Sir Leon Brittan had geen enkele twijfel toen hij in 1985 het Britse parlement toesprak. De minister van Binnenlandse Zaken sprak geëmotioneerd over ‘onschuldige mensen’ die gevaar liepen door ‘op hol geslagen tuig’. En, zei hij: ‘Er is brede overeenstemming dat alcohol een belangrijke factor is die bijdraagt aan gewelddadig en wanordelijk gedrag op voetbalterreinen.’
Brittan had het natuurlijk over onschuldige supporters die de dupe werden, niet over voetballers zelf. Maar dat Davy Klaassen tijdens Feyenoord-Ajax het slachtoffer werd van iemand uit de categorie ‘op hol geslagen tuig’ zullen weinigen ontkennen. Voor een belangrijke conclusie die toen in Engeland werd getrokken, dat alcohol aan banden moest, schrikt Nederland alleen tot nu toe terug, om financiële en culturele redenen.
Over de auteur
Dirk Jacob Nieuwboer schrijft over voetbal en handbal voor de Volkskrant. Hij was eerder correspondent Turkije en politiek journalist.
Eén oorzaak is er niet voor hooliganisme, één maatregel alleen zal het probleem dan ook niet oplossen. Toen in Engeland in de jaren tachtig de problemen met supporters volledig uit de hand waren gelopen, kwam Brittan ook met een enorm pakket. Strengere straffen, verscherpt cameratoezicht en alleen maar zitplaatsen, het draagt er allemaal toe bij dat het er in Engeland sindsdien veel rustiger aan toegaat.
Van al die maatregelen is er een die heel erg zichtbaar is: in Engeland zie je geen fans met bier in de hand, laat staan dat ze ermee gooien. In de vijf hoogste divisies is alcohol nog wel te koop in stadions, maar mag het op de tribunes niet meer worden gedronken.
Eigenlijk was dat in Nederland ook lang de bedoeling, het stond in de ‘standaardvoorwaarden’ die de KNVB heeft opgesteld om een ‘ordelijk verloop’ van voetbalwedstrijden te bevorderen en ‘onveilig gedrag’ te beteugelen. Tot 2018 was daarin opgenomen dat alleen in kantines alcohol mocht worden genuttigd.
Zoals vaker met regels in Nederland werd deze alleen niet altijd gehandhaafd en sluipenderwijs werd in steeds meer stadions het drinken van bier weer openlijk toegestaan. Nu staat er in de voorwaarden alleen nog dat het publiek niet dronken, of onder invloed van drugs, in het stadion mag zijn.
Je hoeft geen alcoholexpert te zijn om te constateren dat ook bij deze regel in de Nederlandse stadions wordt weggekeken. Nog los van allerlei praktische redenen, speelt daarbij mee dat er bij voetbal flink wordt verdiend aan de verkoop van alcohol.
Vooral clubs met eigen stadions profiteren, zoals FC Twente dat in het seizoen ’21/’22 ruim 5,4 miljoen euro omzet haalde uit ‘catering’. Ook in de Grolsch Veste gaat het daarbij niet alleen om bier, maar het is wel een belangrijk deel. Bij alle sportclubs in Nederland komt gemiddeld 43 procent van de kantine-omzet van alcoholhoudende dranken.
Het is niet voor niks dat clubs, zoals Feyenoord en Ajax, die stadions huren en weinig of geen horeca-inkomsten hebben, zich daarover beklagen. In Amsterdam komt geregeld de vraag op of de club de Arena moet kopen, bij Feyenoord dromen ze al jaren van een nieuw of gerenoveerd stadion waar de horeca-inkomsten flink zouden groeien.
Is dat geld nodig? Wie naar sommige aankopen van clubs kijkt, zou zeggen van niet. Voor dat geld haal je nog net een slechte back. Maar in de topsport, zeker in het voetbal, wordt die vraag zo niet beantwoord: er is een oneindige zucht naar meer inkomsten, of die van loterijen, cryptobedrijven of uit alcohol komen maakt weinig uit. En met reden: geld alleen is niet genoeg, maar in combinatie met goed beleid, bepaalt het wel grotendeels de ranglijst.
De tijd is ‘nog niet rijp genoeg’ voor een alcoholverbod bij voetbalwedstrijden, constateerde Ahmed Marcouch begin dit jaar nog. De burgemeester van Arnhem was een van de mede-opstellers van een plan van om voetbalwedstrijden ‘gastvrij, veilig en toegankelijk’ te laten verlopen. Er zijn ook mensen, zei hij daarbij, die ‘zonder problemen een biertje drinken.’
Het is een argument dat ook altijd terugkomt: een biertje hoort er nou eenmaal bij. Waarom zouden de mensen die verantwoordelijk omgaan met alcohol lijden onder de kwaden?
Die discussie zal blijven, ook als er in Nederland wel beperkingen komen. In Engeland pleitte de conservatieve parlementariër Tracey Crouch in 2021 nog voor een versoepeling. Vooral kleine clubs hadden het geld nodig, zei ze. Bovendien zou de huidige maatregel ongezond zijn omdat fans zich voor de wedstrijden en tijdens de rust helemaal volgooien.
Maar in Engeland worden dit soort geluiden vooralsnog snel de kop ingedrukt. ‘Madness’, vond Mark Roberts, die bij de politie verantwoordelijk is voor voetbal. Hij herinnerde eraan dat er nog altijd veel problemen zijn rondom voetbal. ‘Ik kan niet geloven dat iemand zou suggereren om meer alcohol in de mix toe te voegen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden