no one, die draait om gesprekken met kinderen uit haar geboorteland Iran. Na een succesvolle tournee mag Razawi Khorasani de touwtjes weer even uit handen geven. En wel aan Alize Zandwijk, die haar al in drie toneelstukken van de gelauwerde Libanees-Canadese schrijver Wajdi Mouawad heeft geregisseerd.
Zandwijk was tot 2016 artistiek directeur van het toenmalige Ro Theater in Rotterdam en is tegenwoordig verbonden aan Theater Bremen. Bij het Ro Theater introduceerde ze het werk van Mouawad in Nederland. Razawi Khorasani speelde onder meer in het toneelstuk Branden, een bizar oorlogsverhaal dat in 2010 werd verfilmd onder de originele titel Incendies. Mouawads toneelstuk Vogels, dat vanaf nu is te zien in Internationaal Theater Amsterdam, brengt Razawi Khorasani en Zandwijk voor de vierde keer samen.
‘Ik vind het heerlijk om weer even niet eindverantwoordelijk te zijn en niet de kar te hoeven trekken’, zegt Razawi Khorasani. ‘Bij Alize moet je ook keihard werken hoor, maar ik ken haar al heel lang en het is fijn om iets te maken met iemand die je vertrouwt. Iemand die ook zeer geëngageerd is en een goede smaak heeft.’
Over de auteur
Ela Çolak is freelance cultuurjournalist en schrijft voor de Volkskrant over film en theater.
In Vogels speelt Razawi Khorasani de Arabische Wahida, die in New York verliefd wordt op de Joodse Eitan (gespeeld door Jesse Mensah). Samen reizen ze af naar Israël, waar zijn grootmoeder woont. Wanneer Eitan gewond raakt bij een aanslag, komen zijn ouders vanuit Berlijn hem opzoeken in het ziekenhuis. Daar lopen ze ook Wahida voor het eerst tegen het lijf. Eitans vader (Steven van Watermeulen) keurt de relatie af. Tegen zijn zoon zegt hij: ‘Het is jouw leven, je bent vrij. Vandaag de dag verbiedt geen enkele wet jou te houden van wie je wilt. Maar er is een andere wet, veel ouder, van onze voorvaderen, die zijn oorsprong vindt in ons bloed en die ons voor elkaar verantwoordelijk maakt.’
Terwijl Eitan in het ziekenhuis ligt, waar de eerste ontmoeting tussen zijn vader en zijn vriendin allesbehalve soepel verloopt, zien we hoe Wahida zich steeds meer bezint op haar afkomst en identiteit. Razawi Khorasani: ‘Menig vrouw zou jaloers zijn op haar sterke persoonlijkheid. Ik wil niet te veel verklappen, maar ze komt voor een grote keuze te staan en durft dan ook te kiezen. Dat maakt haar in mijn ogen groots en een geweldig personage om te spelen.’
Toen Razawi Khorasani het afgelopen najaar op tournee was met Songs for no one, waren alle ogen gericht op haar geboorteland Iran. Na een gewelddadige arrestatie overleed daar op 16 september de 22-jarige Koerdisch-Iraanse Mahsa Amini, die volgens de religieuze politie haar hoofd niet goed zou hebben bedekt. Duizenden Iraniërs gingen hierna de straat op, vrouwen en meisjes deden hun hoofddoek publiekelijk af en er werd ‘Vrouw, Leven, Vrijheid!’ gescandeerd. Het Iraanse regime sloeg de protesten hardhandig neer: volgens de Iraanse mensenrechtenorganisatie Human Rights Activist News Agency kwamen daarbij meer dan vijfhonderd mensen om het leven, onder wie zeventig minderjarigen.
‘Toen wij in reprise gingen, waren de protesten een paar weken bezig. Het liep gelijk en dat werkte helend, omdat ik met de voorstelling voor mijn gevoel kon bijdragen aan de strijd’, zegt Razawi Khorasani. ‘Overdag zat ik non-stop op mijn telefoon en volgde ik de gebeurtenissen op sociale media. ’s Avonds stond ik in het theater en hoorde ik weer de stemmen van de twee Iraanse kinderen die ik telefonisch had geïnterviewd. Die gesprekken hebben we drie jaar geleden opgenomen, het was opvallend hoezeer ze resoneerden met de protesten in Iran. Het veroorzaakte een zindering door de zaal en creëerde een soort samenzijn met de kinderen.’
‘Het meisje in mijn stuk vertelt bijvoorbeeld dat ze haar hoofddoek, hét symbool van de protesten, laat vallen wanneer ze in de rij voor haar school staat. Niet alleen zodat ze de wind door haar haren kan voelen, ook omdat ze het stiekem afdoen van haar hoofddoek ziet als een kleine daad van verzet.’
Verzet tegen de Iraanse dictatuur blijft de komende tijd een belangrijk thema in Razawi Khorasani’s werk. Zo maakt ze momenteel met regisseur Davy Pieters, met wie ze samen aan de Toneelacademie Maastricht studeerde, de korte film Fereshteh’s Beauty Salon / سالن فرشتھ die gaat over daden van verzet die Iraanse vrouwen hebben gepleegd om iets meer vrijheid te verkrijgen. Ook is ze bezig met een nieuwe solovoorstelling in samenwerking met Theater Rotterdam: in This is not a dance zal ze zich buigen over dansen en censuur. Het stuk is vanaf september door het hele land te zien.
‘Dansen is verboden in Iran, dus ik doe onderzoek naar hoe Iraniërs deze kunstvorm levend houden. Ik probeer met dansers en choreografen in Iran in gesprek te komen, maar dat gaat niet zo makkelijk. Los van de internetblokkades voel je dat mensen bang zijn om met je te praten.’
Songs for no one, dat onder meer de BNG Bank Theaterprijs in 2021 ontving, is dit jaar ook nog te zien in het buitenland. Na optredens in Bremen, gaat Razawi Khorasani naar België, Berlijn en Frankfurt, waar ze in juli tijdens het internationaal festival Theater der Welt te zien is. Razawi Khorasani: ‘Na This is not a dance heb ik wel zin om me even op iets anders te richten. Ik maak nu al een paar jaar kunst over de situatie in Iran en dat is soms wel zwaar. Maar ik zie het ook als een vorm van op de barricaden staan. Ik kan niet zij aan zij demonstreren met de mensen in Iran, dus doe ik het hier op mijn eigen poëtische manier.’
Vogels is t/m 22/4 te zien bij Internationaal Theater Amsterdam
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden